3-Май дуня ахбарат әркинлики күнидә әркин ахбаратчилиқ вә ахбаратчиларни қоғдаш тәкитләнди

Мухбиримиз ирадә
2021-05-04
Share
3-Май дуня ахбарат әркинлики күнидә әркин ахбаратчилиқ вә ахбаратчиларни қоғдаш тәкитләнди Америка ташқий ишлар министири антоний билинкин.
Social Media

1993-Йили бирләшкән дөләтләр тәшкилати 3-майни “дуня ахбарат әркинлики күни” дәп җакарлиған болуп, һәр йили бу күндә демократийәниң әң муһим амиллиридин бири болған ахбарат әркинликиниң әһмийити тәкитлинип кәлмәктә.

Пүткүл дуня хитай қатарлиқ мустәбит дөләтләрниң ғәрбтики ахбарат әркинликидин вә униң алақә мунбәрлиридин кәң-кушадә пайдилинип туруп, һәдәп өзиниң мустәбит түзүминиң тәшвиқатини кәң қанат яйдуруватқанлиқини чоңқур дәриҗидә һес қиливатқан бүгүнки күнләрдә, йәни 2021-йиллиқ ахбарат әркинлики күнидә учурниң аммиви мүлүк икәнлики ноқтилиқ тәкитләнди.

Америка ташқий ишлар министири антоний билинкин ахбарат әркинлики күни мунасивити билән елан қилған баянатида “дуняниң һәрқайси җайлирида мустәбитлик күчийиватиду. Һөкүмәтләр очуқ-ашкарилиқтин техиму йирақлишип бастурушчан болуватиду. Чириклик кеңийиватиду. Хата учурлар вә сахта мәлуматлар әвҗ еливатиду,” дегән.

У йәнә мундақ дегән: “бәзи һөкүмәтләр журналистларни түрмигә ташлайду, уларға паракәндичилик салиду, уларни зораванлиқниң нишани қилиду. . . Һәммә йәрдики кишиләр әркин һалда өз етиқадини ипадилиши, әркин пикир қилиши, учур вә пикирләрни издийәлиши, қобул қилиши вә ортақлишиши керәк. У һәтта кишилик һоқуқниң омумий хитабнамисигә йезилған, чүнки пикир қилиш, әркин сөзләш инсан болушниң мәниси. Биз әркин ахбаратни инсанларниң алға илгирилиши үчүн интайин муһим дәп қараймиз. Мухбирларға зиян йәткүзгәнлик, җәмийәт тәрәққиятиға тәһдит салғанлиқтур.”

Чеграсиз мухбирлар тәшкилати елан қилған 2021-йиллиқ дуня ахбарат әркинлик көрсәткүчидин қариғанда, изчил һалда ахбарат әркинлики әң начар дөләтләр қатаридин орун елип келиватқан хитай бу йил кәйнигә йәниму чекинип, 180 дөләт ичидә 177 – орунға, йәни арқидин саниғанда дунядики әң начар 3-дөләт болған. Жорналистлар, язғучи-әдибләр әң көп қамаққа елинидиған хитай корона вируси юқумини пурсәт билип, интирнит тор чәклимиси, назарәт вә тәқибләшни йәниму күчәйткән икән. Хитайда һазир 120 дин артуқ жорналист-язғучи түрмидә болуп, мәзкур орган илгирики доклатида булар арисида 58 нәпириниң уйғурлиқини билдүргән иди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса бу күн мунасивити билән радийомизға қилған сөзидә хитай һөкүмитиниң һәқиқәтни йезиватқан уйғур жорналистларни, язғучи-әдибләрни рәһимсизләрчә бастуруватқанлиқини, һәтта уйғур мәсилисини хәвәр қиливатқан чәт әллик жорналистларғиму тәһдит селиватқанлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмити уйғур елида мухбирларни бастурупла қалмай, әркин асия радийоси уйғур бөлүминиң мухбирлириниму тәһдит қилип кәлмәктә. Әркин асия радийоси уйғур бөлүми уйғур елида йолға қоюлған кәң көләмлик тутқун вә җаза лагерлирини дуняға тунҗи болуп ашкарилиғанлиқи үчүн хитай һөкүмитиниң нишаниға айланди. Хитай радийомиз уйғур бөлүминиң 6 нәпәр мухбириниң юртлиридики биваситә уруқ-туғқанлирини лагерға қамиған вә бәзилирини қамақ җазасиға һөкүм қилған. Йеқинда мухбиримиз гулчеһрәни “терорлуқ тәшкилатиға әза болуш” билән қарилиған.

Әркин асия радийосиниң башлиқи бәй фаң ахбарат әркинлики күни мунасивити билән елан қилған язма баянатида әркин асия радийоси мухбирлириниң хитай тәрипидин тәһдиткә учришини қаттиқ тәнқидлиди вә буниңға хатимә берилиши лазимлиқини тәкитлиди. У мундақ деди: “юқум мәзгилдә ахбарат әркинликиниң зор дәриҗидә чекиниши мәсулийәтчан ахбаратчилиқниң зөрүр болуп қалғанлиқини намайән қилип бәрди. Хитай һөкүмити әркин асия радийоси уйғур бөлүминиң мухбирлири вә уларниң аилә-тавабиатлириға тохтимай зиянкәшлик қилиш билән бир вақитта, мухбиримизни төһмәт чаплаш һәрикитиниң нишаниға айландурди. Дуня ахбарат әркинлики күнини хатириләш мунасивити билән, әркин асия радийоси әркин ахбаратчилиқниң очуқ-ашкарилиққа капаләтлик қилиштики ролини муәййәнләштүриду. . . Улар әркинликни чәклигүчиләр йоқитишқа урунуватқан вәқәләрни йорутушқа давам қилиду.”

Долқун әйса әпәндиму сөзидә дуня ахбарат күни мунасивити билән хитай һакимиитиниң тәһдитлиригә қаримай өз хизмитидә чиң туруп, уйғурлар көрүватқан зулумни ашкарилаш йолида хизмәт көрситиватқан барлиқ жорналистларни тәбрикләйдиғанлиқини билдүрүш билән биргә, уларниң хизмитиниң йүксәк әһмийитини муәййәнләштүрди.

Америка ташқи ишлар министири антоний билинкинму бу һәқтики язма баянатида: “ахбарат әркинлики вә ахбаратчилар демократийәниң муһим түврүки. Журналистлар тәһдиткә, һуҗумға, чәклимигә учриса вә яки түрмиләргә ташланса, җәмийәтниң ирадиси вә җасаритигә биваситә һуҗум қилғанлиқ болиду. Бүгүнки күндә америка һәр қайси җайлардики мухбирларниң пикир әркинликини, уларниң әркин вә бихәтәр һалда хизмәт қилиш имканийитини тәшәббус қилишқа вә қоғдашқа вәдә бериду,” дәп тәкитлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт