Хитайниң "ишләпчиқириш-қурулуш армийәси" вә ғәрб дөләтлириниң иқтисадий ембаргоси

Мухбиримиз меһрибан
2021-04-09
Share
bingtuan-paxta.jpg Шинҗаң ишләпчиқириш вә қурулуш биңтуән пишшиқлап ишләш завутида йиғивелинған пахтини пишшиқлаватқан көрүнүш. 2005-Йили 15-өктәбир, шихәнзә.
REUTERS

Америкадики уйғур зиялийлиридин бостондики иқтисадшунас қәйсәр миҗит әпәнди радийомиз зияритини қобул қилип, йеқинда уйғур аптоном районида музакиригә қоюлған "биңтуән билән йәрликниң юғурулма тәрәққият пилани" намлиқ һөҗҗәт һәққидә өз қарашлирини оттуриға қойди.

Қәйсәр әпәндиниң қаришичә, хитайниң мәзкур пиланини оттуриға қойған мәзгил дәл америка қатарлиқ ғәрб дөләтлири уйғурлар учраватқан "ирқий қирғинчилиқ" вә "мәҗбурий әмгәк" сәвәбидин "биңтуән", йәни ишләпчиқириш-қурулуш армийәси ширкәтлириниң мәһсулатлириға ембарго қойған пәйткә тоғра кәлгән. Бу һәр саһәниң диққитини қозғиған.

Қәйсәр миҗит әпәнди алди билән уйғур диярида 1954-йили қурулған биңтуән, йәни ишләпчиқириш-қурулуш армийәсиниң қурулуш мәқсити һәққидә тохталди. У йерим һәрбий, йерим иқтисадий қурулуш түзүлмисидики бу органниң хитайниң уйғур аптоном районидики сиясий вә иқтисадий мәнпәәтлирини капаләткә игә қилишни мәқсәт қилип қурулғанлиқини илгири сүрди.

Қәйсәр әпәнди хитай мәркизий һөкүмитиниң биваситә башқурушидики бу орган намда уйғур аптоном районидин бир дәриҗә төвән туридиғанлиқи қәйт қилинсиму, әмма униң өз алдиға мәмурий башқуруш түзүлмилири вә иқтисадий қурулмилири барлиқини билдүрди.

Векипедийә торида ашкарилинишичә, биңтуәнниң 2013-йилдики иқтисадий дарамити уйғур аптоном райони иқтисадиниң 17 пирсәнтини игилигән. 2017-Йилдин кейин болса тәдриҗий һалда 20 пирсәнттин 30 пирсәнткичә, һәтта униңдинму юқири болған. Векипедийә торида йәнә 2013-йилдин кейин биңтуәндә хәлқараға йүзләнгән чоң ширкәтләрдин шинҗаң нами қоюлған байхуасун електр технологийә ширкити, тйәнйе пиластик мәһсулатлар ширкити, қуяш енергийә ширкити, тарим нефит-газ-пахта мәһсулатлири бирләшмә гуруһи, или алаһидә һарақ бирләшмә гуруһи, җоңҗи пәмидур қиями бирләшмә гуруһи, тийәнхо қәғәз мәһсулатлири ширкити, гуәнноң қуруқ мевә мәһсулатлири гуруһи, җоңҗи қурулуш мәһсулатлири ширкити, тйәнфу еликтер енергийә ширкити, сайрам чиңсоң пахта мәһсулатлири ширкити қатарлиқ он бир ширкәтниң исми тилға елинған.

Қәйсәр әпәнди хитайниң ишләпчиқириш-қурулуш армийәсигә қарашлиқ хәлқара ширкәтләр мәһсулатлириниң 2000-йиллардин кейин үзлүксиз һалда америка қатарлиқ ғәрб дөләтлири базарлириға кирәлишиниң сәвәби һәққидә тохталди.

Униң билдүрүшичә, уйғур аптоном районидики йәрлик орунлар билән селиштурғанда, уйғур дияриниң йәр үсти вә йәр асти байлиқлирини игиләш һесабиға қурулған бу органдики хитай ширкәтлиригә хитай мәркизий һөкүмитиниң сиясий җәһәттин йүксәк етибар бериш, иқтисадий җәһәттин зор мәбләғ селиш, көләмләшкән башқуруш түзүлмиси вә райондики уйғурларни мәҗбурий әмгәккә селиш қатарлиқ әрзан әмгәк күчидин пайдилиниш сиясити биңтүәндики хитай ширкәтлиригә зор пайда елип кәлгән икән.

Қәйсәр әпәнди йәнә биңтуәнниң хитай һөкүмитиниң йеқинқи бирқанчә йилдин буян уйғурларға қарита йүргүзгән "етник қирғинчилиқ сиясити" ни иҗра қилишида янтаяқ болғанлиқини, униң хәлқара содида әң зор иқтисадий мәнпәәткә еришкәнликини тәкитлиди.

Униң қаришичә, шу сәвәбтин америка қатарлиқ ғәрб демократик дөләтлириниң хитайниң уйғурларға қаратқан ирқий қирғинчилиқ сияситини әйибләш вә иқтисадий ембарго қоюш җазасида ишләпчиқириш-қурулуш армийисигә қарашлиқ хитай ширкәтлири зәрбә бериш нишаниға айланған икән.

Қәйсәр әпәндиниң қаришичә, биңтуән ширкәтлиригә америка қатарлиқ ғәрб демократик дөләтлири иқтисадий ембарго қойған шараитта, аталмиш "биңтуән билән йәрликниң юғурулма тәрәққият пилани" намлиқ һөҗҗәтниң музакиригә қоюлғанлиқиниң елан қилиниши, бу ембаргониң хитайға көрсәткән иқтисадий зәрбисиниң үнүм көрсәткәнликидин дерәк беридикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт