“уйғур доппа байрими вә уйғур мәдәнийити дуч келиватқан хирислар” намлиқ тор йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021.05.07
“уйғур доппа байрими вә уйғур мәдәнийити дуч келиватқан хирислар” намлиқ тор йиғини өткүзүлди 2009-Йили 5-айниң 4-күни үрүмчидики назна рестуранида 5-май күнини “доппа байрими” қилишқа тәшәббус қилған 30 ға йеқин зиялийниң бири таһир имин әпәнди. 2021-Йили 5-май.
RFA/Arslan

5-Май уйғур доппа байрими күни мунасвити билән дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурлар иҗтимаий таратқуларда өзлириниң доппилири билән чүшкән сүрәтлирини тарқитип, өзара бир-бирлириниң доппа байримини тәбрикләшмәктә. Бу мунасивәт билән мәркизи истанбулға җайлашқан уйғур академийәсиниң уюштуруши билән “уйғур доппа байрими вә уйғур мәдәнийити дуч келиватқан хирислар” дегән темида тор йиғини өткүзүлди.

Тор йиғинға уйғур академйәсиниң муавин рәиси доктур мәғпирәт камал ханим риясәтчилик қилди. Йиғинда уйғур академийәсиниң рәиси профессур доктур алимҗан инайәт вә америкада турушлуқ уйғур зиялийлиридин таһир имин сөз қилип, уйғур мәдәнийити һәмдә уйғур доппа байрими тоғрисида пикир баян қилди.

Мәркизи истанбулға җайлашқан уйғур академийисиниң уюштуруши билән өткүзүлгән “уйғур доппа байрими вә уйғур мәдәнийити дуч келиватқан хирислар” дегән темисидики тор йиғинида уйғур академийисиниң рәиси профессор доктор алимҗан инайәт сөзлимәктә. 2021-Йили 5-май.

Риясәтчи доктур мәғпирәт ханим алди билән сөз башлап, уйғур мәдәнийитиниң намайәндиси болған доппа тоғрисида қисқичә тохталди. У доппиниң уйғурларниң миллий кимлики вә мәдәнийти билән бирлишип кәткәнликини, шундақла доппиниң уйғур мәдәнийитиниң айрилмас бир парчисиға айлинип кәткәнликини тәкитлиди.

Профессур алимҗан инайәт әпәнди уйғур допписиниң қисқичә тарихи тоғрисида тохталди. У доппиниң уйғурларниң миллий кимлики, кийим-кичәк мәдәнийитидики өзгичилики вә гүзәллик қарашлириниң ярқин бир символи икәнликини тәкитлди.

Йиғинда сөз қилған таһир имин әпәнди алди билән бу байрамниң келип чиқиш җәряни тоғрисида тохталди. Униң билдүрүшичә, уйғур доппа байриминиң әң дәсләпки тәшәббуси 2009-йили 5-айниң 4-күни үрүмчидики назна рестуранида 30 ға йеқин уйғур зиялийисиниң баш қошуши билән оттуриға қоюлған икән. Шу қетимлиқ йиғилишта һәр йили 5-айниң 5-күни “уйғур доппа байрими” өткүзүш музакирә қилинған болсиму, әмма һөкүмәтниң мунасивәтлик орунлиридин бу тоғрисида тәстиқ алалмиған икән. Әмма шундақ болушиға қаримай, 2010-йили 5-айниң 5-күнидин башлап “уйғур доппа мәдәнийити байрими” авам арисида тәбриклинишкә башлиған.

Мәркизи истанбулға җайлашқан уйғур академийисиниң уюштуруши билән өткүзүлгән “уйғур доппа байрими вә уйғур мәдәнийити дуч келиватқан хирислар” дегән темисидики тор йиғинида академйәсиниң муавин рәиси доктор мәғпирәт камал ханим риясәтчилик қилмақта. 2021-Йили 5-май.

Профессур алимҗан инайәт әпәнди уйғурларниң миллий мәдәнийитиниң нөвәттә хитай һакимийити тәрипидин йоқ қилиниш нишаниға айланғанлиқини билдүрди. У миллий мәдәнийәтни қоғдап қилишниң уйғурлар үчүн, болупму әркин дуняда яшаватқан уйғурлар үчүн чоң бир миллий вәзипә икәнликини тәкитлиди.

Уйғур доппа мәдәнийити тоғрисида уйғур академийәсиниң тор бетидә йезилған мәхсус мақалидә мундақ йезилған: “доппа биз уйғур хәлқниң тәсәввурға бай, гүзәлликни сөйидиған, шундақла чоңқур мәнивий дуняйимизниң әң гүзәл иҗадийити. У уйғур хәлқиниң маддий кәшпиятлириниң бири. Доппа уйғур ханим-қизлириниң мол тәсәввури, сөйгү муһәббити, чивәр қоллиридин пүтүп чиққан сөйгү намаяндиси. Доппиларға чекилгән гүл-нәқишләрниң хилму хиллиқи, нәпислики, тәкрарланмаслиқи уйғурларниң тәбиәтни сөйүш, шундақла истетик еңиниң юқирилиқини көрситип бериду. Бундақ есил мәдәнийәт мирасимизни сақлап қелиш, уни кәлгүси әвладларға нәмунә қилип қалдуруш наһайити әһмийәтлик иш.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.