D u q hey'iti kanadaning mu'awin köchmenler ministiri bilen körüshti

• Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
  2019-04-04

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependining kanadagha élip bériwatqan 15 künlük ziyaritining axirqi künliride, yeni 2-aprél küni kanadaning köchmenler mu'awin ministiri bilen körüshüp, Uyghur köchmenler we panahlan'ghuchilar mesilisi toghrisida sözleshken.

3-Aprél küni dolqun eysa kanada parlamént ezaliridin yéngi démokratlar partiyesidin bolghan parlamént ezasi shérel xanim, konsérwatiplar partiyesidin bolghan parlamént ezasi dawid andérson, lébirallar partiyesidin bolghan parlamént ezasi arwén ependiler bilen körüshüp, kanada hökümitini Uyghur mesilisi boyiche xitay hökümitige bésim qilishqa chaqirghan.

D u q re'isi dolqun eysa bashchiliqidiki hey'et kanadaning her qaysi jaylirida turuwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri we Uyghurlar bilen uchrishish élip bérish, kanada hökümiti we parlamént ezalirigha rehmet éytish shundaqla Uyghurlarning bezi teleplirini ulargha yetküzüsh, kanadadiki uniwérsitét, tetqiqat merkezliri hem ammiwi teshkilatlarda doklat bérish meqsitide 22-mart küni kanadagha yétip barghan idi.

Mezkur hey'et kanadaning toronto, montré'al, wankowér, edminton we kan'gari qatarliq sheherliride élip barghan ziyaretlirini axirlashturup, 4-ayning 1-küni kanadaning paytexti ottawagha yétip kelgen. 4-Ayning 2-küni dolqun eysa ependi bashchiliqidiki hey'et kanada tashqi ishlar ministirliqi, kanada parlaménti we kanada köchmenler ministirliqining mes'ulliri bilen körüshken. 3-Aprél küni bolsa kanada parlamént ezaliri bilen uchriship, Uyghurlarning teleplirini yetküzüsh bilen birlikte xitayning hazirqi bésim siyasiti toghrisida tepsiliy melumat bergen.

D u q re'isi dolqun eysa ependi téléfon ziyaritimizni qobul qilip, 5 kishidin terkib tapqan hey'etning kanadaning munasiwetlik rehberliri bilen Uyghur mesilisi toghrisida tepsiliy muzakire élip barghanliqini, kanadadiki ziyaretlirining muweppeqiyetlik ötkenlikini bayan qildi.

D u q re'isi dolqun eysaning kanadagha élip bériwatqan ziyariti 23-mart küni torontodiki Uyghurlar bilen birlikte noruz pa'aliyitige ishtirak qilish bilen bashlan'ghan idi. D u q hey'iti ziyaritining birinchi basquchida nuqtiliq halda kanadaning her qaysi jaylirida yashawatqan Uyghurlar bilen uchrishish élip barghan.

D u q hey'iti 4-ayning 2-küni kanadaning mu'awin köchmenler ministiri bilen uchriship, nuqtiliq halda dunyaning herqaysi jaylirida salahiyetsiz turuwatqan Uyghur köchmenlerni kanadagha qobul qilish toghrisida muzakire élip barghan.

Melum bolghinidek, “5-Iyul ürümchi weqesi” din kéyin her xil yollar bilen chet'elge chiqqan Uyghurlarning sani künsayin köpeygen idi. Bolupmu 2014-2015-yilliri köp sanda Uyghurlar türkiyege kelgen idi. Bularning beziliri her xil sewebler tüpeylidin üchinchi bir döletke kétish mejburiyitide turmaqta. D u q re'isi dolqun eysa bashchiliqidiki hey'et kanadaning mu'awin köchmenler ministiri mat dekorsey ependi bilen körüshüp, Uyghur köchmenler mesilisini otturigha qoyghan. D u q muhajirlar komitétining mudiri memet toxti ependi bu heqte melumat berdi.

Kanada Uyghur mesilisini birleshken döletler teshkilati we kanada parlaméntida izchil halda otturigha qoymaqta. Ötken yili 10-aydin 12-ayghiche bolghan qisqighine waqit ichide kanada parlaméntida 6 qétim guwahliq bérish pa'aliyiti ötküzülgen. Kanadadiki Uyghurlarmu d u q ning chaqiriqigha awaz qoshup “Jaza lagérliri taqalsun” témisida ötküzülgen pa'aliyetlergimu aktip awaz qoshmaqta. Kanada sherqiy türkistan birlikining re'isi tuyghun abduwéli ependi torontodiki Uyghurlar uzundin buyan toplighan jaza lagérliri toghrisidiki erznamilerni mu'awin köchmenler ministiri mat dekorsey ependige tapshurup bergenlikini bayan qildi.

D u q re'isining kanada ziyariti 4-ayning 5-künige qeder dawamlishidiken. U 4-ayning 3-4-künlirimu kanada paytexti ottawada kanadaning bezi muhim siyasiy erbabliri bilen ayrim-ayrim uchrishishlar élip baridiken we merkizi ottawada bolghan kishilik hoquq teshkilatliri bilen sözliship, 2019-yilida birlikte élip baridighan pa'aliyetlirining küntertipi we Uyghurlarning telepliri toghrisida muzakirilishidiken.