Xelq'ara ayallar bayrimi künide ijtima'iy taratqularda "Men Uyghur ayallirigha ishinimen" sadaliri yangridi

Muxbirimiz nur'iman
2021-03-08
Share
Xitayning irqiy qirghinchiliqigha qarshi xelq'ara küreshte Uyghur ayalliri awan'gartliq rolini oynimaqta Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi wang wénbin axbarat élan qilish yighinida lagér shahitliridin zumret dawut bilen tursun'ay ziyawudunning süritini kötürüp söz qilmaqta. 2021-Yili 23-féwral, béyjing.
REUTERS

Dunyaning her qaysi jaylirida "Xelq'ara ayallar bayrimi" tentene bilen tebrikliniwatqan 8-mart küni, en'giliyediki kishilik hoquq qoghdighuchiliri nahayiti özgiche bir pa'aliyet arqiliq zulum astidiki Uyghur ayallrigha ijtima'iy taratqularning diqqitini tartti.

Ular ijtima'iy taratqularda "Men Uyghur ayallirigha ishinimen" namliq xeshteg pa'aliyitini qanat yaydurghan bolup, buningda Uyghur diyaridiki lagérlarda yüz bériwatqan wehshiyliklerni dunyagha ashkarilighan Uyghur ayallirigha ishinidighanliqini we ularni qollaydighanliqini bildürgen.

Twittérda bu pa'aliyetini qanat yaydurghan "Uyghur qirghinchiliqini toxtat!" goruppisi "Men Uyghur ayallirigha ishinimen" xeshtegi bilen birlikte mexsus bir sin körünüshi tarqatqan. Sin körünüshide lagérdin qutulup chiqqan Uyghur ayalliri ashkarilighan lagérlar heqqidiki bayanlargha hemmeylenning ishinidighanliqi tekitlen'gen.

"Uyghur qirghinchiliqini toxtat!" pa'aliyitining teshkilligüchisi bileyir mekdogél ependi bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilip, mundaq dédi: "Biz Uyghur ayalliri üchün pa'aliyet bashlattuq we shundaqla 'Uyghur qirghinchiliqini toxtat! ' pa'aliyitimizmu dawam qiliwatidu. Chünki biliginimizdek Uyghurlargha 'irqiy qirghinchliq' ning her türlük shekli élip bériliwatidu. Bolupmu ayallargha qaritilghan wehshiylik téximu éghir. Biz bu xelq'araliq pa'aliyetni qanat yaydurush arqiliq yillardin biri milyonlighan Uyghur ayalliri duch kéliwatqan qorqunchliq basturushqa qarshi 'biz silerni qollaymiz', 'biz siler bilen birlikte' démekchimiz."

Dunyaning her qandaq eyibleshlirini izchil türde inkar qilip kéliwatqan xitay hökümiti 4-féwral özining "Yer shari waqti géziti" de maqale élan qilish we xitay tashqiy ishlar ministirliqining bayanatchisi biwasite bayanat bérish arqiliq lagér shahitliridin tursun'ay ziyawudun, sayragül sawutbay, qelbinur sidiq, gülzire awulqan qatarliqlarning guwahliqi asasida Uyghur ayallirining lagérlarda sistémiliq basqunchiliq we jinsiy zorawanliqqa uchrawatqanliqi heqqidiki BBC qanilining xewirini yalghan'gha chiqirishqa urun'ghan idi.

Ötken yili qurulghan "Xitaygha qarshi parlaméntlar birliki" mu Uyghur ayalliri üchün mexsus "Uyghurlar bilen bir septe turush" namliq sin körünüshi tarqatqan. Mezkur komitétning ezalirdin yawropa ittipaqi, en'giliye, gérmaniye, yaponiye, kanada we awistiraliyening parlamént ezaliri söz qilghan bolup, ular ortaq halda "Bu yilqi xelq'ara ayallar bayrimida Uyghur we bashqa yerlik millet ayallirinimu untup qalmang" dégen uchurni yetküzgen.

