Qeshqer, xotenlerdiki méhmanxanilarda diniy pa'aliyet we ramizandiki cheklimiler

Muxbirimiz méhriban
2017.05.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xoten-zhejiang-hotel-mehmanxana.jpg Xotendiki “Jéjang méhmanxanisi”
xjht.gov.cn

Musulmanlarning ramizan éyi harpisida, xitay hökümitining diniy basturushi éghir boluwatqan Uyghur diyarida da'irilerning bu yilliq ramizan'gha qarita yene qandaq cheklime-belgilimilerni yolgha qoyghanliqi nöwette xelq'araning diqqet nuqtisi bolmaqta. Radiyomiz qeshqer, xotenlerdiki méhmanxanilardin igiligen ehwallardin, yerlik saqchi orunlirining herqaysi méhmanxanilargha ramizan mezgilidiki diniy pa'aliyetler heqqide alahide uqturush chüshürgenliki we méhmanxanilarda chet'ellik sayahetchiler we yerlik xéridarlargha qarita bir qatar perqliq belgilimiler yolgha qoyulghanliqi melum boldi.

2017-Yilliq ramizan 26-may yeni jüme küni bashlandi. Dunyaning herqaysi jayliridiki musulmanlar ramizanliq pa'aliyetlirini normal dawamlashturuwatqan bolsimu, emma Uyghur diyaridin igiligen ehwallardin bu yilliq ramizan éyining yenila her xil cheklime-belgilimiler we qattiq teqib ichide bashlan'ghanliqi melum boldi.

Qeshqerdiki melum méhmanxanining Uyghur xizmetchisining bildürüshiche, saqchi da'iriliri ramizan harpisida qeshqerdiki méhmanxanilargha uqturush chüshürüp, bu yilliq ramizan mezgilide qeshqerdiki méhmansaraylarning etigenlik we kechlik tamaq waqtini békitken, shundaqla méhmanxanigha kelgen xéridarlarning namaz oqush, roza tutush qatarliq diniy pa'aliyetlirige cheklimiler qoyulghan.

Méhmanxana xadimi ehwalni bayan qilip, mezkur méhmanxanida roza mezgilidiki zohurluq we iptarliq tamaq yoqluqini,etigenlik tamaq waqtining töt pesilde oxshashla etigen sa'et 6:30 din 8:30 ghiche dep belgilen'genlikini bildürdi.

Mezkur méhmanxana xadimidin, méhmanxanidin yataq alghan xéridarlarning namaz oqusa bolidighan ‏-bolmaydighanliqini sorighinimizda, saqchi da'iriliri chiqarghan uqturushtiki qa'ide, belgilimilerge asasen mezkur méhmanxanida namaz oqushqa ruxset qilinmaydighanliqini, jüme namizini oqumaqchi bolghanlar bolsa, méhmanxanigha yéqin jaydiki meschitke barsa bolidighanliqini eskertti.

Xotendiki méhmanxanilardin igiligen ehwallarda, méhmanxana xadimliri sayahet üchün xoten'ge kelgen chet'ellik musulmanlarning, musulmanche kiyinishi we yataq öyliridiki namaz oqush qatarliq diniy pa'aliyetlirining cheklimige uchrimaydighanliqini, emma méhmanxanining chong zalida namaz oqushni öz ichige alghan herqandaq diniy pa'aliyetlerning élip bérilishigha yol qoyulmaydighanliqini we mezkur méhmanxanida ramizan mezgilidiki zohurluq, iftarliq tamaqlarning yoqluqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyi tarqatqan bir uchurdin yene, bu yil ramizan kirishidin bir hepte ilgiri, xotende “Muqimliqni qoghdash” namida tutqun qilin'ghan 22 neper Uyghur ichide kishilerni roza tutushqa dewet qilghanliqi sewebidin tutqun qilin'ghanlarningmu barliqi melum boldi.

Xotende tutqun qilin'ghan 22 neper Uyghurning tutqun qilinish sewebi heqqide igiligen ehwallarni bayan qilghan dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependining 26-may jüme küni radiyomizgha bildürüshiche, bu Uyghurlar xoten shehiri, qaraqash nahiyisi we xoten-qeshqer tashyolining xotendin chiqish éghizi qatarliq jaylarda tutqun qilin'ghan bolup, hemmisila diniy étiqadqa munasiwetlik sewebler tüpeylidin tutqun qilin'ghan. Ularning arisida qaraqash nahiyisidin tutqun qilin'ghan ikki kishi kishilerni ramizan tutushqa ashkara ündigenliki üchün, xoten-qeshqer tashyolidiki tekshürüsh ponkitida tutqun qilin'ghan 14 kishi “Qanunsiz diniy matériyallarni saqlighan” dégen bahanide, xoten ayrodromidin tutqun qilin'ghan 7 kishi “Tarqaq hejge mangghan” dégen bahanide tutqun qilin'ghan bolup, ayrodromda tutqun qilin'ghan 7 kishining hemmisi 60 yashtin ashqan yashan'ghan kishiler iken.

Xotendiki saqchixanilargha téléfon qilip, ramizan harpisida tutqun qilin'ghan 22 Uyghur heqqide uchur igileshke tirishqan bolsaqmu, emma téléfonimizni alghan nöwetchi saqchilar ehwaldin xewiri yoqluqini bildürüp, téléfonni qoyuwetti.

D u q bayanatchisi dilshat rishit ependi, xitay da'irilirining ramizan mezgilide her xil bahanilerde Uyghurlargha qaritilghan teqib we tutqun qilish heriketlirini köpeytip, diniy cheklimilerni téximu kücheytkenlikini tekitlep, Uyghurlar basturuluwatqan bu xil weziyetning dunyaning jiddiy diqqitini qozghishi kéreklikini bildürdi.

Dilshat rishit sözide, da'irilerning, islam dinigha étiqad qilidighan Uyghurlarning normal diniy étiqad adetlirinimu “Muqimliqni saqlash”, “Diniy esebiylikke zerbe bérish” dégen qalpaqlarni kiydürüp basturuwatqanliqini, Uyghurlar uchrawatqan bu xil radikal basturush siyasitige dunya jama'itining diqqet qilishi, yéqindin köngül bölüshi kéreklikini eskertti we gherb démokratik döletlirini xitay bilen bolghan diplomatik munasiwetliride, xitay hökümitidin Uyghurlargha qaritilghan diniy étiqad jehettiki basturushini toxtitishni telep qilishqa ündidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.