Хитай "анар гүли пилани" ни йолға қоюп, уйғур гөдәклирини хитай өлкилиридикиләр билән "туғқанлишиш" қа мәҗбурлиған

Мухбиримиз гүлчеһрә
2021-10-14
Share
Йонаһ даймонд:
Photo: RFA

Хитай даирилири мәҗбурий йүргүзүп келиватқан "қошмақ туғқанчилиқ" сиясити хәлқаралиқ мәтбуатларда "уйғур аилә һаятиға бузғунчилиқ қилиш" һәмдә уйғур көзәткүчиләр тәрипидин "тәшкиллик басқунчилиқ", "ирқий қирғинчилиқниң парчиси" дәп әйиблинип келиватқанлиқиға қаримай, әмдиликтә бу сиясәтниң һәтта уйғур гөдәклирини нишанға алғанлиқи ашкариланди.

"тәңритағ тори" ниң хәвиридин ашкарилинишичә, 9-айниң 11-күни "анар гүли пилани", йәни "қошмақлишип туғқанлишиш обйекти тепиш" язма һөҗҗити үндидар достлар чәмбирикидә кәң тарқилишқа башлиған. Хәвәрдә ейтилишичә қәшқәр вилайитидә "қошмақ туғқан обйекти тепиш" язма һөҗҗити чиқирилиши билән, йеңишәһәр наһийәсиниң яндурма йезиси аяғ чигәтуғ кәнтидики йәсли, башланғуч мәктәп балилири пүтүн хитайниң һәрқайси җайлиридин "қошмақлишип туғқанлишиш обйекти тепиш" қа аваз қошқан. Бир һәптидин көпрәк вақит ичидила әмдила бир яшқа киргән мәһлия мәхмутни өз ичигә алған 40 қа йеқин бала пүтүн хитай бойичә 13 өлкә, аптоном район, биваситә қарашлиқ шәһәрниң 30 нәччә шәһиридики бир қисим шәхс, аилә вә коллектип билән 36 җүп "анар гүли" туғқан болуп қошмақлашқан икән.

"тәңритағ тори" ниң хәвиридә тонуштурулушичә, қәшқәр конашәһәр наһийәсиниң аяғ чигәтуғ кәнти илгири хитай бойичә әң намрат кәнтләрниң бири икән. "анар гүли пилани" ни тәшәббус қилғучи, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң аяғ чигәтуғ кәнтидә турушлуқ 1-партком секретари җу пеңчең "гәрчә намратлиқтин мувәппәқийәтлик қутулған болсиму, лекин кәнттики бир қисим аилиләр йәнила бай-баяшат әмәс иди. Болупму кәнттики балилар өсүп йетилиш җәрянида техиму көп иллиқлиқ вә ғәмхорлуққа еришишни, пурсәт болса вәтәнниң һәрқайси җайлириға берип көрүп беқишни, җуңхуа миллити чоң аилисини техиму чоңқур чүшинишни үмид қилиду," дегән.

Хәвәрдә йәнә хитай өлкилиридики хитайлар билән "туғқанлашқан" нурғун аилиләрниң өзара телефонлашқанлиқи, бәзи "туғқанлашқан" хитай аилиләрниң мәхсус уйғур райониға келип балиларни йоқлашни пиланлиғанлиқи ейтилған.

Әмма хәвәрдә техи мәктәп, һәтта йәсли йешиғиму тошмиған балиларниң немә сәвәбтин башқа аилә яки хитайларниң меһри-муһәббитигә моһтаҗ болуп қалғанлиқи чүшәндүрүлмигән, бу балиларниң өз ата-анилириниң қәйәрдә икәнликиму дейилмигән.

Хитай һөкүмити уйғур диярида изчил күчәйтип елип барған милләтләр иттипақлиқи, "3 айрилалмаслиқ" сиясәтлирини2016-йилиниң ахирлиридин башлап, уйғур-хитай "қошмақ туғқан болуш" сиясити арқилиқ йәниму алға сүргән болса, даириләр йәнә 2017-йилидин башлап бир милйон 200 миңдәк хитай кадирини "туғқанчилиқ" намида уйғур аилилиригә орунлаштуруп, бу сияситини йәниму бир балдақ юқири көтүргән иди. Хитайниң бу сияситиниң әмдиликтә уйғур нарәсидә балилирини нишан қилғанлиқи, аталмиш "анар гүли пилани" арқилиқ уйғур балилирини хитайлаштурушни тезлитиши, көзәткүчиләрни қаттиқ әндишиләндүрмәктә.

Канададики уйғур паалийәтчилиридин мәмәт тохти әпәнди, хитайниң уйғур сәбий балилирини хитай өлкилиридики хитайлар билән биваситә "туғқанлаштуруши", хитайниң миллий қирғинчилиқ сияситиниң йәнә бир балдақ юқири күтүрүлгәнликиниң әмили бир мисали, деди. У йәнә хитайниң бу һәрикити, униң хәлқаралиқ қанун вә әһдинамиләрдә ейтилған бир милләт үстидин ирқий қирғинчилиқ қилиш шәртлирини һазирлиғанлиқиниң йәнә бир испати дәп көрсәтти.

Хитай даирилириниң йиллардин буян "қошмақлишип туғқанлишиш" сияситини йолға қойғанлиқи, уйғур аптоном районида "туғқанлишиш һәптилики" паалийәтлири елип барғанлиқи, бу җәрянда хитай кадирлириниң "туғқанлашқан" уйғурлар билән биллә ғизалиниш, биллә туруш, биллә әмгәк қилиш вә биллә өгинишни системилиқ давамлаштуруп кәлгәнлики мәлум.

Һалбуки зумрәт давут, қәлбинур сидиқ қатарлиқ лагер шаһитлири хәлқаралиқ мәтбуатларниң зиярәтлирини қобул қилғанда, уйғурлар мәҗбурий туғқанлаштурулған хитайлар тәрипидин һалал болмиған йемәкликләр вә һарақ-шарапларға мәҗбурланғанлиқи, һәтта уйғур қиз-аяллириниң өз өйидә аталмиш "қошмақ туғқан" лириниң җинсий паракәндичиликләргә учрайдиғанлиқи һәққидиму гуваһлиқ бәргән иди.

Америкадики уйғур көзәткүчиләрдин илшат һәсән әпәнди хитайниң бу сиясити, уйғур пәрзәнтлирини ассимилятсийә қилиш биләнла чәклинип қалмай, бәлки йәнә ирқий қирғинчилиқни йәнә бир балдақ юқири көтүргәнликиниң бәлгиси, деди. У йәнә дуня җамаәтчиликини хитайниң уйғурлар үстидин елип бериватқан ирқий қирғинчилиқни тохтитишқа җиддий һәрикәт қилишқа, инсанлиқ бурчини ада қилишқа чақирди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт