2019-Yilliq diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighini washin'gtonda bashlandi

Muxbirimiz gülchéhre
2019-07-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika tashqi ishlar ministirliqi orunlashturghan 2019-yilliq diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighinining échilish murasimi, washin'gtondiki yehudiy qirghinchiliq muzéyining yighin zalida 15-iyul chüshtin burun 11:30 da bashlandi.

Yighin'gha 20 dek dölettin kelgen, özlirining étiqadi seweblik éghir basturush we kemsitishke uchrawatqan millet we diniy jama'et wekilliri, basturushlardin saq qalghan shahitlar, amérika tashqi ishlar ministirliqining munasiwetlik emeldarliri, zhurnalistlar bolup 100 ge yéqin wekiller we alahide méhmanlar qatnashti.

Échilish murasimi xelq'ara diniy erkinlik alahide elchisi sam brownbek ependining méhmanlarni qarshi élish nutqi bilen bashlandi. Sam bownbek: "Diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighinining échilish murasimini, biz bügün insaniyet tarixidiki eng wehshiy we échinishliq irqiy qirghinchiliqning xatire muzéyi bolghan yehudiy qirghinchiliqi muzéyida bashliduq. Biz bu alahide xatire muzéyda turup insanlarning eqelliy insan heqliri bolghan diniy heq-hoquqliri qoghdalmighanda, ularning yene qandaq basturush we qirghinchiliqlargha yüzlinishi mumkinlikini eslitish bilen birge diniy étiqadi seweblik basturushqa uchrawatqan xelqlerning weziyitige bolghan chongqur endishimizni ipadileymiz. Shundaqla xelqlerge étiqadi seweblik ziyankeshlik qiliwatqan hökümetlerni ulargha qaratqan basturushni toxtitish we barliq shexslerning kishilik hoquqigha bolupmu diniy étiqad erkinlikige hörmet qilishqa chaqirimiz" dédi

Yighinda yene sözge chiqqan yehudiy qirghinchiliqi shahitliri we wekiller birdek ikkinchi dunya urushi mezgilide yehudiylar uchrighan qirghinchiliqtek dunya tarixidiki échinishliq tragédiyening esla qaytilanmasliqini her qandaq hökümet, jama'et we her bir shexs burch dep bilishi we shuning üchün heriket qilishi zörürlükini tekitlidi.

Yighin'gha Uyghur, tibet, falun'gong qatarliq xitay kommunist hökümiti teripidin basturushqa uchrawatqan jama'etler wekillirimu sherep méhmini süpitide qatnashti, türmidiki Uyghur ziyaliysi ilham toxtining amérikidiki qizi jewher ilhammu aldidiki rettin orun aldi. Yighin axirlashqanda ziyaritimizni qobul qilghan jewher, özining mezkur yighin'gha qatnashqinidin intayin hayajanliniwatqan bolsimu, bir tereptin köngli yérim boluwatqanliqini bildürüp mundaq dédi: men diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighinining bügünki échilish murasimigha qatnashtim, ete yene 16-iyul yighinda ministirlar we wekiller aldida Uyghurlargha wakaliten söz qilimen. Elwette buningdin tolimu pexirlinimen we hayajanliniwatimen, emma millitimizni, xitay hökümiti teripidin basturushqa uchrawatqan we zulumning qurbani süpitide emes, belki qanchilik güzel medeniyetke ige bir millet ikenlikidek terepliridin dunyagha tonutqan bolsaq qandaq yaxshi bolatti-he? bu teripi könglümni yérim qilidu. Men bizge söz pursiti bérilgenlikige minnetdarliq bildürüsh bilen birge, kelgüside shundaq oxshimighan tereplerdin dunyagha özimizni tonutush pursetliri bolushini ümid qilimen.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining diniy jama'etler alahide meslihetchisi noks tems ziyaritimizni qobul qilip, yighinning ehmiyiti heqqide toxtaldi. U؛ "Pütün dunya miqyasida bügünning özide 80% xelqning yenila diniy étiqad erkinliki kapaletke ige emes, oxshimighan jaylarda oxshimighan basturushlar dawam qilmaqta. Shuning üchünmu bügün xelq'aradiki diniy jama'et wekillirining bu yerde jem bolushi we xelq'ara jem'iyetke diniy étiqad erkinlikini kapaletke ige qilish yolidiki iradisini ipadilesh intayin muhim tarixi ehmiyetke ige, bolupmu, mana bu muzéydiki yehudiylarning qirghinchiliq tarixi bizni, eger basturush we zulumgha uchrighan xelqlerge birlikte yardem qilmighanda qandaq paji'elerning kélip chiqidighanliqidin agahlandurup turuptu", dédi.

Yehudiy qirghinchiliqi muzéyining mes'ulliridin biri stesy xanim ziyaritimizni qobul qilip, muzéygha bu yighinning sahibxaniliqini qilish pursiti bérilgenlikidin nahayiti pexirlen'genlikini we bu arqiliq muzéyning eslidiki dunya ehlini mezkur qirghinchiliqni qaytilanmasliqigha agahlandurushtin ibaret wezipisining yorutulghanliqini bildürdi. Steysi xanimning bildürüshiche, diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighinning eng ehmiyetlik teripining biri, diniy basturushqa uchrawatqan Uyghur qatarliq milletlerning 30 din köp shahitliri we wekillirining nutuq we guwahliq béridighanliqi bolup, ular özlirining étiqadi seweblik éghir basturush we kemsitishke uchrawatqanliqi hetta da'irilerning ten jazasi, jismaniy jehettin xorlash, xalighanche qolgha élish we qamap qoyushigha uchrap kelgenlikini, diniy erkinlikke qoyulghan qattiq cheklimilerni dunya jama'etchilikige ispatliq janliq échip béridiken.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining diniy étiqad erkinlikini ilgiri sürüsh yighin kün tertipi boyiche kéyinki 3 künde amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyoning sahibxaniliqida mexsus diniy étiqad erkinlikini qoghdashqa munasiwetlik yighin we pa'aliyetler ötküzülidighan bolup, buninggha xitayni öz ichige alghan döletlerning ministirliri, diniy guruppa we jama'et wekilliri, kishilik hoquq teshkilatliri we bashqilarning wekilliri bolup mingdin köp adem ishtirak qilidu. Igilishimizche, Uyghurlargha wakaliten, jewher ilhamdin bashqa, dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa we dunya Uyghur qurultiyi sabiq aliy rehbiri rabiye qadir xanim qatarliqlarmu yighin'gha ishtirak qilidiken we munasip yighin pa'aliyetliride nutuq sözleydiken.

Toluq bet