D u q bir hepte ichide shiwétsariyede köpligen pa'aliyetlerni élip barghan

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-12-03
Share

D u q xadimlirining shiwétsariyening jenwe, bérn we zurik sheherliridiki bir heptilik pa'aliyetliri netijilik axirlashqan.

25-Noyabirdin étibaren shiwétsariyede bir heptilik siyasiy pa'aliyetlirini bashlighan d u q re'isi dolqun eysa bashliq qurultay xadimlirining b d t ning jenwediki merkizide we shiwétsariye parlaméntida élip bériwatqan pa'aliyetliri netijilik axirlashqan.

B d t ning jenwediki merkizide 25-noyabir chaqirilghan "Kishilik hoquq we soda munbiri" namliq yighinda d u q re'isi dolqun eysa ependi nutuq sözlep, chet'el karxanilirini xitayning sherqiy türkistandiki zulumlirigha hemtawaq bolmasliqqa chaqirghanidi. 28-Noyabir qurultay xizmetchi xadimi zumret Uyghur b d t da chaqirilghan "12-Nöwetlik azsanliqlar munbiri" yighinining "Kishilik hoquq we azsanliq milletlerning tili hem ma'aripi' namliq yighinida doklat qilip, xitayning sherqiy türkistanda Uyghur tilini ma'arip sahesidin pütünley siqip chiqarghanliqini, yeslidin tartip aliy mektepkiche xitay tilini mejburiy qollinish tüzümini yolgha qoyghanliqini etrapliq bayan qilip ötken.

Zumret Uyghur bu heqte toxtalghanda, xitayning hetta jaza lagérliridimu xitay tili öginishni birxil jaza süpitide mejburiy ijra qiliwatqanliqini tekitlep, xitayning xelq'ara ehdinamilerge ri'aye qilishi lazimliqini eskertkenlikini tilgha aldi.

Bu pa'aliyetke d u q programma yétekchisi pitér irwin ependimu qatnashqan bolup, u yighin ehlining Uyghurlar we jaza lagérliri toghrisida sorighan so'allirigha jawab bergen. Pitér irwin bu xususta toxtilip mundaq deydu: "Bu qétim b d t da ötküzülgen birqanche yighinda Uyghurlar mesilisi nuqtiliq muzakire témisi boldi. Sherqiy türkistandiki jaza lagérlirigha munasiwetlik bezi höjjetlerning yéqinda axbarat wasitiliride arqa-arqidin ashkara qilinishi we buninggha qarita amérika, gérmaniye, en'gliye, firansiye qatarliq döletlerning jiddiy inkas qayturushi xelq'ara jem'iyetning küchlük diqqitini qozghighan. Jaza lagérliri mesilisi bügün xitay yoshurup qalalmaydighan bir mesile bolsimu, emma xitayning saxta teshwiqatining izchil dawamlishishi, bu teshwiqatlarda jaza lagérlirini "Terbiyelesh merkizi" dep perdazlishi bezi kishilerde yenila qaymuqush peyda qilghan. Kishiler b d t diki yighinda mendin jaza lagérlirining heqiqiy sani, u yerge qamalghan Uyghurlarning zadi qanchilik ikenliki, xitayning bu lagérlarda zadi qandaq siyaset yürgüzüwatqanliqi hemde xitayning meqsitining zadi néme ikenliki qatarliq köpligen so'allarni soridi."

Bügün 3-dékabir shiwétsariyening zurik shehiridin ziyaritimizni qobul qilghan dolqun eysa ependi, bu bir hepte jeryanida shiwétsariyede köpligen ehmiyetlik pa'aliyetlerni élip barghanliqini tekitlidi. U yene shiwétsariye tashqi ishlar ministirliqida hökümet erbabliri bilen söhbetlerde bolup, shiwétsariye hökümitining xitay bilen bolghan erkin soda kélishimige xatime bérishini telep qilghan.

Dolqun eysa ependi shiwétsariyediki pa'aliyetliri esnasida shiwétsariyening döletlik radiyo téléwiziye qanili bolghan s r f ning ziyariti qobul qilghan. U muxbirlargha qilghan sözidimu, shiwétsariye karxanilirining xitayning yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisigha yardem bérishtin qol üzüshini, xitayning sherqiy türkistandiki zulumlirigha shérik bolmasliqni we shiwétsariye karxanilirining xitay bilen bolghan tijaretni derhal toxtitishini telep qilghan. Bu filim ijtima'iy taratqularda keng tarqalmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.