3-May dunya axbarat erkinliki künide erkin axbaratchiliq we axbaratchilarni qoghdash tekitlendi

Muxbirimiz irade
2021-05-04
Share
3-May dunya axbarat erkinliki künide erkin axbaratchiliq we axbaratchilarni qoghdash tekitlendi Amérika tashqiy ishlar ministiri antoniy bilinkin.
Social Media

1993-Yili birleshken döletler teshkilati 3-mayni "Dunya axbarat erkinliki küni" dep jakarlighan bolup, her yili bu künde démokratiyening eng muhim amilliridin biri bolghan axbarat erkinlikining ehmiyiti tekitlinip kelmekte.

Pütkül dunya xitay qatarliq mustebit döletlerning gherbtiki axbarat erkinlikidin we uning alaqe munberliridin keng-kushade paydilinip turup, hedep özining mustebit tüzümining teshwiqatini keng qanat yayduruwatqanliqini chongqur derijide hés qiliwatqan bügünki künlerde, yeni 2021-yilliq axbarat erkinliki künide uchurning ammiwi mülük ikenliki noqtiliq tekitlendi.

Amérika tashqiy ishlar ministiri antoniy bilinkin axbarat erkinliki küni munasiwiti bilen élan qilghan bayanatida "Dunyaning herqaysi jaylirida mustebitlik küchiyiwatidu. Hökümetler ochuq-ashkariliqtin téximu yiraqliship basturushchan boluwatidu. Chiriklik kéngiyiwatidu. Xata uchurlar we saxta melumatlar ewj éliwatidu," dégen.

U yene mundaq dégen: "Bezi hökümetler zhurnalistlarni türmige tashlaydu, ulargha parakendichilik salidu, ularni zorawanliqning nishani qilidu. . . Hemme yerdiki kishiler erkin halda öz étiqadini ipadilishi, erkin pikir qilishi, uchur we pikirlerni izdiyelishi, qobul qilishi we ortaqlishishi kérek. U hetta kishilik hoquqning omumiy xitabnamisige yézilghan, chünki pikir qilish, erkin sözlesh insan bolushning menisi. Biz erkin axbaratni insanlarning algha ilgirilishi üchün intayin muhim dep qaraymiz. Muxbirlargha ziyan yetküzgenlik, jem'iyet tereqqiyatigha tehdit salghanliqtur."

Chégrasiz muxbirlar teshkilati élan qilghan 2021-yilliq dunya axbarat erkinlik körsetküchidin qarighanda, izchil halda axbarat erkinliki eng nachar döletler qataridin orun élip kéliwatqan xitay bu yil keynige yenimu chékinip, 180 dölet ichide 177 – orun'gha, yeni arqidin sanighanda dunyadiki eng nachar 3-dölet bolghan. Zhornalistlar, yazghuchi-edibler eng köp qamaqqa élinidighan xitay korona wirusi yuqumini purset bilip, intirnit tor cheklimisi, nazaret we teqibleshni yenimu kücheytken iken. Xitayda hazir 120 din artuq zhornalist-yazghuchi türmide bolup, mezkur organ ilgiriki doklatida bular arisida 58 nepirining Uyghurliqini bildürgen idi.

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa bu kün munasiwiti bilen radiyomizgha qilghan sözide xitay hökümitining heqiqetni yéziwatqan Uyghur zhornalistlarni, yazghuchi-ediblerni rehimsizlerche basturuwatqanliqini, hetta Uyghur mesilisini xewer qiliwatqan chet ellik zhornalistlarghimu tehdit séliwatqanliqini bildürdi.

Xitay hökümiti Uyghur élida muxbirlarni basturupla qalmay, erkin asiya radiyosi Uyghur bölümining muxbirlirinimu tehdit qilip kelmekte. Erkin asiya radiyosi Uyghur bölümi Uyghur élida yolgha qoyulghan keng kölemlik tutqun we jaza lagérlirini dunyagha tunji bolup ashkarilighanliqi üchün xitay hökümitining nishanigha aylandi. Xitay radiyomiz Uyghur bölümining 6 neper muxbirining yurtliridiki biwasite uruq-tughqanlirini lagérgha qamighan we bezilirini qamaq jazasigha höküm qilghan. Yéqinda muxbirimiz gulchéhreni "Térorluq teshkilatigha eza bolush" bilen qarilighan.

Erkin asiya radiyosining bashliqi bey fang axbarat erkinliki küni munasiwiti bilen élan qilghan yazma bayanatida erkin asiya radiyosi muxbirlirining xitay teripidin tehditke uchrishini qattiq tenqidlidi we buninggha xatime bérilishi lazimliqini tekitlidi. U mundaq dédi: "Yuqum mezgilde axbarat erkinlikining zor derijide chékinishi mes'uliyetchan axbaratchiliqning zörür bolup qalghanliqini namayen qilip berdi. Xitay hökümiti erkin asiya radiyosi Uyghur bölümining muxbirliri we ularning a'ile-tawabi'atlirigha toxtimay ziyankeshlik qilish bilen bir waqitta, muxbirimizni töhmet chaplash herikitining nishanigha aylandurdi. Dunya axbarat erkinliki künini xatirilesh munasiwiti bilen, erkin asiya radiyosi erkin axbaratchiliqning ochuq-ashkariliqqa kapaletlik qilishtiki rolini mu'eyyenleshtüridu. . . Ular erkinlikni chekligüchiler yoqitishqa urunuwatqan weqelerni yorutushqa dawam qilidu."

Dolqun eysa ependimu sözide dunya axbarat küni munasiwiti bilen xitay hakimi'itining tehditlirige qarimay öz xizmitide ching turup, Uyghurlar körüwatqan zulumni ashkarilash yolida xizmet körsitiwatqan barliq zhornalistlarni tebrikleydighanliqini bildürüsh bilen birge, ularning xizmitining yüksek ehmiyitini mu'eyyenleshtürdi.

Amérika tashqi ishlar ministiri antoniy bilinkinmu bu heqtiki yazma bayanatida: "Axbarat erkinliki we axbaratchilar démokratiyening muhim tüwrüki. Zhurnalistlar tehditke, hujumgha, cheklimige uchrisa we yaki türmilerge tashlansa, jem'iyetning iradisi we jasaritige biwasite hujum qilghanliq bolidu. Bügünki künde amérika her qaysi jaylardiki muxbirlarning pikir erkinlikini, ularning erkin we bixeter halda xizmet qilish imkaniyitini teshebbus qilishqa we qoghdashqa wede béridu," dep tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet