Barin qetli'amining 31-yili munasiwiti bilen istanbulda axbarat élan qilish yighini we resim körgezmisi échildi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021-04-06
Share
Barin qetli'amining 31-yili munasiwiti bilen istanbulda axbarat élan qilish yighini we resim körgezmisi échildi Barin qehrimanliri.
Photo: RFA

5-Aprél barin qetli'amining 31-yili munasiwiti bilen istanbuldiki xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining uyushturushida istanbul eyup sultan meydanida axbarat élan qilish yighini we medeniyet körgezmisi échildi.

Axbarat élan qilish yighinigha istanbuldiki, sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti, sherqiy türkistan ölimalar birliki, sherqiy türkistan wexpi, Uyghur akadémiyesi qatarliq 15 ke yéqin Uyghur teshkilatlirining mes'ulliri we wekilliri qatnashti.

Axbarat élan qilish yighinigha yene roytéris xewer agéntliqi we türkiyening anadoliye agéntliqining muxbirlirimu qatniship axbarat élan qilish yighini we resim körgezmisi heqqide uchurlarni igilidi.

Axbarat élan qilish yighinida xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi hidayetulla oghuzxan söz qilip, buningdin 31 yil ilgiri yeni 1990-yili ramzan éyida xitay eskerlirining qeshqerge yéqin aqtu nahiyesining barin yézisida chong bir qetli'am élip barghanliqini tekitlidi.

Axbarat élan qilish yighinida söz qilghan hidayetulla oghuzxan bu yighinning meqsiti toghrisida toxtilip mundaq dédi: "Sherqiy türkistan asaritining xatime bérilishi üchün xitay ishghaliyitige qarshi élip bérilghan azadliq we musteqilliq kürishini xatirilesh we irqiy qirghinchiliqqa qarshi turush üchün bu yerge jem bolduq".

Hidayetulla oghuzxan xitayning Uyghurlar üstidin élip bériwatqan qirghinchiliq siyasetlirini tenqid qilip mundaq dédi: "Sherqiy türkistan 1949-yilida xitayning ishghal astida qalghandin kéyin, xitaylashturush, nopus qurulmisi, milliy medeniyet, örp-adetliri, diniy étiqadi we erkinliki qatarliq barliq qimmet qarashlirimizni yoqitish üchün sistémiliq bir shekilde basturush élip bériwatidu. Köp qétim qirghinchiliq meqsitide chong qetli'amlar yüz berdi. Hazir xatiriliniwatqan barin qetli'ami, ghulja qetli'ami, ürümchi qetli'ami we ilishqu qetli'amigha oxshash yéqinqi yérim esirdin buyan sherqiy türkistanda yüz bergen we qarshiliq küreshlerge küch qoshqan bu qetli'amlarni xatirilesh künliri kelgüsi ewladlirimizning we bizning bu dewaning algha ilgirilishi üchün muhim ehmiyetke ige. Biz yüz bergen qetli'amlarni xatirilesh arqiliq bu mesh'elni ewladlirimizgha waris qilip qilip qaldurimiz. Sherqiy türkistan 21-esirde insaniyet körüp baqmighan irqiy, jismaniy we medeniyet qirghinchiliqlargha uchrap kéliwatidu".

Yighinda yene türkiyening sabiq parlamént ezasi proféssor jelal erbay, sherqiy türkistan ölimalar birliki re'is wekili mexmutjan muhemmed damollam qatarliq söz qilip, barin qetli'ami toghrisida toxtaldi we shéhitlarni esleydighanliqini ipadileshti.

Biz, yighinda söz qilghan sherqiy türkistan kishilik hoquqni közitish jem'iyitining bash katipi nuridin izbasar bilen söhbet élip barduq, nuridin izbasar ependi, bu qétimqi axbarat élan qilish yighinida, xitayning sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghandin buyan kishilik hoquq depsendichilik élip bériwatqanliqini, bolupmu yéqinqi yillardin buyan xitayning chékidin éship Uyghurlar üstidin irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqini we dunya jama'itining bu qirghinchiliqni toxtitish üchün qedem bésishi kéreklikini tekitligen.

Biz yene bu pa'aliyetke qatnashqan Uyghur akadémiyesining idare hey'et ezasi doktor shewket nasirning pikir – qarashlirini alduq. Doktor shewket nasir ependi 5-aprél barin weqesi toghrisida toxtilip: "Barin inqilabi addiy bir isyan yaki xelqning topilingi bolmastin belki, xitay tajawuzchilirining Uyghurlar üstidin uzun yillardin buyan élip bériwatqan ékispalatsiyesige qarshi élip bérilghan naraziliq qoralliq qozghilingi", dédi.

5-Aprél barin qetli'amining 31-yilliqi munasiwiti bilen xitayning istanbuldiki konsulxanisi aldidimu Uyghurlar axbarat élan qilish yighini ötküzdi. Oxshash waqitta yene enqere, konya, kastamano, qehrimanmarash qatarliq töt sheherde uningdin bashqa yene istanbulning esenler qatarliq töt rayonda resim we medeniyet körgezmisi échildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet