Dilnaz kérim: "Xitay elchixanisi méning wetendiki tughqanlirimni 'bundaq kishiler mewjut emes' dédi"

Muxbirimiz nur'iman
2021-08-13
Share
Dilnaz kérim: "Xitay elchixanisi méning uruq-tughqanlirimni 'bundaq kishi yoq' deydu, a'ilemni tépiship béringlar" dégen murajiti BBC da tarqitilghan, en'gliyede turushluq 18 yashliq Uyghur qizi dilnaz kérim.
Social Media

18 Yashliq Uyghur qiz dilnaz kérimning "Xitay elchixanisi méning uruq-tughqanlirimni 'bundaq kishi yoq' deydu, a'ilemni tépiship béringlar" dégen murajiti en'gliyening dangliq axbarat qanili BBC da tarqitildi. Xewer tarqalghandin kéyin siyasetchiler we analizchilar ijtima'iy taratqularda pikir bayan qilip, xitay hökümitining bu inkasini intayin "Qurqunchliq" dep teswirlidi.

Muhajirettiki Uyghurlarning yurtida qalghan ata-ana, uruq-tughqanliri bilen alaqe qilalmasliqidiki seweb köpinche ularning türmige yaki lagérgha solan'ghanliqi bolatti. Lékin dilnazning a'ilisi heqqide alghan jawabi heqiqetenmu kishini chöchütetti.

Dilnaz kérimning éytishiche, dilnaz özi turushluq orunning parlamént ezasidin a'ilisini tépishqa yardem qilishni telep qilghan. Londondiki xitay elchixanisi dilnaz kérimning a'ilisi heqqide bezilirining xushal yashawatqanliqi, bezilirining uzun yilliq qamaqqa solan'ghanliqi we bezilirining "Mewjut emes" liki heqqide parlamént ezasigha jawab qayturghan.

Xitay elchixanisidin dilnaz kérimning a'ilisi heqqide uchur alghan parlamént ezasi charalambus bambos ependi radiyomizning ziyaritini qobul qildi. U bu heqte mundaq dédi: "Men xitay elchixanisi bilen alaqilashtim. Ularning dilnazning a'ilisi heqqide bergen jawabida 'dilnazning tughqanliri normal yashawatidu' dégen. Ular yene dilnazning er newre tughqanlirining xitay hökümitige qarshi pa'aliyet bilen shughullan'ghan dégen jinayet bilen türmige solan'ghanliqini bildürgen. Bezi tughqanlirini "Bundaq kishi mewjut emes" deptu. Xitay hökümitining bu jawabi kishini heqiqeten endishige salidu."

Dilnaz kérim en'gliyediki Uyghurlarning awazi boluwatqan pa'aliyetchi yashlar bilen birliship "A'ilemni tépish" namida pa'aliyet bashlatqan. U ijtima'iy taratqu arqiliq en'gliye bash ministiridin we en'gliye tashqiy ishlar ministiri dominik rabdin özige yardem qilishini telep qilghan.

En'giliyening yuqiri palata ezasi lord deywid alton, en'giliye parlamént ezasi nusret ghini, tonulghan riyasetchi, komédiye artisi, rézhissor we yazghuchi stéfin jon fri, Uyghur mesilisini anglitishta aktip rol oynawatqan kishilik hoquq pa'aliyetchisi we zhurnalist benédkit rojiris qatarliq dangliq shexisler dilnaz kérimning muraji'etnamisini özlirining ijtima'iy taratqulirida hembehirligen. Ular en'giliye hökümitidin xitay hökümiti "Mewjut emes" dewatqan dilnaz kérimning tughqanlirini tépishqa yardem qilishqa chaqirghan.

Benédkit rojiris ependi ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Xitay hökümiti yürgüzüwatqan basturush siyesetliri heqqide bolsun we dilnaz kérimning a'ilisige oxshash shexslerning a'ilisi heqqide bolsun, izchil yalghanchiliq we inkarchiliq bilen jawab qayturuwatidu. Dilnaz özi biwaste körüshken we qolida resimliri bolghan kishilerni xitay hökümitining 'bundaq kishi mewjut emes' déyishi tolimu bimenilik. Dilnazning uruq-tughqanlirining qeyerdiliki we ehwalining qandaqliqini bilish hoquqi bar."

Dilnaz kérim xitay hökümiti sistémidin tapalmighan, "Bundaq kishi mewjut emes" dégen tughqanliri heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Taghamning oghli ömerjan men bilen teng idi. 2011-Yili barghanda biz bille oynighan. Bek eqilliq, shox biri idi. Bu yil umu 18 yashqa kirdi. Xitay hökümiti bir shekilde yoqitiwetmise, u qandaqsige 'yoq' bolup kétidu?"

Charalambus bambos ependi xitay hökümiti eger éytqanlirida ching turalisa, qorqmay chégralirini musteqil tekshürüsh organlirigha échishi kéreklkini tekitlidi we mundaq dédi: "Biz xelq'ara jem'iyet bolush süpitimiz bilen xitayda heqiqeten néme ishlarning yüz bériwatqanliqini tekshürüp chiqishni ümid qilimiz. Xitay hökümiti bu yépiq derwazining arqisida néme ishlarni qiliwatqanliqida ochuq-ashkara bolushi kérek. Men dilnazning a'ilisini tépishta en'gliye tashqiy ishlar ministirlikige bésim qilishni we yene xitay elchixanisigha bésim qilishni dawamlashturimen. Yene bu mesilini parlaménttimu otturigha qoyimen."

U yene mundaq dédi: "Eger men ashundaq ehwalda bolghan bolsam, bashqilarningmu men üchün awaz chiqirishini ümid qilattim. A'ile ezalirining qeyerdilikini, ulargha néme bolghanliqni bilelmeslik bekmu azabliq."

Axirida dilnaz kérim en'gliye hökümitidin kütidighan ümidi we xitay hökümitige bolghan telipi heqqide mundaq dédi: "En'gliye bash ministirining a'ilemni tépishimgha yardem qilishni ümid qilimen. Xitay hökümitidin a'ilemni we lagérlargha soliwalghan milyonlighan bigunah kishilerni shertsiz qoyuwétishini telep qilimen."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet