Уйғур паалийәтчилири вашингтонда барин инқилабиниң 34 йиллиқини хатирилиди

Вашингтондин мухбиримиз шәһризад тәйярлиди
2024.04.08
ilshat-hesen-barin-inqilabi Барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида өткүзүлгән намайишта д у қ иҗраийә комитетиниң муавин рәиси илшат һәсән әпәнди нутуқ сөзлимәктә. 2024-Йили 5-апрел.
RFA/Shehrizad

Муһаҗирәттики уйғурлар һәр йили 5-апрел күни “барин инқилаби” ни һәр хил шәкилләрдә алаһидә хатириләп кәлмәктә. Бу йилму барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән америкида яшаватқан уйғур җамаити, дуня уйғур қурултийи, уйғур һәрикити тәшкилати, уйғур академийәси қатарлиқ тәшкилатларниң орунлаштурушида, 5-апрел күни чүштин кейин вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида намайиш өткүзүлди.

Хитай әлчиханисиниң удулида ләпилдәп турған нәччә онлиған ай-юлтузлуқ көк байрақлар билән уйғур паалийәтчиләрниң қоллиридики “ирқий қирғинчилиқни тохтат” дегән хәт йезилған тахтайлар алаһидә көзгә челиқатти.

Барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида өткүзүлгән намайишта вашингтон шәһиридики “уйғур тәтқиқат мәркизи” ниң директори абдулһаким идрис әпәнди нутуқ сөзлимәктә. 2024-Йили 5-апрел.
Барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида өткүзүлгән намайишта вашингтон шәһиридики “уйғур тәтқиқат мәркизи” ниң директори абдулһаким идрис әпәнди нутуқ сөзлимәктә. 2024-Йили 5-апрел.
RFA/Shehrizad

Намайиш җәрянида дуня уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң муавин рәиси илшат һәсән әпәнди, вашингтон шәһиридики “уйғур тәтқиқат мәркизи” ниң директори абдулһаким идрис әпәнди вә “уйғур кишилик һоқуқ қурулуши” ниң тәтқиқатчиси зубәйрә шәмсидин ханим қатарлиқлар айрим-айрим нутуқ сөзләп, намайиш иштиракчилириға вә мухбирларға барин инқилабиниң келип чиқиш сәвәблири вә униң бастурулуш җәряни тоғрисида мәлумат бәргән. Намайиш йәнә уйғур паалийәтчилириниң инглизчә вә уйғур тиллирида “уйғурларға әркинлик”, “хитай шәрқий түркистандин чиқип кәт”, “ирқий қирғинчилиқни тохтат” дегәндәк шоарлири билән иптар вақти болғучә давамлашти. Намайишчилар уйғур таамлири билән еғиз ачти вә иптардин кейин бирликтә намаз оқуп барин қирғинчилиқида шеһит болғанларниң роһиға атап дуа қилди.

Илшат һәсән әпәнди радийомизға сөз қилип, барин қирғинчилиқини хатириләшниң әһмийити вә мушуниңға охшаш вәқәликләрниң нөвәттә йүз бериватқан уйғур қирғинчилиқниң бир парчиси икәнликини тәкитлиди. У йәнә муһаҗирәттики уйғурларниң бу күнләрни вә шеһитларни унтуп қалмаслиқини, шундақла уларниң роһидин үлгә елип вә уларни хатириләш арқилиқ мәдәт тепип хитайға болған наразилиқиңизни билдүрүшни, униңдин сирт һазирқи уйғур миллий қирғинчилиқни хәлқаралаштуруш вә қурбан болғанлар, түрмиләргә ташланғанлар үчүн һәққанийәт тәләп қилиш керәкликини әскәртип өтти.

Барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида өткүзүлгән намайишта “уйғур кишилик һоқуқ қурулуши” ниң тәтқиқатчиси зубәйрә шәмсидин ханим нутуқ сөзлимәктә. 2024-Йили 5-апрел.
Барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида өткүзүлгән намайишта “уйғур кишилик һоқуқ қурулуши” ниң тәтқиқатчиси зубәйрә шәмсидин ханим нутуқ сөзлимәктә. 2024-Йили 5-апрел.
RFA/Shehrizad

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди, барин инқилабиниң 34-йиллиқ хатириси мунасивити билән зияритимизни қобул қилип мундақ деди:

“бүгүн, хитай һөкүмити шәрқий түркистанда уйғурларға вә башқа милләтләргә нисбәтән ирқий қирғинчилиқ йүргүзүватқан болса, бу йеқинқи бир һадисә әмәс. Бу буниңдин 34 йил илгириму, баринда уйғур хәлқи, барин деһқанлири хитай һөкүмитидин өзиниң һәқ-һоқуқлирини тәләп қилип, диний етиқад әркинлики тәләп қилип, пиланлиқ туғутқа вә болуватқан тәңсизликкә қарши туруп, хитай һөкүмитигә тәләпләрни оттуриға қоюп наразилиқ намайиш һәрикәтлирини елип барған. Хитай һөкүмити бу һәрикәтни қанлиқ шәкилдә бастурған. Хитай ялғуз бу намайишларға, бу паалийәткә, бу қаршилиқ һәрикәтлиригә қатнашқанларнила әмәс, шу йезидики балилар, аялларниму қирип ташлиған. Униңдин кейин 1997 йили ғулҗа вәқәси йүз бәрди. Бу зимистан қишта өзиниң диний етиқад әркинликини тәләп қилған яшларни, аялларни хитай һөкүмити қанлиқ бастурди, миңлиған инсанлиримизни зинданларға солап қойди, улар из-дерәксиз йоқилип кәтти. Униңдин кейин 2009-йили үрүмчи қирғинчилиқи йүзбәрди, бу қирғинчилиқтиму адаләт тәләп қилған инсанлиримизни қанлиқ шәкилдә бастуруп, миңларчә инсан өлтүрүлди вә он миңларчә инсан из дерәксиз йоқап кәтти. Барин инқилаби буниңдин 34 йил илгири, кейинки вақитларда йүз бәргән ғулҗа инқилаби, үрүмчи инқилаби вә башқа бу тинчлиқ шәкилдә елип барған һәрикәтләргә охшаш уйғур хәлқиниң һәқ һоқуқлирини тәләп қилған бир инқилаб болсиму, әмма хитай һөкүмити һеч қачан уйғур хәлқиниң авазиға қулақ бәрмиди. Хитай һөкүмити һеч қачан гунаһсиз инсанларниң адаләт тәләп қилған авазини аңлиғини йоқ, бәлки қораллиқ күч ишлитип, шиддәт билән пүтүн бу қаршилиқ һәрикәтләрни бастуруп кәлди. Мана бүгүн нәччә милйон инсанлиримизни җаза лагерлириға қамаш, мәҗбурий әмгәккә селиштәк 21-әсирдә дуняда инсанийәт қобул қилалмайдиған бир ирқий қирғинчилиқни давамлаштуруватиду. Барин инқилаби мушу давамлишиватқан қирғинчилиқниң бир башланғучи иди”.

Вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдида уюштурулған мәзкур намайиштин сирт йәнә охшаш бир вақитта америка уйғур бирләшмиси 5-апрел күни иптарлиқ паалийәт өткүзүп, барин вәқәсидә қурбан болғанларниң роһиға дуа-тилавәт қилған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.