Qazaqistanda ana tilida oquwatqan Uyghur balilirining sani köpeymekte

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2019-09-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Dostluq mehellisidiki abdulla rozibaqiyéf namidiki 153-mektep-gimnaziyesining yéngi oqush yilining bashlinish murasimdin körünüsh. 2019-Yili 1-séntebir, almuta.
Dostluq mehellisidiki abdulla rozibaqiyéf namidiki 153-mektep-gimnaziyesining yéngi oqush yilining bashlinish murasimdin körünüsh. 2019-Yili 1-séntebir, almuta.
RFA/Oyghan

Melumki, her yili 1-séntebir küni qazaqistandiki Uyghur mektepliri qazaq, rus, özbék, tajik milletlirining milliy mektepliri bilen bir qatarda bilim künini, yeni oqush bashlash künini xatirilep kelmekte. Bu yilimu memliketning almuta shehiri we almuta wilayitidiki Uyghur mektepliri hemde arilash, yeni rus, qazaq tilliq mekteplerdiki Uyghur sinipliri yéngi oqush yilining bashlinish munasiwiti bilen bilim künini qarshi aldi. Shu jümlidin almuta shehirining dostluq mehellisidiki abdulla rozibaqiyéf namidiki 153-mektep-gimnaziyede, sultanqorghan mehellisidiki mesum yaqupof namidiki 101-mektep-gimnaziye we zarya wostoka mehellisidiki murat hemrayéf namidiki 150-mektepte oqughuchi we mu'ellimler, bilim idariliri, jem'iyetlik teshkilatlar, ammiwi axbarat wasitiliri wekilliri, ziyaliylar, ata-anilar hem yurt-jama'etchilikning qatnishishi bilen tentenilik murasimlar bolup ötti.

Biz dostluq mehelliside orunlashqan abdulla rozibaqiyéf namidiki 153-mektep-gimnaziyeni ziyaret qilduq. Mezkur gimnaziyede ötküzülgen murasimda sözge chiqqan pédagogika penlirining kandidat doktori yémélyan hoshurof, sha'ir mehemmetimin obulqasimof, almuta sheherlik bash yigit béshi sabit hajim yüsüpof we bashqilar mektep binasining pütünley rémont qilinip, buningdin köpchilikning xursen bolghanliqini, bolupmu buningda gimnaziye mudiri, almuta sheherlik aliy kéngishining ezasi shawket ömerofning köp küch chiqarghanliqini alahide tekitlidi. Sözligüchiler shundaqla ana tilida bilim éliwatqan Uyghur qiz-yigitlirining aliy oqush orunlirigha köplep chüshüwatqanliqini, mezkur gimnaziyening qolgha keltürgen utuqlirini, ayrim milletperwer shexslerning yürgüzüwatqan xeyrxahliq ishlirining ehmiyitini otturigha qoydi.

Sabiq mektep mudiri, uzun yillar dawamida "Mektep" neshriyati Uyghur tehriratining bashliqi bolup ishligen zérip molotof qazaqistanda ana tilida oqushning muhimliqini, buning üchün barliq shara'itlarning barliqini alahide tekitlidi.

Igilishimizche, almuta wilayitining panfilof, Uyghur, emgekchiqazaq we talghir nahiyeliride Uyghur tilida bilim alghuchi oqughuchilarning sani bu yili bir qeder köpeygen. Buningda bolupmu yéza aktipliri, shu jümlidin yigit bashliri, xanim-qizlar we yashlar komitétliri, ayrim milletperwer shexsler alahide pa'aliyetchanliq körsetken.

Biz emgekchiqazaq nahiyesi qoram yézisining yigit béshi qurbanjan islamof bilen alaqiliship, mezkur yézidiki Uyghur siniplirining ehwali hem ulargha bala toplash mesilisi heqqide sorighinimizda, u mundaq dédi: "Asasiy meqsitimiz tilimiz yoqap ketmisun dewatimiz. Biz her bir öyge bériwatimiz. Bu yili ikki sinip achtuq. Buninggha qarshi chiqiwatqanlarmu bar. Rus tili yoqimaydighan oxshaydu. Mu'ellimler arisida öz millitige köyünmeywatqanlarmu köp. Qazaqistan musteqilliq alghandin buyan her millet özünglarning örp-adetliringlarni, tilinglarni saqlap qélinglar dewatidu."

Qurbanjan islamof Uyghur tilida oquwatqan balilarning sanini köpeytish üchün mektep mudirliri bilen zich munasiwette ishlesh lazimliqini, jama'etchilik arisida chüshendürüsh ishlirini yürgüzüshning muhimliqini tekitlidi.

Biz Uyghur nahiyesining charin yézisida ene shundaq ishlarni élip bériwatqan hisamidin mutellipof bilen söhbet élip barduq. U radiyomiz ziyaritini qobul qilip, mundaq dédi: "Dunyadiki Uyghurlar til, örp-adetler mesiliside qazaqistan'gha qarap turuwatidu. Bu heqiqet. Bashqa yerlerde, hetta wetinimizde buni yoqitiwatidu. Buni biz burun chüshen'gen iduq. Buningdin besh yil burun 'inayet' birleshmisining prézidénti turghanjan rozaxunof kelgenidi. Biz uning bilen mushundaq ishlarni qilsaq dep kélishken iduq. Hazir bizde ikki rusche sinip, ikki Uyghurche sinip bar. Kélechekte buningdinmu köp bolidu dep oylawatimen."

Ijtima'iy taratqulardiki melumatlargha qarighanda, bu yili emgekchiqazaq nahiyesining qaraturuq yézisi awut sattarof namidiki ottura mektepke 22 bala, bayséyit yézisining isma'il tayirof namidiki mektipige 74 bala, maliway ottura mektipige 45 bala, chélek yézisining abdulla rozibaqiyéf namidiki mektepke 26 bala, qoram mektipige 37 bala ana tilida bilim élishqa kelgen.

Igilishimizche, 2014-yilqi resmiy melumatlar boyiche qazaqistan Uyghurlirining sani 246 777 ademge yetken iken. Memlikette Uyghur tilliq taza we arilash mektepler sani 62 bolup, ularda 13 ming etrapida oqughuchi ana tilida bilim alidiken. Uyghur mekteplirige qazaqistan hökümiti teripidin mexsus meblegh ajritilip, ular ayrim bina we Uyghur tilidiki oqush qoralliri, jabduq we ish heqqi bilen teminlinip turidiken.

Toluq bet