“Uyghur doppa bayrimi we Uyghur medeniyiti duch kéliwatqan xirislar” namliq tor yighini ötküzüldi

5-May Uyghur doppa bayrimi küni munaswiti bilen dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar ijtima'iy taratqularda özlirining doppiliri bilen chüshken süretlirini tarqitip, öz'ara bir-birlirining doppa bayrimini tebrikleshmekte. Bu munasiwet bilen merkizi istanbulgha jaylashqan Uyghur akadémiyesining uyushturushi bilen “Uyghur doppa bayrimi we Uyghur medeniyiti duch kéliwatqan xirislar” dégen témida tor yighini ötküzüldi.

Tor yighin'gha Uyghur akadémyesining mu'awin re'isi doktur meghpiret kamal xanim riyasetchilik qildi. Yighinda Uyghur akadémiyesining re'isi proféssur doktur alimjan inayet we amérikada turushluq Uyghur ziyaliyliridin tahir imin söz qilip, Uyghur medeniyiti hemde Uyghur doppa bayrimi toghrisida pikir bayan qildi.

Riyasetchi doktur meghpiret xanim aldi bilen söz bashlap, Uyghur medeniyitining namayendisi bolghan doppa toghrisida qisqiche toxtaldi. U doppining Uyghurlarning milliy kimliki we medeniyti bilen birliship ketkenlikini, shundaqla doppining Uyghur medeniyitining ayrilmas bir parchisigha aylinip ketkenlikini tekitlidi.

Proféssur alimjan inayet ependi Uyghur doppisining qisqiche tarixi toghrisida toxtaldi. U doppining Uyghurlarning milliy kimliki, kiyim-kichek medeniyitidiki özgichiliki we güzellik qarashlirining yarqin bir simwoli ikenlikini tekitldi.

Yighinda söz qilghan tahir imin ependi aldi bilen bu bayramning kélip chiqish jeryani toghrisida toxtaldi. Uning bildürüshiche, Uyghur doppa bayrimining eng deslepki teshebbusi 2009-yili 5-ayning 4-küni ürümchidiki nazna résturanida 30 gha yéqin Uyghur ziyaliyisining bash qoshushi bilen otturigha qoyulghan iken. Shu qétimliq yighilishta her yili 5-ayning 5-küni “Uyghur doppa bayrimi” ötküzüsh muzakire qilin'ghan bolsimu, emma hökümetning munasiwetlik orunliridin bu toghrisida testiq alalmighan iken. Emma shundaq bolushigha qarimay, 2010-yili 5-ayning 5-künidin bashlap “Uyghur doppa medeniyiti bayrimi” awam arisida tebriklinishke bashlighan.

Proféssur alimjan inayet ependi Uyghurlarning milliy medeniyitining nöwette xitay hakimiyiti teripidin yoq qilinish nishanigha aylan'ghanliqini bildürdi. U milliy medeniyetni qoghdap qilishning Uyghurlar üchün, bolupmu erkin dunyada yashawatqan Uyghurlar üchün chong bir milliy wezipe ikenlikini tekitlidi.

Uyghur doppa medeniyiti toghrisida Uyghur akadémiyesining tor bétide yézilghan mexsus maqalide mundaq yézilghan: “Doppa biz Uyghur xelqning tesewwurgha bay, güzellikni söyidighan, shundaqla chongqur meniwiy dunyayimizning eng güzel ijadiyiti. U Uyghur xelqining maddiy keshpiyatlirining biri. Doppa Uyghur xanim-qizlirining mol tesewwuri, söygü muhebbiti, chiwer qolliridin pütüp chiqqan söygü namayandisi. Doppilargha chékilgen gül-neqishlerning xilmu xilliqi, nepisliki, tekrarlanmasliqi Uyghurlarning tebi'etni söyüsh, shundaqla istétik éngining yuqiriliqini körsitip béridu. Bundaq ésil medeniyet mirasimizni saqlap qélish, uni kelgüsi ewladlargha nemune qilip qaldurush nahayiti ehmiyetlik ish.”