2019-Йиллиқ диний әркинликни илгири сүрүш министирлар йиғини вашингтонда башланди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-07-15
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка ташқи ишлар министирлиқи орунлаштурған 2019-йиллиқ диний әркинликни илгири сүрүш министирлар йиғининиң ечилиш мурасими, вашингтондики йәһудий қирғинчилиқ музейиниң йиғин залида 15-июл чүштин бурун 11:30 да башланди.

Йиғинға 20 дәк дөләттин кәлгән, өзлириниң етиқади сәвәблик еғир бастуруш вә кәмситишкә учраватқан милләт вә диний җамаәт вәкиллири, бастурушлардин сақ қалған шаһитлар, америка ташқи ишлар министирлиқиниң мунасивәтлик әмәлдарлири, журналистлар болуп 100 гә йеқин вәкилләр вә алаһидә меһманлар қатнашти.

Ечилиш мурасими хәлқара диний әркинлик алаһидә әлчиси сам бровнбәк әпәндиниң меһманларни қарши елиш нутқи билән башланди. Сам бовнбәк: «диний әркинликни илгири сүрүш министирлар йиғининиң ечилиш мурасимини, биз бүгүн инсанийәт тарихидики әң вәһший вә ечинишлиқ ирқий қирғинчилиқниң хатирә музейи болған йәһудий қирғинчилиқи музейида башлидуқ. Биз бу алаһидә хатирә музейда туруп инсанларниң әқәллий инсан һәқлири болған диний һәқ-һоқуқлири қоғдалмиғанда, уларниң йәнә қандақ бастуруш вә қирғинчилиқларға йүзлиниши мумкинликини әслитиш билән биргә диний етиқади сәвәблик бастурушқа учраватқан хәлқләрниң вәзийитигә болған чоңқур әндишимизни ипадиләймиз. Шундақла хәлқләргә етиқади сәвәблик зиянкәшлик қиливатқан һөкүмәтләрни уларға қаратқан бастурушни тохтитиш вә барлиқ шәхсләрниң кишилик һоқуқиға болупму диний етиқад әркинликигә һөрмәт қилишқа чақиримиз» деди

Йиғинда йәнә сөзгә чиққан йәһудий қирғинчилиқи шаһитлири вә вәкилләр бирдәк иккинчи дуня уруши мәзгилидә йәһудийлар учриған қирғинчилиқтәк дуня тарихидики ечинишлиқ трагедийәниң әсла қайтиланмаслиқини һәр қандақ һөкүмәт, җамаәт вә һәр бир шәхс бурч дәп билиши вә шуниң үчүн һәрикәт қилиши зөрүрлүкини тәкитлиди.

Йиғинға уйғур, тибәт, фалунгоң қатарлиқ хитай коммунист һөкүмити тәрипидин бастурушқа учраватқан җамаәтләр вәкиллириму шәрәп меһмини сүпитидә қатнашти, түрмидики уйғур зиялийси илһам тохтиниң америкидики қизи җәвһәр илһамму алдидики рәттин орун алди. Йиғин ахирлашқанда зияритимизни қобул қилған җәвһәр, өзиниң мәзкур йиғинға қатнашқинидин интайин һаяҗанлиниватқан болсиму, бир тәрәптин көңли йерим болуватқанлиқини билдүрүп мундақ деди: мән диний әркинликни илгири сүрүш министирлар йиғининиң бүгүнки ечилиш мурасимиға қатнаштим, әтә йәнә 16-июл йиғинда министирлар вә вәкилләр алдида уйғурларға вакалитән сөз қилимән. Әлвәттә буниңдин толиму пәхирлинимән вә һаяҗанлиниватимән, әмма миллитимизни, хитай һөкүмити тәрипидин бастурушқа учраватқан вә зулумниң қурбани сүпитидә әмәс, бәлки қанчилик гүзәл мәдәнийәткә игә бир милләт икәнликидәк тәрәплиридин дуняға тонутқан болсақ қандақ яхши болатти-һә? бу тәрипи көңлүмни йерим қилиду. Мән бизгә сөз пурсити берилгәнликигә миннәтдарлиқ билдүрүш билән биргә, кәлгүсидә шундақ охшимиған тәрәпләрдин дуняға өзимизни тонутуш пурсәтлири болушини үмид қилимән.

Америка ташқи ишлар министирлиқиниң диний җамаәтләр алаһидә мәслиһәтчиси нокс тәмс зияритимизни қобул қилип, йиғинниң әһмийити һәққидә тохталди. У; «пүтүн дуня миқясида бүгүнниң өзидә 80% хәлқниң йәнила диний етиқад әркинлики капаләткә игә әмәс, охшимиған җайларда охшимиған бастурушлар давам қилмақта. Шуниң үчүнму бүгүн хәлқарадики диний җамаәт вәкиллириниң бу йәрдә җәм болуши вә хәлқара җәмийәткә диний етиқад әркинликини капаләткә игә қилиш йолидики ирадисини ипадиләш интайин муһим тарихи әһмийәткә игә, болупму, мана бу музейдики йәһудийларниң қирғинчилиқ тарихи бизни, әгәр бастуруш вә зулумға учриған хәлқләргә бирликтә ярдәм қилмиғанда қандақ паҗиәләрниң келип чиқидиғанлиқидин агаһландуруп турупту», деди.

Йәһудий қирғинчилиқи музейиниң мәсуллиридин бири стәсй ханим зияритимизни қобул қилип, музейға бу йиғинниң саһибханилиқини қилиш пурсити берилгәнликидин наһайити пәхирләнгәнликини вә бу арқилиқ музейниң әслидики дуня әһлини мәзкур қирғинчилиқни қайтиланмаслиқиға агаһландуруштин ибарәт вәзиписиниң йорутулғанлиқини билдүрди. Стәйси ханимниң билдүрүшичә, диний әркинликни илгири сүрүш министирлар йиғинниң әң әһмийәтлик тәрипиниң бири, диний бастурушқа учраватқан уйғур қатарлиқ милләтләрниң 30 дин көп шаһитлири вә вәкиллириниң нутуқ вә гуваһлиқ беридиғанлиқи болуп, улар өзлириниң етиқади сәвәблик еғир бастуруш вә кәмситишкә учраватқанлиқи һәтта даириләрниң тән җазаси, җисманий җәһәттин хорлаш, халиғанчә қолға елиш вә қамап қоюшиға учрап кәлгәнликини, диний әркинликкә қоюлған қаттиқ чәклимиләрни дуня җамаәтчиликигә испатлиқ җанлиқ ечип беридикән.

Америка ташқи ишлар министирлиқиниң диний етиқад әркинликини илгири сүрүш йиғин күн тәртипи бойичә кейинки 3 күндә америка ташқи ишлар министири майк помпейониң саһибханилиқида мәхсус диний етиқад әркинликини қоғдашқа мунасивәтлик йиғин вә паалийәтләр өткүзүлидиған болуп, буниңға хитайни өз ичигә алған дөләтләрниң министирлири, диний гуруппа вә җамаәт вәкиллири, кишилик һоқуқ тәшкилатлири вә башқиларниң вәкиллири болуп миңдин көп адәм иштирак қилиду. Игилишимизчә, уйғурларға вакалитән, җәвһәр илһамдин башқа, дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса вә дуня уйғур қурултийи сабиқ алий рәһбири рабийә қадир ханим қатарлиқларму йиғинға иштирак қилидикән вә мунасип йиғин паалийәтлиридә нутуқ сөзләйдикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт