Bélgiyening béyjingdiki elchixanisi xitay saqchilirigha tapshurup bérilgen Uyghur ana-balilar heqqide uchur bermidi

Muxbirimiz gülchéhre
2019-06-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Bélgiyede yashawatqan ablimit tursun ependining ayali höriyet abdulla, perzentliri rehime(17 yash), imran(15 yash), yunus(7 yash), xediche(5 yash).
Bélgiyede yashawatqan ablimit tursun ependining ayali höriyet abdulla, perzentliri rehime(17 yash), imran(15 yash), yunus(7 yash), xediche(5 yash).
Ablimit Tursun ependi teminligen

Bélgiyede siyasiy panahliq iltimasi 2018-yili qobul qilin'ghan bu yil 51 yashqa kirgen ablimit tursunning radiyomizgha bildürüshiche, u ürümchide qalghan 4 perzenti hem ayali bilen jem bolush üchün bélgiye köchmenler idarisi we tashqi ishlar ministirliqlirigha köp qétim iltimas sun'ghan. Emma xitay hökümiti uning ayali we balilirining pasportini béjirip bermigenliki üchün héch bir netije bolmighan. Bu jeryanda xitay da'iriliri téléfon arqiliq ablimitqa qaytip kélish heqqide tehdit salghan. Uning a'ilisimu toxtimay so'al-soraqlargha duch kelgen. Uyghur diyaridiki weziyetning jiddiylishishi bilen ablimit öz a'ilisini bélgiyege élip kélish üchün bélgiyediki kishilik hoquq teshkilatliridin yardem sorighan.

Bu teshkilatning bélgiye tashqi ishlar idarisi bilen alaqilishish netijiside bélgiye tashqi ishlar ministirliqi ablimitning ayali we baliliri pasport bolmighan halettimu bashqa matériyallirini edliye guwahliqidin ötküzüp béyjingdiki bélgiye elchixanisigha élip kelse bolidighanliqini bildürgen. Ablimitning körsetmisi boyiche uning ayali telep qilin'ghan matériyallarning hemmisini élip 2018 yili 15-awghustta bélgiyening béyjingda turushluq elchixanisigha tapshurghan we köchmenlik wizisigha iltimas qilghan.

Bu yil 3-martta bélgiyening béyjingdiki elchixanisi ablimitning ayaligha munasiwetlik matériyallirini edliye guwahliqidin ötküzüp tapshurush we salametlik tekshürüshidin ötüsh heqqide uqturush qilghan. Ablimit Uyghur élining weziyiti jiddiy bolghanliqtin ayalining telep qilghan matériyallarni edliye guwahliqidin ötküzüshining xeterlik ikenlikini bildürüp, wiza resmiyetlerni asanlashturup bérishni telep qilghan. 2019-Yili mayda béyjingdiki bélgiye elchixanisi ablimitning ayaligha eger telep qilghan matériyallarni waqtida tapshurmisa wiza iltimas qilish waqtining yene keynige sürülüp kétidighanliqini uqturghan.

Ablimit ependi ayali bilen téléfonda alaqiliship meslihet qilghandin kéyin uning ayali höriyet abdulla, perzentliri rehime (17 yash), imran (15 yash), yunus (7 yash) we xediche (5 yash) ni élip 27-may béyjinggha kelgen.

Emma ular béyjinggha kelgen küni yérim kéchide béyjingdiki xitay saqchiliri bilen Uyghur élidin kelgen saqchilar ular yatqan méhmanxanigha kélip ularni so'al-soraqqa tartqan. Saqchilar ulargha pasporti yoq turup chet'elge chiqish üchün wiza iltimas qilishqa bolmaydighanliqi heqqidiki agahlandurush bergen.

28-May höriyet xanim telep qilin'ghan matériyallarni élip baliliri bilen teng wiza élish iltimasi sunush üchün béyjingdiki bélgiye elchixanisigha kirgen. Emma matériyallarni élip qalghan elchixanidiki bir xitay xadim uninggha wiza iltimasining jawabini bir qanche ay saqlishi kéreklikini dep qayturuwetken. Höriyet xanim érining bélgiyede siyasiy panahliq tiligenliki, özi we balilirining xitay saqchilirining tehditige uchrawatqanliqini, elchixanidin ayrilip ürümchige qaytish turmaq, béyjingning özidimu xeterge uchrishi mumkinlikini bildürgen. Yeni bélgiye elchixanisidin özi we balilirini qoghdashni telep qilghan. Halbuki, bélgiye elchixanisining xadimliri uninggha pisent qilmay "Bu méhmanxana emes" dégen jawabni bergen. Ular buning bilenla qalmay xitay saqchilirigha téléfon qilghan. 29-May seherge ulishay dégende yeni béyjing waqti seher 3 yérim etrapida xitay saqchiliri béyjingdiki bélgiye elchixanisidin höriyet xanim we uning 4 balisini mejburiy élip ketken.

Ablimit ependining bélgiye tashqi ishlar ministirliqi qatarliq orunlarni ehwaldin xewerlendürüshi netijiside xitay saqchiliri uning ayali we balilirini etisi ular béyjinda chüshken méhmanxanigha apirip qoyghan. Emma 31-may béyjing waqti 10 yérim etrapida ablimit ependi ayali bilen téléfonda sözlishiwatqan waqitning özide Uyghur aptonom rayonidin kelgen 4 saqchi ayali we balilirining yatiqigha bésip kirgen we téléfonni tartiwalghan. Ene shundin étibaren ablimit ependining ayali höriyet we töt balisi bilen bolghan alaqisi pütünley üzülgen.

Ghelite yéri shuki, deslep wiza netijisini 3 ay saqlashni éytqan, xeter astida turuwatqan höriyet xanim we uning 4 balisining waqtinche panahlinishinimu ret qilghan bélgiye elchixanisi ablimittin ayali we balilirining yoqap ketkenlik xewirini élip bir sa'ettin kéyin ularning wiza iltimasining qobul bolghanliqi heqqide ablimitqa élxet ewetken.

Halbuki, ablimit hazirghiche ayali we balilirining ehwalidin xewersiz iken. Ablimit béyjing saqchi tarmaqliri arqiliq ayali we balilirini ürümchige élip ketken nen'gu'en saqchixanisi bilen alaqileshken bolsimu, mes'ul saqchi abliz uninggha "Özüng qaytip kélip qan ewrishkengni ber, andin a'ilengni tépip bérimiz" dep tehdit salghan.

Ürümchi saqchi da'irilirining héchqaysisi téléfonimizni qobul qilmidi.

Biryusséldiki bélgiye tashqi ishlar idarisi we béyjingdiki bélgiye elchixanisimu ikki heptidin buyan ablimitning a'ilisining iz-dérikini qilish heqqidiki so'allirigha passip pozitsiyede bolghan. Bélgiye tashqi ishlar ministirliqidin érik xalo téléfonimizni qobul qilghan bolsimu, bu heqte özining héchqandaq so'algha jawab béreleydighanliqini, bu heqtiki so'allarni ministirliqning axbarat ishxanisigha élxet yézishimizni éytip téléfonni qoyuwetti.

Ablimit ependi izchil alaqiliship kéliwatqan bélgiyening béyjingdiki elchixanisining bélgiye puqralirining jiddiy ishlirigha mes'ul xadimigha téléfon qilghinimizda, u ablimit tursunning xeter astidiki ayali we baliliri heqqidiki so'allirimizgha jawab bérishni ret qildi. U "Bu so'allarni bélgiye tashqi ishlar ministirliqidin soranglar," dégen sözni tekrarlidi.

Ablimit tursun ependi özining ikki heptidin buyan bélgiye da'irilirining mushu türde mes'uliyettin qachqandek mu'amilisige uchrap ümidsizlen'ginini, ayali we baliliridin qattiq endishe qiliwatqanliqini, shu sewebtin ehwalni metbu'atlargha bildürüsh qararigha kelgenlikini bildürdi.

U bu heqte toxtitilip, "Bu hazir méning a'ilem uchrighanla xeter emes, belki pütün Uyghurlar yüzliniwatqan xeterdur," dédi.

12-Iyun bélgiyede golland tilida chiqidighan gézitlerdin "Dé morgén" gézitige ablimit tursun a'ilisining xeter astida ikenliki heqqide xewer bésilghan.

Hazir bélgiyediki Uyghur mesilisige yéqindin köshül bölüp kéliwatqan bir qisim kishiler we kishilik hoquq pa'aliyetchilirimu ablimit tursun ependining a'ilisini qutuldurush üchün heriket qiliwatqan iken. Bélgiye biryussél erkinlik uniwérsitétidiki Uyghurshunas wénéssa fran'gwillé xanim ziyaritimizni qobul qilip, "Bizning bu mesilini xelq'ara jama'etchilikke élan qilishimiz intayin muhim ehmiyetke ige" dédi.

Wénéssa xanim "Bélgiyening béyjingdiki elchixanisi ötküzgen bu sewenlikning béshi bélgiyede, shuning üchün bu xewer bashta bélgiyede, bélgiye jem'iyitige bir signal bolushi kérek. Bu arqiliq bélgiyediki Uyghur jem'iyitige bu dölette démokratiyening yürüshüwatqanliqi, bélgiye tashqi ishlar ministirliqi xataliq ötküzgende oxshashla uni échish kéreklikini bildürülüshi zörür," dédi.

Biz uningdin néme sewebtin we qandaq salahiyet bilen ablimit tursun a'ilisi uchrighan bu mesilige köngül boluwatqanliqini sorighinimizda u "Uyghurlarning uchrawatqini, bu a'ilining uchrawatqini bir insanliq tragédiyesidur. Men peqet insanliq salahiyitim bilen bu uwalchiliqqa qarap turalmidim, xalas," dédi.

Biryussél yawropa ittipaqining merkizi shundaqla xelq'aradiki nurghun kishilik hoquq teshkilatlirining merkizi bolush süpiti bilen erkinlik we démokratiyening simwoligha aylan'ghan sheherlirining biri.

Epsuski, bélgiye da'irilirining ötküzgen bu sewenliki seweblik ablimit tursunning ayali we balilirining yoqap kétishi xitay chégrasi ichidiki Uyghurlar weziyitining omumyüzlük tehdit astida ikenliki, hetta ular ming musheqqetler bilen démokratik ellerning béyjingdiki elchixaniliridin panahliq tileshke tewekkül qilghan teqdirdimu oxshashla xeterge uchraydighanliqini körsitip turmaqta.

Toluq bet