Bélgiye parlaménti: "Uyghurlar insaniyetke qarshi jinayetning qurbani"

Muxbirimiz irade
2021-06-15
Share
Bélgiye parlaménti: Bélgiye parlaméntining omumiy yighinining körünüshi. 2019-Yili 20-iyun, biryussél.
REUTERS

15-Iyun küni, bélgiye parlaménti xitay hökümitining Uyghurlargha qaritiwatqan zulumini insaniyetke qarshi jinayet dep békitti we shundaqla Uyghurlarning nöwette irqiy qirghinchiliq xewpige duch kéliwatqanliqini élan qildi.

Bélgiye parlaméntida mezkur teklip layihesini awazgha qoyghan jümlidin ötken yili 2-ayda Uyghurlargha qaritilghan irqiy qirghinchiliqini étirap qilish herikitini qozghighan bélgiye yéshillar partiyesi parlamént ezasi samu'il kogolati bu heqte élan qilghan yazma bayanatida mundaq dégen:

"Bélgiye Uyghurlar uchrighan insaniyetke qarshi jinayetni we Uyghurlargha qaritilghan irqiy qirghinchiliq xewpini étirap qildi. Bu téxi bir nechche ay ilgirila tesewwur qilish qéyin bolghan bir tarixiy peyt bolup hésablinidu. Seperwerlik heriketlirimiz netijige érishti!"

U yene mundaq dégen:

"Bügün bélgiye parlaménti dunyagha agahlandurush belgisi chiqardi. Shinjang Uyghur rayonidiki Uyghurlarwe bashqa az sanliq milletler topi insaniyetke qarshi eng qebih jinayetlerning qurbani bolup, irqiy qirghinchiliq xewpige duch kelmekte. Emdi heriket qilmasliqqa héchqandaq bahane qalmidi".

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa bélgiye parlaméntining qararini qarshi aldi. Dolqun eysa sözide bélgiye parlaménti we bir kün awwal chéx parlaméntining xitay hökümitining barliq saxta teshwiqatliri we heriketlirige qarimay, bu zulumni irqiy qirghinchiliq dep békitishi nahayiti zor ehmiyetke ige, dédi.

Bélgiye parlaméntining Uyghurlar uchrawatqan zulumgha qarap chiqish heriketliri izchil halda xitayning herxil amallar bilen qarshiliq qilishigha uchrap kéliwatatti. Xitay hökümiti bu yil 3-ayda bélgiye parlamént ezasi samu'il kogolati we uning a'ile ezalirigha jaza tedbiri élan qilghan. Shundaqla yene, bélgiye parlaméntida 5-ayning 4-küni ‍ötküzüsh pilan qilin'ghan Uyghurlar toghrisidiki guwahliq bérish yighinimu tor hujumigha uchrap kéchiktürülgen idi. Eyni chaghda bu hujumning xitay teripidin qilin'ghanliqi perez qilin'ghan. Mezkur guwahliq anglash yighinida lagér shahiti qelbinur sidiq xanim guwahliq bergenidi.

Qelbinur xanim bügün radiyomizning ziyaritini qobul qilip, bélgiye parlaméntining qararidin xursen bolghanliqini éytti. U buning lagérlarda azab chékiwatqanlarning baldurraq öz erkinlikige érishishige türtke bolup qélishini ümid qilidighanliqini éytti.

Bélgiye parlamént ezasi samu'él kogolati bügünki yazma bayanatida xitayning démokratiyege zerbe bérish heriketlirining iradisini téximu tawlighanliqini bayan qilghan. U mundaq dégen: "Xitay aldi bilen bizning bu teklip layihemizni yoqitishqa urundi, arqidin men we a'ilemge jaza tedbiri élan qildi. Biraq bu jazalar xitayning arzusining eksiche netije berdi. U bizning parlaméntning démokratiyesini nishanlash arqiliq, bizning xitaydiki kishilik hoquq üchün küresh qilish iradimizni kücheytti. Xitay bizge jaza bérish arqiliq bizning xizmitimizning muhimliqini bizge yene bir qétim ispatlap berdi. Parlaméntimiz ochuq-ashkara we obyéktip halda ispat anglash we süpetlik munazire élip bérish arqiliq, ajizlashmay turup xizmitini dawamlashturdi".

Melum bolushiche, mezkur qarar layihesi bélgiye parlaméntida nahayiti az sandiki bélgiye kommunist partiye ezaliri bilet tashlimighanni hésabqa almighanda toluq qollash bilen awazdin ötken. Dolqun eysa ependi buni mezkur qararning diqqet qilishqa erziydighan muhim teripi, dep körsetti. U sözide: "Bu qararning parlaménttiki oxshimaydighan partiyelerge wekillik qilidighan ezalar teripidin toluq qollashqa ériship maqullinishi diqqet qilishqa erziydu, bu bélgiye hökümitini heriket qollinishqa heydekchilik qilish we xelqning iradisini namayan qilishta intayin muhim rol oynaydu" dep körsetti.

Derweqe samu'il kogolatimu bügün "Xitay mesilisi boyiche parlaméntlar ara hemkarliq guruppisi" da qilghan sözide bélgiye hökümitige mundaq dep chaqiriq qilghan:

"Uyghurlargha qaritilghan wehshiylikler dawam qiliwatqan bir peytte, biz bélgiye hökümitini resmiy halda xitay bilen ikki terep ötküzüp bérish shertnamisini bikar qilishqa we xitayning meblegh sélish kélishimini ret qilishqa chaqirimiz. Uyghurlar tutup turuluwatqan jaza lagérliri ochuq turghan muddetqiche, xitay bilen yene normal munasiwetni dawamlashturushqa bolmaydu. Bélgiye belkim bir kichik dölet bolushi mumkin, emma biz dunyagha kishilik hoquqning hemme jayda, hemme adem üchün oxshash qoghdilishi kérekliki toghrisida éniq signal eweteleymiz".

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, bélgiye Uyghurlargha qaritiliwatqan insaniyetke qarshi jinayet we irqiy qirghinchiliqni étirap qilghan 7-dölet bolup, bundin ilgiri amérika, kanada, gollandiye, en'gliye, litwaniye we chéx jumhuriyetliri öz meydanini jakarlighanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet