Dolqun eysa: “Qamal mezgilide ach qoyush irqiy qirghinchiliqning bir parchisi”

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
D u q re'isi dolqun eysa yawropadiki türk axbarat organlirini heriketke ötüshke chaqirdi D u q re'isi dolqun eysa ependi 2-nöwetlik “Yawropa türk médiyasi aliy yighini” da söz qilmaqta. 2022-Yili 12-iyun, gérmaniye.
RFA/Erkin Tarim

D u q 11-séntebir chaqirghan “D u q ning kéngeytilgen wekiller tor yighini” da pütün dunyadiki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirini we barliq Uyghurlarni wabani bahane qilip turup Uyghurlarni ach qoyush siyasitige naraziliq bildürüshining muhimliqini körsetti.

D u q mu'awin re'isi perhat muhemmidi riyasetchilik qilghan yighinda, d u q re'isi dolqun eysa ependi échilish nutqi sözlidi.

Dunyaning herqaysi jaylirida pa'aliyet élip bériwatqan “Sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri”, jama'et erbabliri we mutexessislerdin bolup 165 etrapida kishi ishtirak qilghan yighinda xitayning mezkur siyasitige qarshi élip bérilidighan pa'aliyetler toghrisida muzakire élip bérilip, bezi qararlar qobul qilindi. Dolqun eysa ependi bu qararda nuqtiliq halda pütün dunyadiki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirini xitaygha qarshi naraziliq pa'aliyiti élip bérishqa seperwer qilghanliqini tekitlidi.

Dolqun eysa ependi xitayning ichkiri ölkilerde xitaylargha élip bériwatqan qamal qilish siyasiti bilen Uyghurlargha élip bériwatqan qamal qilish siyasitining oxshimaydighanliqini, hazir ghuljida élip bériwatqan qamal qilishning, xitayning irqiy qirghinchiliq siyasitining bir parchisi ikenlikini tekitlidi. U, mundaq dédi: “Xitayning hazir ghuljida élip bériwatqan qamal qilish siyasiti, dunyadiki hetta xitayda élip bérilghan qamal qilish siyasitigimu oxshimaydu. Xitay ichkiri ölkilerde xitay xelqigimu, rehimsizlerche wehshiy qamal qilish siyasiti yürgüzdi. Bu, hazir sherqiy türkistanda irqiy qirghinchiliqning bir parchisi sheklide dawamlashmaqta. Xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqi waba qamali mezgilidimu roshen özini körsitiwatidu”.

Dolqun eysa ependi 9-ayning 12-küni jenwe shehiridiki birleshken döletler teshkilatining 51-nöwetlik kishilik hoquq omumiy yighini bashlinidighanliqini, bu yighin jeryanida dunya Uyghur qurultiyining xelq'ara kechürüm teshkilati, xelq'ara kishilik hoquqini közitish teshkilati qatarliq teshkilatlar bilen birlikte b d t da mexsus yighin chaqirip, Uyghur irqiy qirghinchiliqi, shundaqla Uyghurlarni qamal qilish mezgilide ach qoywatqanliqini otturigha qoyidighanliqini bildürdi.

“D u q ning kéngeytilgen wekiller tor yighini” da Uyghur akadémiyesi bash teptishi, amérika Uyghur akadémiyesining mu'awin re'isi, doxtur memet imin ependi waba toghrisida qisqiche, melumat bergendin kéyin, xitayning Uyghur élide yolgha qoyghan öylerde qamal qilish siyasiti toghrisida melumat berdi. U, xitayning ichkiride xitaylargha élip barghan öylerde qamal qilish siyasiti bilen Uyghurlargha élip bériwatqan qamal qilish siyasitining oxshimaydighanliqini, buning irqiy qirghinchiliqning bir parchisi ikenlikini ilgiri sürdi.

Memet imin doxtur xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan qamal qilish siyasitige sherqiy türkistan teshkilatliri bilen chet'eldiki Uyghurlarning qandaq mu'amile qilishi kérekliki, xelq'arada buni qandaq anglitishi kérekliki toghrisidimu melumat berdi.

9-Ayning 8-küni ijtima'iy taratqularda chiqqan uchurda bir a'ilidin 4 ösmür balining éghir aghrip hayati xeterlik turuwatqanliqi yézilghan. 9-Chisladiki bir xewerde bir ösmür qizning öyide yalghuz jan üzgenliki inkas qilin'ghan. Ijtima'iy torlardiki xewerlerde ghulja nahiyesining qarayaghach yézisidiki mewlan sidiq dégen kishining qamal mezgilide dorisi waqtida yétip kelmigenliki üchün jan üzgenliki ashkarilan'ghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.