Лагерда һаятидин айрилған дини алим мәмтиминҗан юнус дамоллам үчүн истанбулда ғайибанә җиназа намизи оқулди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2020.07.31
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Memtiminjan-Damollam-305.jpg Хитай лагерида һаятидин айрилған мәрһум мәмтиминҗан дамоллам. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
RFA/Arslan

30-Июл пәйшәнбә күни шәрқий түркистан өлималар бирликиниң уюштуруши билән истанбулниң сәфакөйдики фатиһ җамәсидә хитайниң йиғивелиш лагерида һаятидин айрилған дини алим мәмтиминҗан юнус дамоллам үчүн ғайибанә җиназа намизи оқулди.

Ғайибанә җиназа намизиға шәрқий түркистан өлималар бирлики вә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң мәсуллири болуп, 200 дин артуқ уйғур қатнашти. Җиназа намизини мәрһумниң канададин истанбулға кәлгән оғли нәсриддин қарим имам болуп оқуди.

Ғайибанә җиназа намизи оқулуштин илгири мәрһумниң йеқин сәпдашлиридин шәрқий түркистан өлималар бирликиниң әзаси, дини алим атавуллаһ хәлпитим һаҗим сөз қилип, мәрһумниң һаят иш-излирини тонуштуруп өтти.

Биз мәрһум мәмтиминҗан юнус дамоллам тоғрисида мәлумат елиш үчүн мәрһумниң оғли нәсруддин қарим билән сөһбәт елип бардуқ. У дадиси тоғрисида тохтилип, мәрһум дини алим мәмтиминҗан юнус дамоллам уйғур миллий маарипиға көңүл бөлүп кәлгәнликини, мәйли пәнни җәһәттин болсун яки дини җәһәттин болсун, уйғурларниң маарипини тәрәққий қилдурушқа көңүл бөлүп кәлгәнликини, хитай даирилири қаттиқ чәклимә қойған болсиму, әмма униң мәхпий һалда дини тәлим-тәрбийә хизмәтлирини давамлаштурғанлиқини билдүрди.

Игилинишичә, мәрһум дини алим мәмәтиминҗан дамоллам бу йил 56 яшқа киргән болуп, хотән вилайитиниң гума наһийиси көктерәк йезисида дуняға кәлгән икән. У яш вақитлирида дәсләптә гумадики өлималарда, кейин қағилиқта аләмдин өткән дини алим мәрһум абдулһәким мәхсум һаҗимниң қолида диний тәлим алим алған икән. Бу һәқтә пикир баян қилған мәрһумниң сәпдашлиридин дини алим атавуллаһ хәлпитим мәрһумни “алимларниң алими, устазларниң устази иди,” дәп сүпәтлиди.

Мәмәтиминҗан дамоллам 2014-йили ғулҗада хитай сақчилири тәрипидин тутқун қилинип, 2015-йили 10-айниң 25-күни һеч қандақ җинайәт тапалмай қоюп берилгән икән. 2016-Йили 2-айда хитай сақчилири тәрипидин гума көктерәк йезисидики өйидин иккинчи қетим тутуп кетилгән икән. Униң оғлиниң билдүрүшичә, шуниңдин буян дадисидин һеч қандақ хәвәр алалмиған икән. Өткән һәптә мәрһумниң канадада яшаватқан оғли нәсриддин қарим бир туғқининиң васитиси арқилиқ дадисиниң лагерда вапат болуп кәткәнликидин хәвәр тапқан икән. Әмма қандақ вапат болғанлиқи и һәққидә һеч қандақ мәлумат алалмапту.

Ғайибанә җиназа намизида сөз қилған дини алим атавуллаһ хәлпитим һаҗим мәрһум мәмтиминҗан юнус дамолламниң һаяти тоғрисида тохтилип, мундақ деди: “устазимиз мәмтиминҗан дамоллам шәрқий түркситанниң хотән вилайити гума наһийиси көктерәк йезисида дуня кәлгән. Мәрһум яш вақтида гумадики өлималардин муһәммәд имин қариһаҗим, муһиддин дамоллам қатарлиқ алимларда оқуп елим тәһсил қилған. Кейин техиму илгириләп оқуш үчүн қағлиқтики дини алим абдулһәким мәхсум һаҗимниң мәдрисигә берип илим тәһсил қилған вә абдулһәким мәхсум һаҗимниң тунҗи қарарлиқ оқуш пүттүргән оқуғучилар қатарида әлачи болуп оқуш пүттүргән. У бир тәрәптин абдулһәким мәхсумда илим тәһсил қилса, йәнә бир тәрәптин абдулһәким мәхсумниң мәдреисидә униңға ярдәмчи болуп дәрс өткән. 1990-Йили абдулһәким мәхсумниң мәдресиси хитай даирилири тәрипидин тақилип чәклимә қоюлғандин кейин, мәмитимиинҗан дамоллам өз юрти гумаға қайтип кетип, мәхпий һалда оқу-оқутуш ишлири билән шуғулланған. У гумада хитай сақчилири тәрипидин чәклимигә учриғандин кейин, башқа шәһәрләргә вә йезиларға кетип, дини җәһәттә илим өгитиш ишлирини мәхпий давам қилған. Хитайниң еғир бесимиға учриған болсиму, һаятини хәтәргә етип, дини дәрс өгитишни давам қилған. Мәрһум мәмитимиинҗан дамоллам 2015-йили тутулуп кәткәнгә қәдәр диний дәрс өгитинишни мәхпий һалда давам қилған.”

Мәрһумниң сәпдиши атавуллаһ хәлпитим һаҗим мәрһумниң һаятини дини дәрс өгитиш билән өткүзгән, дини саһәдә нурғун хизмәтләрни қилған төһписи зор бир алим икәнликини билдүрди.

Атавуллаһ хәлпитим һаҗим сөзиниң ахирида “бундақ зулумларға биз қәлбимиздин қарши туримиз, наразилиқ билдүримиз. Аллаһ бизгә залимлардин интиқам алидиған күч-қуввәт ата қилғай,” деди.

Мәрһумниң оғли нәсриддин қарим зияритимизни қобул қилип, дадисиниң лагерда шеһит болғанлиқ хәвирини бир һәптә илгири аңлиғанлиқини, әмма тәпсилатини билмәйдиғанлиқини ипадилиди.

У дадисиниң вапатини дәлил қилип туруп, бу хил мусибәтләрниң пүткүл уйғурларниң бешиға келиватқанлиқини, хитайниң уйғурлар үстидин қирғинчилиқ йүргүзүватқанлиқини билдүрди. У пүткүл мусулманларни вә дуня җамаитини буниңға қарши турушқа, хитайниң бу җинайәтлирини сүрүштә қилишқа чақриқ қилди.

Нәсриддин қарим мәрһум дадисиниң тәвсийәлирини әскә елип, дадисиниң һәр заман уйғур хәлқиниң һәм дини һәм пәнни саһәдә миллий маарипиниң юқири көтүрүлүшини үмид қилидиғанлиқини вә изидинидиғанлиқини, оқуғучилириға вә әтраптикиләргә шуни тәвсийә қилип кәлгәнликини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.