B d t omumiy kéngishide jow baydén we erdoghanlar Uyghurlar mesilisini tilgha aldi

Muxbirimiz irade
2021-09-21
Share
Amérika prézidénti jow baydén b d t nutqida Uyghur mesilisini tilgha aldi Amérika prézidénti jo baydin b d t ning nyu-yorktiki bash shtabida échilghan omumiy yighinining 76-qétimliq yighinida söz qilmaqta. 2021-Yili 21-séntebir.
AP

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, birleshken döletler teshkilatining 76-nöwetlik omumiy kéngishi 21-séntebir seyshenbe küni amérikaning nyu-york shehiride bashlandi.

Kéngeshte biwasite yaki tor arqiliq qatnashqan herqaysi dölet rehberliri nutuq sözleydighan bolup, amérika prézidénti jow baydén bügün yeni yighinning birinchi küni nutuq sözlidi. U korona wirusi, kilimat mesilisi, kishilik hoquq, tor bixeterliki, démokratiyeni qoghdash qatarliq témilargha merkezleshken nutqida Uyghurlar mesilisinimu tilgha aldi. Jow baydén mundaq dédi:

"Men xelq'ara kishilik hoquq xitabnamisining bashlinish sözini neqil keltürmekchimen, uningda 'insaniyet a'ilisidiki barliq ezalarning barawer we waz kéchilmes hoquqlardin ortaq behrimen bolushi dunyadiki erkinlik, adalet we tinchliqning asasi' dep körsitilgen. Étnik we diniy az sanliq milletlerni nishanlash we ulargha zulum qilish meyli shinjang, meyli shimaliy éfiyopiye we meyli dunyaning her qandaq yéride yüz bérishidin qet'iy nezer, biz buninggha qarshi chaqiriq élan qilish we eyibleshni izchil dawamlashturimiz."

Prézidént jow baydén sözide insaniyet duch kéliwatqan yéngi tehditler heqqide toxtalghanda yene munularni dédi:

"Yéngi téxnikilarning tereqqiy qiliwatqan bir mezgilde biz démokratik shériklirimiz bilen hemkarlashqan asasta, bi'otéxnika, kiwant komputérchiliqi, 5G, sün'iy idrak qatarliq yéngi ilgirileshlerning kishilerni algha ilgirilitish, mesililerni hel qilish we tereqqiyatni ilgiri sürüshke ishlitilishige hergizmu insaniy erkinlikni, oxshimighan pikirlerni basturush yaki az sanliq milletlerge ziyankeshlik qilish üchün ishlitilmeslikige kapaletlik qilishqa tirishimiz".

Jow baydén démokratik qimmet qarash we qanun asasidiki dunya tertipni qoghdashning hemme kishining menpe'etige uyghunluqini ipadilep yene töwendikilerni dédi:

"Kelgüsi insaniy izzet-hörmetni himaye qilghuchilargha mensup. Uni boghup qoyghanlargha emes, belki öz xelqining yoshurun küchini jari qilduridighanlargha mensup. Kelgüsi öz xelqini basturghanlargha emes, belki ulargha erkin nepes élish pursiti bergenlerge mensup. Dunyadiki mustebitler démokratiye dewrining axirlashqanliqini jakarlashqa urunushi mumkin, biraq ular xatalashti. Gerche amérikinimu öz ichige alghan héchqandaq démokratiye mukemmel bolmisimu, biz kemchiliklirimizni tügitishtek eng aliy ghaye üchün dawamliq küresh qilimiz, chünki insanlarning yoshurun küchini toluq jari qilduridighan eng yaxshi qoral yenila démokratiyedur".

Hörmetlik radi'iyo anglighuchilar, bügün seyshenbe künidiki yighin kün tertipi boyiche amérika prézidénti jow baydéndin bashqa yene, silowakiye, türkiye, qatar, koréye, kolombiye, iran, biraziliye, qatarliq döletler rehberlirimu xitay prézidénti shi jinping qatarliqlar söz qilishqa orunlashturulghanidi.

Bular ichide silowakiye jumhuriyiti prézidénti zuzana chaputowa birleshken döletler teshkilatining 76-nöwetlik omumiy kéngishide sin arqiliq qilghan nutqidimu Uyghur mesilisini tilgha aldi.

Zuzana-Caputova-UN76-20210921.jpg

U mundaq dédi: "Biz öz démokratiyemizni yenimu küchlendürüp, özlirining pikir erkinliki, yighilish erkinliki qatarliq asasiy hoquqlirigha hörmet qilinishi üchün küresh qiliwatqanlargha yardem bérishimiz kérek. Bundaq hoquqlar hökümetler xalisa tallap béridighan nerse emes. . . . Meyli bélarusiyede bolsun, ishghaldiki qirimda bolsun, rusiye, wénézu'éla yaki shinjangda bolsun puqralar hemmisi bu hoquqlardin xalighanche behrimen bolushi kérek".

Bügünki kéngeshning birinchi künide Uyghurlar mesilisini tilgha alghan yene bir dölet rehbiri bolsa türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan boldi. Uzundin buyan Uyghur mesiliside süküt qilip kelgen rejep tayyip erdoghanning b d t omumiy kéngishide Uyghurlarni tilgha élishi küchlük diqqet qozghidi. Rejep tayyip erdoghan nutqida mundaq dédi: "Biz xitayning zémin pütünlükige hörmet qilin'ghan asasta musulman Uyghur xelqining asasiy hoquqliri yenimu yaxshi qoghdilishi kérek dep qaraymiz".

Erdoghan-UN76-20210921.jpg

Rejep tayyip erdoghan sözide yene kilimat özgirishi, korona wirusi, süriye urushi we pelestin qatarliq mesililerde toxtaldi.

76-Nöwetlik kéngeshning bügünki yighinida yene xitay dölet re'isi shi jinpingmu söz qilghan. U sözide dawamliq ilgiri sürginidek xitayning tereqqiyatining tinchliqperwer tereqqiyatliqini tekitligen we "Xitay hergizmu bashqa döletlerge tajawuz qilmaydu, bashqa döletlerni bozek qilip zomigerlik qilmaydu" dégen. Biraq u Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqi heqqide xelq'aradin kelgen tenqidlerge jawab qayturmighan. Shi jinping öz nutqida xitayning yil axirighiche dunyani ikki milyard COVID-19 waksinisi bilen teminleshni nishan qilghanliqini tekitligen bolsimu, biraq dunya sehiye teshkilati we bashqa musteqil közetküchilerning bu heqte xitayda tekshürüsh ep bérishigha yol qoymighanliqigha bir izahat bermigen.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, 21-séntebir küni bashlan'ghan 76-nöwetlik omumiy kéngesh 25 – séntebir künigiche dawam qilidighan bolup, kéngeshning kéyinki künliride herqaysi dölet rehberliri dawamliq özlirining muhim nutuqlirini sözleydu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet