Dolqun eysa "Xitayning yuqiri téxnikiliq bésimi we diniy erkinlik" namliq yighinda Uyghur mesilisini otturigha qoydi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-11-14
Élxet
Pikir
Share
Print

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependi jenwede chaqirilghan "Xitayning yuqiri téxnikiliq bésimi we diniy erkinlik" namliq yighinda jaza lagérliri mesilisini otturigha qoydi.

14-Öktebir tibet sürgündiki hökümitining uchur we xelq'ara munasiwetler ministirliqi hem tibet sürgündiki hökümitining jenwe ishxanisi teripidin uyushturulghan "2019-Yilliq jenwe munbiri" namliq xelq'araliq yighin shiwétsariyening jenwe shehiride chaqirilghan. Teklipke bina'en bu yighin'gha qatnashqan d u q re'isi dolqun eysa ependi yighinda jaza lagérliri hem xitayning yuqiri téxnikiliq teqibliri mesilisini nuqtiliq halda otturigha qoyghan.

Yighin'gha tibet sürgündiki hökümitining bash ministiri lobsang sanggay, dalay lamaning amérika we yawropadiki wekilliri, xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirining mes'ulliri, bezi döletlerning déplomatliri, b d t xadimliri hemde Uyghur, tibet mutexessisliri, xitayshunaslar bolup köp sanda kishi qatnashqan. Yighin sürgündiki tibet hökümitining bash ministiri lobsang sanggayning échilish nutqi bilen bashlan'ghan.

Yighinning asasliq ghol témisi "Xitayning yuqiri téxnikiliq bésimi we diniy erkinlik" dégendin ibaret bolghan. Dolqun eysa ependining eskertishiche, yighinda mutexessisler xitayning nöwette yuqiri téxnika bilimlirini öz xelqining we insaniyetning bexti üchün emes, del eksiche xitay xelqi hem xitayning mustemlikisi astidiki Uyghurlar we tibetliklerni nazaret qilip qiynashqa ishlitiwatqanliqini, diniy étiqad erkinlikining sherqiy türkistan we tibette tamamen zawalliqqa yüzlen'genlikini ilgiri sürüshken we buninggha da'ir emeliy pakitlirini otturigha qoyup ötken.

Dolqun eysa ependi bu yighinda "Xitayning yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisi we sherqiy türkistan" dégen témida doklat teqdim qilghan. U sözide xitay hakimiyitining milyonlighan Uyghurlarni jaza lagérlirigha qamap qiynawatqanliqini tepsiliy bayan qilish bilen birge pütün sherqiy türkistan teweside yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisini berpa qilip sherqiy türkistan xelqini her bir qedem, her bir nepeste qiynawatqanliqini emeliy misalliri bilen sherhlep bergen.

Yighinda yene teywen, xongkong, ichki mongghuliye wekillirimu nutuqlar sözlep, xitay hakimiyitining zulumliri, tehditliri toghrisida etrapliq toxtalghan. Dolqun eysa ependining eskertishiche, gerche bu yighin tibet sürgündiki hökümiti teripidin chaqirilghan bolsimu, yighinning asasliq diqqet témisi sherqiy türkistanning hazirqi éghir weziyiti bolghan.

Yighin jeryanida tibet sürgündiki hökümitining mes'ulliri we dalay lamaning wekilliri d u q re'isi dolqun eysa bilen ayrim söhbetler élip barghan. Bu söhbette nöwettiki sherqiy türkistanning weziyiti hem tibet weziyiti toghrisida öz-ara pikir almashturush, xitayning mustemlikisi astidiki bu milletlerge séliwatqan insan qélipidin chiqqan zulumlirigha xelq'ara jama'etning we gherb démokratik döletlirining sadaliri, bésimliri arqiliq xatime bérish mesililiri muzakire qilin'ghan.

Toluq bet