5-May doppa bayrimi künide Uyghur ösmürlirining qelb sözliri

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.05.05
5-May doppa bayrimi künide Uyghur ösmürlirining qelb sözliri Doppa bayrimida ösmürler. 2022-Yili 5-may, türkiye.
RFA/Arslan

Uyghur xelqi xitay kommunist hakimiyiti teripidin ana tilida sözlishish, özlirining diniy itiqadi, milliy medeniyiti we örp-adetliri bilen yashashta cheklimige uchrap, assimlatsiye bolup kétish xewpige düch kéliwatqan bügünki künlerde, chet ellerde yashawatqan Uyghurlar 5-may doppa bayrimini tebriklep, milliy kimliki hem medeniyitini saqlashta tirishchanliq körsitip kelmekte.

Dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar 5-may doppa bayrimi küni munasiwiti bilen bir birlirini tebriklep, ijtima'iy taratqularda uchur yollap doppa kiygen resimlerni hembehirliship, tentene qilishmaqta. Bu arqiliq özlirining milliy medeniyetlirini namayen qilmaqta.

Istanbuldiki zeytinburnu rayonigha jaylashqan Uyghur ana tili yeslisi we qur'an kursi mektipining oqughuchilirimu 5-may doppa bayrimini tebriklep ikki parche sin'alghu tarqatqan. Sin'alghuda Uyghur ösmürliri özlirining chirayliq doppa we etles köyneklirini kiygen halda doppa bayrimini tebriklep shé'ir oqughan we naxsha éytishqan.

Doppa bayrimida ösmürler. 2022-Yili 5-may, türkiye.

Uyghur yashliridin istanbul tijaret uniwéristitining oqughuchisi merdan Uyghur, doppa bayrimining Uyghurlarning milliy medeniyiti we kimlikini qoghdash kürishining bir simwoli ikenlikini ipadilep, mundaq dédi: “Aldi bilen dunyaning her qaysi jaylirida yashawatqan pütün Uyghurlarning doppa bayrimi mubarek bolsun! doppa sherqiy türkistanliq Uyghur xelqining béshigha kiyidighan en'eniwiy milliy kiyimlirdin biridur. Doppimiz hem erlerge hem ayallargha xas bolup, oxshimaydighan reng we pasonlardiki türlük doppilirimiz bar. Men badam doppini yaxshi körimen, yashlarmu badam doppini yaxshi körüshi mumkin. Uyghurlar her yili 5-may küni doppa bayrimi tentenisi élip baridu we bu arqiliq milliy medeniyitini namayen qilidu. Doppa Uyghurlarning milliy medeniyitini we kimlikini qoghdash kürishining bir simwolidur. Biz milliy medeniyitimiz we örp-adetlirimizni qet'iy qoghdaymiz, shundaqla uning yoqilip kétishke hergiz yol qoymaymiz. Biz chet ellerde yashawatqan sherqiy türksitanliqlar bolush süpitimiz bilen, özimizning örp-adetlirini, milliy medeniyitini qoghdishimiz kérek, chünki xitay tajawuzchilirining sherqiy türkistanda élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqi seweblik milliy medeniyitimiz, örp-adetlirimiz yoq bolmaqta. Biz chet ellerde bolsimu özimizning milliy medeniyitimizni qet'iy qoghdishimiz kérek. Men dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlarning doppa bayrimini qizghin tebrikleymen, Uyghurlarning doppa bayrimigha mubarek bolsun!”

Ziyaritimizni qobul qilghan istanbuldiki Uyghur ösmür fatime aldi bilen pütün dunyadiki Uyghurlarning doppa bayrimini tebriklidi. U özining doppa kiygen waqtida Uyghur milliy örp-adetliri we medeniyitini qoghdighandek hés qilidighanliqini bildürdi.

Muhemmed isimlik yene bir Uyghur ösmür özining doppa kéyishni yaxshi köridighanliqini, doppa kiyish arqiliq özining Uyghur ikenlikide milliy kimlikini bashqilargha namayen qilalaydighanliqini ipadilidi.

Nezire arslan isimlik yene bir Uyghur qizi dunyaning her qaysi jaylirida yashawatqan Uyghurlarning doppa bayrimini tebrikleydighanliqini bildürdi.

Xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birlikimu Uyghur doppa bayrimini tebriklep özining resmi féysbuk sehipiside bayanat élan qildi. Bayanatta mundaq déyilgen: “5-May Uyghur doppa bayrimi küni, Uyghur xelqining öz medeniytige we milliy kimlikige bolghan hörmet, xitay ishghaliyitige we ularning assimilatsiye siyasitige qarshi tewrenmes bir rohning namayendisidur.”

Merkizi istanbuldiki sherqiy türksitan wexpimu Uyghurlarning doppa bayrimini tebriklep özining féysbuk sehipiside tebrikname élan qildi. Tebriknamide mundaq déyilgen: “Doppa-Uyghur xelqining kimlik kürishining simwolidur, Uyghurlarning doppa bayrimigha mubarek bolsun!”

5-May doppa bayrimi küni munasiwiti bilen merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining uyushturushi bilen “Uyghurlarning assimlatsiyege qarshi qurali: 5-may Uyghur doppa bayrimi” dégen témida tor söhbet yighini ötküzüldi. Tor söhbet yighinida söz qilghan ilshat hesen ependi, doppining Uyghur medeniytidiki muhim orni toghrisida toxtaldi.

U mundaq dédi: “Doppa bayrimi yolgha qoyulup xelq ichige omumlashqandin kéyin, bu bayram Uyghurlargha öz kimlikini hés qildurghan bolsa, xitayning közige yingne kebi qadalghan bir mix boldi. Shuning üchün doppa bayrimining ehmiyiti zor.”

Igilinishiche, Uyghur doppa bayrimining eng deslepki teshebbusi 2009-yili 5-ayning 4-küni 30 gha yéqin Uyghur ziyaliyisining ürümchide yighilip bash qoshushi bilen otturigha qoyulghan iken. Shu qétimliq yighilishta her yili 5-ayning 5-künide “Uyghur doppa bayrimi” ötküzüsh muzakire qilin'ghan bolsimu, emma xitay hökümitining munasiwetlik orunliridin bu toghrisida testiq alalmighan iken. Shundaq bolsimu ijtima'iy taratqularning tesiri netijiside 2010-yili 5-ayning 5-künidin bashlap “Uyghur doppa bayrimi” awam arisida omumliship her yili tebriklinidighan bolghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.