Bu sin körünüshi arqiliq Uyghur ayallirini qollaydighanliqni bildürgen parlaménit ezaliridin yawropa parlaménti tashqi ishlar komitétining ezasi mriyem lékismen, en'giliye parlaménit ezasi nusret ghini qatarliqlarmu bar.

Mezkur birlikning maslashturghuchisi luyik dé pulford ependi bu qétimqi pa'aliyet heqiqide toxtilip mundaq dédi: "Xelq'ara ayallar bayrimi künide Uyghur ayallri duch kéliwatqan weziyetke diqqet tartish üchün bu pa'aliyetni qilduq. Ular nahayiti éghir zulum körüwatidu. Ular nöwette dunyadiki eng éghir basturushqa uchrawatqan topluq. Uyghur ayalliri xelq'araliq qanun-nizamning ulani qoghdishigha muhtaj. Shunga biz dunyaning diqitini tartish we bügünki xelq'araliq ayallar bayrimi künide Uyghur ayallirinimu untup qalmasliq üchün bu sinni ishliduq."

Ijtima'iy taratqularda tarqalghan "Men Uyghur ayallirigha ishinimen" we "Uyghularni qollash" xeshtegi arqiliq toplan'ghan inkaslargha qarighanda, dunyadiki eng éghir zulumigha uchrawatqan Uyghur ayallirigha hésidashliq qilghanlar köpeygen we bu zulumning toxtitilishi kéreklikini bildürgen sadalar kücheygen.

Dunya Uyghur qurultiyi london ishxanisining mudiri rehime mehmut xanimmu bu birlikning pa'aliyitige qatnashqan bolup, u "Xelq'ara ayallar bayrimi" dep atalghan bu künning Uyghur ayallri üchün matem küni hisablinidighanliqni éytti.

Bileyir mekdogél ependi we luyik dé pulford ependi bu pa'aliyetlerning kishlerning diqqitini zulum astida qéyniliwatqan Uyghurlargha qaritish arqiliq ular uchrawatqan basturushni toxtitishni meqset qilidighanliqini éytishti.

Bileyir mekdogél "Men Uyghur ayallirigha ishinimen" pa'aliyiti arqiliq yetmekchi bolghan nishani heqqide mundaq dédi: "Méningche, ayallarning (lagér shahitliri) sözlirige qarighanda, u yerde asta xaraktilik 'irqiy qirghinchliq' yüz bériwatidu. Ashkarilan'ghan ispatlargha qarighanda, xitay hökümiti milyonlighan kishilerni biraq öltürmigini bilen ularni mejburi tughmas qilish, Uyghur ahalilirini xitay ölkilirige yötkiwétish qatarliq usullar arqiliq éritip yoqitish usullirini qollinip, qirghinchliq yürgüzüwatidu. Biz kishilerning bu ehwalgha süküt qilip qarap turmasliqini, bu zulumni toxtitishqa heriket qilishni ümid qilimiz."

Luyik dé pulford ependimu "Xitaygha qarshi parlaméntlar birliki" ning "Uyghularni qollash" pa'aliyiti arqiliq yetmekchi bolghan meqsetlirini otturigha qoyup mundaq dédi: "Biz sin körünüshide bayanat bergen qanun turghuzush üchün saylan'ghan kishilerdin bir qanun turughushini ümid qilimiz. 'xitaygha qarshi parlaméntlar birliki' ning alahidiliki ularning sözliri diqqetke élinidighan qanun turghuzghuchilardin teshkillen'genlikidur. Chünki ularni xelq saylighan. Biz mushu awazlar arqiliq Uyghurlarni, bolupmu Uyghur ayallrini qoghdash meqsitige yétshni ümid qilimiz."

Axirida rehime mehmut xanim Uyghurlar duch kéliwatqan qorqunchluq weziyetni dunyagha anglitishta Uyghur ayallirining qehrimanliq rolini oynighanliqini we shu qehriman ayallarning bayrimini tebirikleydighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet