Долқун әйса: “ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә қилған зиярити уйғур қирғинчилиқини йошурушқа тиришиштур”

• Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
  2022-07-15

Д у қ ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә елип барған зияритигә қарита баянат елан қилип, буниң уйғур ирқий қирғинчилиқини йошуруш вә дуня җамаәтчиликиниң көзини бояш икәнликини тәкитлиди.

Мәлум болушичә, хитай дөләт рәиси ши җинпиң 2014-йили үрүмчигә елип барған зияритидин 8 йил өткәндин кейин 7-айниң 12-күни чүштин кейиндин башлап 15-күнигчә үрүмчи шәһиридә туюқсиз тәкшүрүш елип барған.

Хәвәрләрдә билдүрүлүшичә, ши җинпиң үрүмчидә шинҗаң университети, үрүмчи хәлқара қуруқлуқ порти райони, тәңритағ районлуқ гуйүәншяң мәһәллиси, шинҗаң уйғур аптоном районлуқ музей, турпан, шихәнзә қатарлиқ җайларни зиярәт қилған.

Бу қетим ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә тәкшүрүшкә келиши, һәр саһәдики көзәткүчиләрниң диққитини қаттиқ қозғимақта. Ундақта ши җинпиңниң бу зияритиниң мәқсити немә? бу немидин бишарәт бериду?

Д у қ ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә елип барған бу зияритигә қарита баянат елан қилди. Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә қилған зияритиниң уйғур қирғинчилиқини йошурушқа тиришиштин ибарәт икәнликини тәкитләп мундақ деди:

“хитайниң уйғурларға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқини ши җинпиңниң 2014-йилиниң бешида шәрқий түркистанни зиярәт қилған вақтидин башланған дейиш мумкин. Чүнки шу вақтида ши җинпиң шәрқий түркистанни зиярәт қилип қайтип берип өзиниң йолйоруқини берип ассимилятсийә сияситини ирқий қирғинчилиқ сияситигә айландурғаниди. Ши җинпиңниң бу қетим туюқсиз шәрқий түркистанни зиярәт қилиши японийә баш министири шинзо абениң өлүмидин кейин дуняға мана шинҗаң тинч дегән сигнални бериш, бу йәр бихәтәр, уйғур хәлқи хушал-хурам яшаватиду дейиш арқилиқ уйғур қирғинчилиқ сияситини дунядин йошуруш, дуняниң көзини бояштин ибарәт дәп ойлаймән. Йәнә бир җәһәттин болса өткән 5 йилдин буян елип бериватқан ирқий қирғинчилиқ сияситиниң қайси дәриҗидә болғанлиқини өз көзи билән көрүш, бу ирқий қирғинчилиққа рәһбәрлик қиливатқан хитай вә уйғур әмәлдарлирини вә һәр қайси органларни җасарәтләндүрүш. Мәсилән үрүмчи хәлқара қуруқлуқ порти районини, сақчи орунлирини зиярәт қилип уларға рәһмәт ейтқан вә ирқий қирғинчилиқ сияситини давамлаштурушини тәләп қилған”.

, әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти мудири, д у қ муавин рәиси истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм ши җинпиңниң туюқсиз үрүмчигә зиярәт елип беришидики мәқсити тоғрисида тохтилип мундақ деди: “хитайда корона вируси оттураға чиққандин буян ши җинпиң нурғун зиярәтлирини бикар қилғаниди. Чәтәл зиярәтлириниму елип бармиғаниди. Әмма йеқиндин буян бәзи өлкә вә районларға зиярәт елип беришқа башлиди. Өткәндә хоңкоңға барди, әмди болса шәрқий түркистанға зиярәт елип барди. Әслидә хитайда вирус түгимиди, әксичә бәзи район вә шәһәрләрдә вирус қаттиқ көпийип кәтти. Бундақ җиддий пәйттә зияритидин 8 йил өткәндин кейин шәрқий түркистанға зиярәт елип бериши 10-айда мәркәздә ечилмақчи болған компартийәниң қурултийи билән мунасивәтлик дәп ойлаймән. Чүнки йеқиндин буян ши җинпиңниң ички вә ташқи сияситидә, бихәтәрлик сияситидә чатақ чиқиватиду. Буларниң 10-айда чақирилидиған компартийәниң қурултийиға сәлбий тәсир көрситиши мумкин. Шуңа ши җинпиң шәрқий түркистанға зиярәт елип бериш арқилиқ, ‛мениң шинҗаңда елип бериватқан сияситим тоғра, шинҗаңда иқтисадий тәрәққият болуватиду, муқимлиқ бәрпа болди‚ дәп тәшвиқ қилиш арқилиқ қурултайға тәсир көрситишкә тиришиватиду дәп ойлаймән”.

Хитай компартийәсиниң зувани болған “хәлқ гезити” вә “хәлқ тори” да елан қилинған бу һәқтики фото-сүрәтлик хәвәрләрдә, ши җинпиңниң “уйғурларниң өйигичә кирип, улар билән хушал-хурам һалда дастиханни ортақлашқанлиқи, уйғур миллий кийими кийгән бир гуруппа амма тәрипидин қизғин күтүвелинғанлиқи, хәлқ аммисиниң чавак челип ши җинпиңға әгишип кочиларда маңғанлиқи” дәк көрүнүшләр тәшвиқ қилинған. Бундақ тәшвиқ қилиштики мәқсити немә?

Доктор әркин әкрәм әпәнди, ши җинпиңниң уйғур елидики туюқсиз зияритиниң ши җинпиң оттуриға қойған “шинҗаңниң муқимлиқи истратегийәси” йәни ши җинпиңниң шинҗаң истратегийәсини ассимилятсийә арқилиқ әмәлгә ашуруш сияситини дуняға тоғра дәп көрситиш қатарлиқ бир йүрүш мәқситиниң барлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди америка башта ғәрб әллириниң хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситини “ирқий қирғинчилиқ, инсанийәткә қарши җинайәт” дәп қобул қилғандин кейин, хитайниң хәлқарадики абруйиға зор зәрбә берилгәнликини, шуңа ши җинпиң үрүмчигә зиярәт елип бериш арқилиқ дуня җамаәтчиликигә “бу йәрдә ирқий қирғинчилиқ, мәҗбурий әмгәк йоқ” дегәнни көрситишкә тиришиватқанлиқини оттуриға қойди.

Ундақта ши җинпиңниң бу зияритиниң хитайниң уйғурларға елип бериватқан зиярити хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситидә өзгириш болидиғанлиқиниң бешарити? дегән соалимизға доктор әркин әкрәм әпәнди җаваб берип, қисқа муддәт ичидә өзгәрмәйдиғандәк туруватқанлиқини илгири сүрди.

Истанбулдики ибни халдун университети хәлқара мунасивәтләр кәспиниң докторанти мәвлан тәңриқут әпәнди зияритимизни қобул қилип, ши җинпиңниң үрүмчидики бир күнлүк туюқсиз зияритиниң арқа көрүнүшиниң дуня җамаәтчиликиниң, шундақла америка башта ғәрб әллириниң өзини әйибләшлиргә җаваб бериш икәнликини оттуриға қойди.

Йеқинда ашкариланған “шинҗаң сақчи һөҗҗәтлири” дики бәзи мәхпий һөҗҗәтләр хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң уйғурларға йүргүзүлүватқан зиянкәшликләрниң баш лайиһәлигүчиси икәнликини ашкарилап бәргәниди. Мәзкур һөҗҗәтләр ашкариланғандин кейин, доктор адриян зенз қатарлиқ мутәхәссисләр, ши җинпиңниң уйғурларға қаритиливатқан “инсанийәткә қарши җинайәт” вә “ирқий қирғинчилиқ” сияситиниң баш көрсәткүчиси икәнликини илгири сүрүшкәниди.