D u q pütün dunyadiki Uyghurlarni “5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi” ning 13 yilliqini xatirileshke chaqirdi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.06.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Yüzlerche Uyghurlar jenwediki b d t binasi aldida namayish élip bardi B d t kishilik hoquq kéngishining aliy komissari mishél bachélétning Uyghurlar toghriliq ötken yili hazirlan'ghan doklatni aldin élan qiliwétishni we Uyghurlarning iradisi, telep-isteklirini ipadilep, b d t binasi aldida ötküzgen xelq'araliq namayishta d u q re'isi dolqun eysa sözlimekte. 2022-Yili 13-may, jenwe.
RFA/Ekrem

2009-Yil 7-ayning 5-küni xitay hökümiti tinchliq yol bilen adalet telep qilip chiqqan Uyghur namayishchilirini basturup, arqidin qanliq qirghinchiliq yürgüzgen paji'elik kün bolup, xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan siyasitiningmu burulush nuqtisi hésablinidu. D u q 26-iyun küni chaqirghan “3-Nöwetlik wekiller tor yighini” da pütün dunyadiki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirini we barliq Uyghurlarni “-5Iyul ürümchi qirghinchiliqi” de ziyankeshlikke uchrighuchilarni xatirilesh, tarixni eslesh, xitayning jinayitini dawamliq pash qilish arqiliq, adalet we heqqaniyet üchün küresh qilish iradisini namayan qilishqa chaqirdi.

Bu heqte téléfon ziyaritimizni qobul qilghan d u q re'isi dolqun eysa ependi aldi bilen d u q ning 2 ayda bir qétim chaqirip kéliwatqan wekiller we kandidat wekiller yighini toghrisida melumat bérip, mezkur yighinda 2 ay ichide dunyada yüz bergen muhim pa'aliyetler heqqide qisqiche doklat bérilgendin sirt nuqtiliq halda “-5Iyul ürümchi qirghinchiliqi” ning 13 yilliqi munasiwiti bilen dunyaning her qaysi jaylirida élip bérilidighan pa'aliyetler toghrisida muzakire élip bérilghanliqini otturigha qoydi.

D u q ning teshkiliy ishlargha mes'ul mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi bu yilqi “5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi” ni xatirilesh pa'aliyitining asasiy témisining “Shinjang saqchi höjjetliri” bolidighanliqini, bu heqte muhajirettiki Uyghurlargha 8 telepni otturigha qoyghanliqini eskertip mundaq dédi: “Biz 5-iyul ürümchi qirghinchiliqini xatirilesh heqqide muhajirettiki Uyghurlargha 8 telepni otturigha qoyduq. Birinchi, ‛shinjang saqchi höjjetliri‚ni sin körünüshke tartip teyyarlap tarqattuq. Herqaysi teshkilatlarning pa'aliyetlerde buni ishlitishini iltimas qilduq. Ikkinchi, birleshken döletler teshkilati bilen yawropa parlaméntige tapshurup bérish üchün bir parche xet teyyarlandi, buni yollap bermekchi. Üchinchi, her qaysi döletlerde pa'aliyet élip bériwatqan teshkilatlarni xitayning irqiy qirghinchiliqi heqqide xet teyyarlap özi turushluq döletlerning hökümet, parlaméntliri we ammiwi teshkilatlirigha tapshurup bérishini telep qilduq. Tötinchi, 5-iyul küni özliri turuwatqan döletlerdiki ammiwi teshkilatlar bilen birlikte keng-kölemde naraziliq namayishi ötküzüshini telep qilduq. Beshinchi, dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlarni 7-ayning 5-künidin7-künigiche öylirining dérizisige, mashinilirigha ay yultuzluq kök bayraqni ésish arqiliq xitaygha bolghan naraziliqini ipadileshke chaqirduq. Altinchi, ürümchi qirghinchiliqida shéhit bolghan qérindashlirimizgha teziye bildürüsh üchün5-iyul künidin bashlap bir heptigiche köngül échish pa'aliyiti, toy-tökün qilmasliqqa chaqirduq. Yettinchi, muhajirettiki Uyghurlarning ürümchi qirghinchiliqida shéhit bolghanlargha atap nezir bérishini telep qilduq. Sekkizinchi, muhajirettiki Uyghurlarning 5-iyul küni kompyutérlirining ékranini qara qilishini telep qilduq”.

D u q 13 yildin buyan her yili “5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi” ni eyiblep bayanat élan qilghandin sirt, her xil pa'aliyetler arqiliq xatirilep kelmekte. Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependi mezkur qirghinchiliqning kommunist xitay hökümitining tarixiy jinayetliridin biri ikenlikini, we Uyghurlarning bügünki kündimu irqiy qirghinchiliqning qurbani boluwatqanliqini, shunga “5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi” ni xatirileshning ehmiyitining zor ikenlikini eskertti.

Bélgiye Uyghur jem'iyiti re'isi abdullam ependi bu qétim yawropa parlaménti turushluq biryussél shehirining merkizide keng-kölemlik namayish ötküzülidighanliqini, teyyarliq xizmetlirining tamamlan'ghanliqini bayan qildi.

“5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi” 2009-yilidin tartip dunya Uyghur qurultiyigha eza teshkilatlar turushluq döletlerde izchil halda xatirilinip kéliwatqan bolup, her yili dégüdek bu weqe toghrisida bayanat élan qilinip, namayishlar élip bérilghandin sirt hazirlan'ghan teshwiqat waraqchiliri tarqitilghan we kishilerning so'allirigha jawab bérilgen. Bu yilmu shundaq teshwiqat wasitiliri qollinilidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet