Уйғур бала язғучилар җәмийити: “биз язидиған бир әтә бар!”

Мухбиримиз нуриман
2022.08.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Уйғур бала язғучилар җәмийити: “биз язидиған бир әтә бар!” Уйғур бала язғучилар җәмийити намидин өткүзүлгән 5-май балилар байримини хатириләш паалийитиниң тәшвиқати. 2022-Йили май.
Social Media

Хитай һөкүмитиниң йеқинқи йиллардин буян “дөләт тили оқутуши” намида уйғур ана тил маарипини әмәлдин қалдуруши, шундақла аталмиш “җоңхуа миллити ортақ гәвдиси” бәрпа қилиш үчүн уйғур районида ирқий қирғинчилиқ вә ассимилатсийә қәдимини тезлитиши, муһаҗирәттики уйғур җамаитигә өз миллий мәвҗутлуқини сақлап қелиш тәқәззасини җиддий рәвиштә һес қилдурмақта.

Уйғур кимлики уйғурларниң ана юртида җиддий кризисқа дуч келиватқан пәйттә, муһаҗирәттики уйғурлар өзлири яшаватқан дөләтләрдә имканийәтниң баричә һәр хил шәкилдә өзиниң ана тили вә мәдәнийитини раваҗландурушқа күчимәктә. Түркийәдә “биз язидиған бир әтә бар!” шуари билән пүтүн дунядики уйғур балилар үчүн қурулған “уйғур бала язғучилар җәмийити” әнә ашу тиришчанлиқларниң нәтиҗисидур.

“уйғур бала язғучилар җәмийити” ниң рәсмий тор бетидики мәлуматларға қариғанда, бу җәмийәт әдәбияттики талант игилирини байқаш, уларға өз қабилийитини тәрәққий қилдуридиған пурсәт вә техиму кәңри бир сәһнә яритип бериш мәқситидә қурулған икән. Мәзкур җәмийәткә узундин буян ана тил оқутуши билән шуғуллиниватқан “уйғур ана тил тор мәктипи” йетәкчилик қилған болуп, дуняниң һәрқайси җайлирида яшаватқан уйғур балилардин әза қобул қилған.

Түркийәдики уйғур ана тил тор мәктипиниң мудири, мәзкур җәмийәтниң йетәкчи оқутқучилириниң бири болған муйәссәр абдуләһәд хәндан, “уйғур бала язғучилар җәмийити” һәққидә тохтилип, мундақ деди: “муһаҗирәттә вәтәндикигә охшаш балилиримизниң бир йәрдә топлишип яшайдиған, пүтүн күн ана тилида дәрс алидиған имканийити йоқ. Шуңа ана тилда сөзлийәләйдиған һәм язалайдиған балиларға мушу шәкилдә ана тилини ишлитидиған бир пурсәт яритип бериш наһайити муһим, дәп қараймән. Бу җәмийәттә балилар өзлири асаслиқ рол ойниғачқа, уларда өзигә болған ишәнч ашиду. Йәнә бир җәһәттин, бу җәмийәтниң паалийәтлиригә қатнишип, бир-бири билән һәмкарлишишини өгиниду.”

Муйәссәр хәнданниң билдүрүшичә, мәзкур җәмийәтниң барлиқ хизмәтлирини, йәни мәзкур җәмийәт әзалири чиқириватқан “учқун” намидики балилар тор гезити, балилар үчүн орунлаштурулидиған тор дәрслири вә язғучиларни тәклип қелип өткүзүлидиған тор лекисийәлирниң һәммисини баштин-ахир балиларниң өзлири орунлаштуридикән.

“уйғур бала язғучилар җәмийити” ниң норвегийәдә турушлуқ 11 яшлиқ рәиси акиф уйғур радийомизниң зияритини қобул қилди. Униң авазидин униң наһайити зирәкликлики билинип туратти. У зияритимиз җәрянида мәзкур җәмийәтниң рәисликигә сайлам билән сайланғанғанлиқини әскәртип өтти, андин кейин мәзкур җәмийәтниң қурулмисини қисқичә тонуштуруп өтти. “уйғур бала язғучилар җәмийити” ниң түркийәдә турушлуқ 16 яшлиқ муавин рәиси айшә әмчи мәзкур җәмийәтниң нишани вә конкирет хизмәтлири һәққидә қисқичә тохталди.

Акиф уйғурниң билдүрүшичә, бу йил 31-июл күни “уйғур бала язғучилар җәмийити” қурулғандин буянқи тунҗи лексийәни мувәппәқийәтлик өткүзгән. Улар “немә үчүн язимиз?” дегән темида тарих пәнлири докторанти вә язғучи абдуреһим дөләт әпәндини лексийә сөзләшкә тәклип қилған болуп, лексийәниң ахирида балилар бирдәк: “биз из қалдуруш үчүн язидикәнмиз вә йезишимиз керәккән” дегән хуласигә кәлгән.

Акиф уйғур мәзкур җәмийәт қурулғандин буян, нурғун әмәлий хизмәтләрни вуҗудқа чиқарғанлиқини ейтти. У мисал сүпитидә һазирғичә мувәппәқийәтлик һалда 14 сан чиқирип болған “учқун” намлиқ тор гезитини тошуштуруп өтти.

Канада виндсор университети қанун факултетиниң профессори винсент воң (Vincent Wong) алдинқи һәптә радийомизниң зияритини қобул қилғанда, хитайниң уйғур районида милйонлиған балиларни ата-анисидин айрип, һөкүмәт башқурушидики ятақлиқ мәктәпләргә орунлаштурғанлиқи һәққидә тохталғаниди. У, бу мәктәпләрниң балиларни ата-анисиниң меһрии-муһәббитидиннла әмәс, бәлки йәнә уларни уйғур тили, тарихи вә мәдәнийитидин пүтүнләй айриветиш үчүн лайиһиләнгәнликини ейтип өткәнди.

Узун йил үн-тинсиз ана тил оқутуши билән шуғуллинип кәлгән муйәссәр хәндан муһаҗирәттики ана тил мәктәплириниң уйғур миллитиниң өзлүкини сақлап қелиштики муһим қорғанлириниң бири икәнликини тәкитлиди. У йәнә өзиниң ана тил мәктипидики балилар вә мушу җәмийәттә хизмәт қиливатқан балилардики толуп ташқан қизғинлиқни көргән вақиттики пәхирлик һессятини биз билән ортақлашти.

Ахирида мәзкур җәмийәтниң муавин рәиси айшә “уйғур бала язғучилар җәмийити” гә техиму көп балиларниң қатнишишини үмид қилидиғанлиқини ейтип, әза болмақчи болған балиларниң шәртлирини қисқичә тонуштуруп өтти.

Игилишимизчә, муһаҗирәттә яшаватқан уйғур язғучи-шаирлар вә зиялийлар, һәрқайсий әлләрдики бала язғучи-шаирларниң ана тилидики иҗадийәтлирини қизғин қоллап-қуввәтләп, уларниң тиришчанлиқиға илһам берип кәлмәктикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.