Yehudiylar teshkilati: “Biz 2022-yili béyjingda 1936-yilidiki bérlin olimpikining qayta tekrarlinishini köremduq?”

Muxbirimiz nur'iman
2022-01-28
Share
Yehudiylar teshkilati: “Biz 2022-yili béyjingda 1936-yilidiki bérlin olimpikining qayta tekrarlinishini köremduq?” Amérika dölet mejlisi ichide qurulghan “Uyghurlarni qollash goruppisi” ning re'isi tom suzi 10 din artuq Uyghur, tibet we yehudiy kishilik hoquq teshkilatliri bilen birlikte birleshken döletler teshkilati binasi aldida namayish qildi. 2022-Yili 28-yanwar.
Photo: RFA

28-Yanwar küni niyu-yorktiki birleshken döletler teshkilati xizmet binasining aldida nahayiti özgiche bir pa'aliyet ilip birildi. Amérika dölet mejlisi ichide qurulghan “Uyghurlarni qollash goruppisi” (Uyghur Caucus) ning re'isi tom suzi 10 din artuq Uyghur, tibet we yehudiy kishilik hoquq teshkilatliri bilen birlikte birleshken döletler teshkilati binasi aldida namayish qilip, xelq'ara olimpik komitétini xitay kompartiyesining kishilik hoquq depsendichilikini ashkara eyibleshke chaqirdi.

Amérika dölet mejlis ezaliridin tom suzi we kiristofér simis qatarliqlarning bashchiliqida “Uyghurlarni qollash goruppisi” ötken yili 29-iyul küni qurulghan idi. Ular bu heqtiki bayanatida xitay kompartiyesining Uyghur rayonidiki sistémiliq kishilik hoquq depsendichiliklirige bolghan tonushni yuqiri kötürüsh, shundaqla 21-esirdiki eng chong kishilik hoquq depsendichilikini hel qilishni meqset qilghan qanunlarni qollash üchün xizmet qilidighanliqini bildürgenidi.

NewYork-BDT-Namayosh-20220228-02.jpg

Tom suzi mezkur pa'aliyette söz qilip, xelq'ara olimpik komitétini kishilik hoquq éghir depsende qiliniwatqan bir dölette ötküzülüsh aldida turghan olimpik musabiqisi üchün özining mes'uliyitini qayta oylinip körüshke, Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikige alahise diqqet qilishqa chaqirdi. U mundaq dédi: “Amérikaning aldinqi we hazirqi her ikki nöwetlik hökümiti shinjangda irqiy qirghinchliq yüz bériwatidu, dep élan qildi. Amérikada nurghun mesililerde birlikke kilelmeywatqan ikki partiye Uyghur mesiliside birleshti, bu nahayiti muhim. Amérika hökümti yéqinda ‛Uyghur mejburiy emgekning aldini ilish qanuni‚ ni maqullidi. Qanunni maqullash arqiliq ularning mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqarghan mayka-ishtanlirining bedilining éghir bolidighanliqini bildürdi. Uyghurlar uchrawatqan mu'amililer seweblik biz shinjangdin mehsulat import qilishni toxtitishimiz kérek.”

Pa'aliyetke lagér shahidi tursun'ay ziyawudun, Uyghur herikiti teshkilati, Uyghur amérika birleshmisi qatarliq teshkilatlarmu ishtirak qilghan.

Uyghur herikiti teshkilatining xadimi babur ilchi tom suzidin kéyinla söz qildi. U Uyghurlar duch kéliwatqan weziyetning heqiqeten éghir ikenliki, özining chong dadisiningmu lagérgha solan'ghanliqini éytip ötti, u yene mundaq dédi: “Yillardin biri biz xelq'ara olimpik komitétining irqiy qirghinchiliqqa qarshi turushini, béyjingda ötküzülidighan olimpkini bashqa döletke yötkishini we bu arqiliq xitayning Uyghurlargha yürgüziwatqan jinayitini ashkara eyiblishini, 2022-yilliq béyjing olimpki arqiliq béyjingning Uyghurlargha yürgüze'iwatqan basturushini tebriklimeslikini telep qilip kelduq. Ular telipimizni ret qildi, shunga biz özimiz heriketke ötüshimiz, olimpik musabiqisini körüshni ret qilishimiz kérek. Men olimpik musabiqisige meblegh salghuchilarni xitay bilen bolghan hemkarliqini toxtitishini, Uyghur irqiy qirghinchliqigha shérik bolmasliqini telep qilimen.”

Tursun'ay ziyawudun lagérda özi biwaste béshidin ötken kechürmishlirini sözlesh arqiliq, xitayning olimpik ötküzüshke esla salahiyiti toshmaydighan bir dölet ikenlikini, xelq'ara olimpik komitétining béyjingda olimpik ötküzüsh arqiliq dunyaning xitayni yenila qollawatqandek bir keypiyat peyda qilishini qobul qilalmaydighanliqini bildürdi.

Pa'aliyette Uyghurlar we tibetlerni qollaydighan teshkilatlarmu söz qilip, xelq'ara olimpik komitétining irqiy qirghinchliqning hemkarlashquchisi bolmasliqqa, xitay kompartiyesinng kishilik hoquq depsendichilikini ashkarilashqa chaqirdi.

Eng axirida “Uyghurlarning erkiniliki üchün yehudi herikiti” teshkilatining wekili söz qildi. U yehudiylarning Uyghurlarning nöwettiki ehwalini nahayiti yaxshi chüshinidighanliqini we kishilerning yehudiylarning tarixini bilip turup yene héch ish bolmighandek, Uyghur mejburi emgiki arqiliq ishlepchiqirilghan maykilarni kéyip, Uyghurlargha qolliniwatqan yuqiri tixinikaliq nazaret qilish sisitémisi heqqide ishlen'gen filimlerni körüp yürüwérishini tenqidlidi. U mundaq dédi: “Biz bu olimpkni bashqa normal tenterbiye musabiqilirini körgendek köremduq? 2022-yili béyijingda 1936-yili bérlinda yüz bergen ishlarning qayta yüz birishige yol qoyamduq? tom suzigha oxshash siyasetchilerge qanun chiqirish arqiliq qarshi turush unche asan ish emes, emma biz shexslerge nahayiti asan. Biz peqet özimizdin: ‛men irqiy qirghinchliq qiliwatqan döletning musabiqisini köremdimen? men qandaqmu béyjing olimpikini qollap irqiy qirghinchliqni teshwiq qilidighan shirketlerni qollaymen? eger shundaq qilsam, insaniyetke qarshi jinayetke shérik bolup qalmaymenmu?‚ dégen so'allarni sorap béqishimiz kérek.”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet