Белгийәниң бейҗиңдики әлчиханиси хитай сақчилириға тапшуруп берилгән уйғур ана-балилар һәққидә учур бәрмиди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-06-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Белгийәдә яшаватқан аблимит турсун әпәндиниң аяли һөрийәт абдулла, пәрзәнтлири рәһимә(17 яш), имран(15 яш), юнус(7 яш), хәдичә(5 яш).
Белгийәдә яшаватқан аблимит турсун әпәндиниң аяли һөрийәт абдулла, пәрзәнтлири рәһимә(17 яш), имран(15 яш), юнус(7 яш), хәдичә(5 яш).
Ablimit Tursun ependi teminligen

Белгийәдә сиясий панаһлиқ илтимаси 2018-йили қобул қилинған бу йил 51 яшқа киргән аблимит турсунниң радийомизға билдүрүшичә, у үрүмчидә қалған 4 пәрзәнти һәм аяли билән җәм болуш үчүн белгийә көчмәнләр идариси вә ташқи ишлар министирлиқлириға көп қетим илтимас сунған. Әмма хитай һөкүмити униң аяли вә балилириниң паспортини беҗирип бәрмигәнлики үчүн һеч бир нәтиҗә болмиған. Бу җәрянда хитай даирилири телефон арқилиқ аблимитқа қайтип келиш һәққидә тәһдит салған. Униң аилисиму тохтимай соал-сорақларға дуч кәлгән. Уйғур дияридики вәзийәтниң җиддийлишиши билән аблимит өз аилисини белгийәгә елип келиш үчүн белгийәдики кишилик һоқуқ тәшкилатлиридин ярдәм сориған.

Бу тәшкилатниң белгийә ташқи ишлар идариси билән алақилишиш нәтиҗисидә белгийә ташқи ишлар министирлиқи аблимитниң аяли вә балилири паспорт болмиған һаләттиму башқа материяллирини әдлийә гуваһлиқидин өткүзүп бейҗиңдики белгийә әлчиханисиға елип кәлсә болидиғанлиқини билдүргән. Аблимитниң көрсәтмиси бойичә униң аяли тәләп қилинған материялларниң һәммисини елип 2018 йили 15-авғустта белгийәниң бейҗиңда турушлуқ әлчиханисиға тапшурған вә көчмәнлик визисиға илтимас қилған.

Бу йил 3-мартта белгийәниң бейҗиңдики әлчиханиси аблимитниң аялиға мунасивәтлик материяллирини әдлийә гуваһлиқидин өткүзүп тапшуруш вә саламәтлик тәкшүрүшидин өтүш һәққидә уқтуруш қилған. Аблимит уйғур елиниң вәзийити җиддий болғанлиқтин аялиниң тәләп қилған материялларни әдлийә гуваһлиқидин өткүзүшиниң хәтәрлик икәнликини билдүрүп, виза рәсмийәтләрни асанлаштуруп беришни тәләп қилған. 2019-Йили майда бейҗиңдики белгийә әлчиханиси аблимитниң аялиға әгәр тәләп қилған материялларни вақтида тапшурмиса виза илтимас қилиш вақтиниң йәнә кәйнигә сүрүлүп кетидиғанлиқини уқтурған.

Аблимит әпәнди аяли билән телефонда алақилишип мәслиһәт қилғандин кейин униң аяли һөрийәт абдулла, пәрзәнтлири рәһимә (17 яш), имран (15 яш), юнус (7 яш) вә хәдичә (5 яш) ни елип 27-май бейҗиңға кәлгән.

Әмма улар бейҗиңға кәлгән күни йерим кечидә бейҗиңдики хитай сақчилири билән уйғур елидин кәлгән сақчилар улар ятқан меһманханиға келип уларни соал-сораққа тартқан. Сақчилар уларға паспорти йоқ туруп чәтәлгә чиқиш үчүн виза илтимас қилишқа болмайдиғанлиқи һәққидики агаһландуруш бәргән.

28-Май һөрийәт ханим тәләп қилинған материялларни елип балилири билән тәң виза елиш илтимаси сунуш үчүн бейҗиңдики белгийә әлчиханисиға киргән. Әмма материялларни елип қалған әлчиханидики бир хитай хадим униңға виза илтимасиниң җавабини бир қанчә ай сақлиши керәкликини дәп қайтурувәткән. Һөрийәт ханим ериниң белгийәдә сиясий панаһлиқ тилигәнлики, өзи вә балилириниң хитай сақчилириниң тәһдитигә учраватқанлиқини, әлчиханидин айрилип үрүмчигә қайтиш турмақ, бейҗиңниң өзидиму хәтәргә учриши мумкинликини билдүргән. Йәни белгийә әлчиханисидин өзи вә балилирини қоғдашни тәләп қилған. Һалбуки, белгийә әлчиханисиниң хадимлири униңға писәнт қилмай «бу меһманхана әмәс» дегән җавабни бәргән. Улар буниң биләнла қалмай хитай сақчилириға телефон қилған. 29-Май сәһәргә улишай дегәндә йәни бейҗиң вақти сәһәр 3 йерим әтрапида хитай сақчилири бейҗиңдики белгийә әлчиханисидин һөрийәт ханим вә униң 4 балисини мәҗбурий елип кәткән.

Аблимит әпәндиниң белгийә ташқи ишлар министирлиқи қатарлиқ орунларни әһвалдин хәвәрләндүрүши нәтиҗисидә хитай сақчилири униң аяли вә балилирини әтиси улар бейҗинда чүшкән меһманханиға апирип қойған. Әмма 31-май бейҗиң вақти 10 йерим әтрапида аблимит әпәнди аяли билән телефонда сөзлишиватқан вақитниң өзидә уйғур аптоном районидин кәлгән 4 сақчи аяли вә балилириниң ятиқиға бесип киргән вә телефонни тартивалған. Әнә шундин етибарән аблимит әпәндиниң аяли һөрийәт вә төт балиси билән болған алақиси пүтүнләй үзүлгән.

Ғәлитә йери шуки, дәсләп виза нәтиҗисини 3 ай сақлашни ейтқан, хәтәр астида туруватқан һөрийәт ханим вә униң 4 балисиниң вақтинчә панаһлинишиниму рәт қилған белгийә әлчиханиси аблимиттин аяли вә балилириниң йоқап кәткәнлик хәвирини елип бир саәттин кейин уларниң виза илтимасиниң қобул болғанлиқи һәққидә аблимитқа елхәт әвәткән.

Һалбуки, аблимит һазирғичә аяли вә балилириниң әһвалидин хәвәрсиз икән. Аблимит бейҗиң сақчи тармақлири арқилиқ аяли вә балилирини үрүмчигә елип кәткән нәнгуән сақчиханиси билән алақиләшкән болсиму, мәсул сақчи аблиз униңға «өзүң қайтип келип қан әвришкәңни бәр, андин аиләңни тепип беримиз» дәп тәһдит салған.

Үрүмчи сақчи даирилириниң һечқайсиси телефонимизни қобул қилмиди.

Бирюсселдики белгийә ташқи ишлар идариси вә бейҗиңдики белгийә әлчиханисиму икки һәптидин буян аблимитниң аилисиниң из-дерикини қилиш һәққидики соаллириға пассип позитсийәдә болған. Белгийә ташқи ишлар министирлиқидин ерик хало телефонимизни қобул қилған болсиму, бу һәқтә өзиниң һечқандақ соалға җаваб берәләйдиғанлиқини, бу һәқтики соалларни министирлиқниң ахбарат ишханисиға елхәт йезишимизни ейтип телефонни қоювәтти.

Аблимит әпәнди изчил алақилишип келиватқан белгийәниң бейҗиңдики әлчиханисиниң белгийә пуқралириниң җиддий ишлириға мәсул хадимиға телефон қилғинимизда, у аблимит турсунниң хәтәр астидики аяли вә балилири һәққидики соаллиримизға җаваб беришни рәт қилди. У «бу соалларни белгийә ташқи ишлар министирлиқидин сораңлар,» дегән сөзни тәкрарлиди.

Аблимит турсун әпәнди өзиниң икки һәптидин буян белгийә даирилириниң мушу түрдә мәсулийәттин қачқандәк муамилисигә учрап үмидсизләнгинини, аяли вә балилиридин қаттиқ әндишә қиливатқанлиқини, шу сәвәбтин әһвални мәтбуатларға билдүрүш қарариға кәлгәнликини билдүрди.

У бу һәқтә тохтитилип, «бу һазир мениң аиләм учриғанла хәтәр әмәс, бәлки пүтүн уйғурлар йүзлиниватқан хәтәрдур,» деди.

12-Июн белгийәдә голланд тилида чиқидиған гезитләрдин «де морген» гезитигә аблимит турсун аилисиниң хәтәр астида икәнлики һәққидә хәвәр бесилған.

Һазир белгийәдики уйғур мәсилисигә йеқиндин көшүл бөлүп келиватқан бир қисим кишиләр вә кишилик һоқуқ паалийәтчилириму аблимит турсун әпәндиниң аилисини қутулдуруш үчүн һәрикәт қиливатқан икән. Белгийә бирюссел әркинлик университетидики уйғуршунас венесса франгвилле ханим зияритимизни қобул қилип, «бизниң бу мәсилини хәлқара җамаәтчиликкә елан қилишимиз интайин муһим әһмийәткә игә» деди.

Венесса ханим «белгийәниң бейҗиңдики әлчиханиси өткүзгән бу сәвәнликниң беши белгийәдә, шуниң үчүн бу хәвәр башта белгийәдә, белгийә җәмийитигә бир сигнал болуши керәк. Бу арқилиқ белгийәдики уйғур җәмийитигә бу дөләттә демократийәниң йүрүшүватқанлиқи, белгийә ташқи ишлар министирлиқи хаталиқ өткүзгәндә охшашла уни ечиш керәкликини билдүрүлүши зөрүр,» деди.

Биз униңдин немә сәвәбтин вә қандақ салаһийәт билән аблимит турсун аилиси учриған бу мәсилигә көңүл болуватқанлиқини сориғинимизда у «уйғурларниң учраватқини, бу аилиниң учраватқини бир инсанлиқ трагедийәсидур. Мән пәқәт инсанлиқ салаһийитим билән бу увалчилиққа қарап туралмидим, халас,» деди.

Бирюссел явропа иттипақиниң мәркизи шундақла хәлқарадики нурғун кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң мәркизи болуш сүпити билән әркинлик вә демократийәниң символиға айланған шәһәрлириниң бири.

Әпсуски, белгийә даирилириниң өткүзгән бу сәвәнлики сәвәблик аблимит турсунниң аяли вә балилириниң йоқап кетиши хитай чеграси ичидики уйғурлар вәзийитиниң омумйүзлүк тәһдит астида икәнлики, һәтта улар миң мушәққәтләр билән демократик әлләрниң бейҗиңдики әлчиханилиридин панаһлиқ тиләшкә тәвәккүл қилған тәқдирдиму охшашла хәтәргә учрайдиғанлиқини көрситип турмақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт