Xelq'ara qanun adwokatliri Uyghur teshkilatlirigha wakaliten xitayning jinayiti üstidin argéntina sotigha erz sun'ghan

Muxbirimiz jewlan
2022.08.17
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
duq-uhrp-argnetina-sotida D u q re'isi dolqun eysa we Uyghur kishilik hoquq qurulishining diréktori ömer qanat, adwukat maykol polak bilen argéntina sot mehkimisining aldida. 2022-Yili 17-awghust, argéntina bu'énos-ayrés
Photo: RFA

 8-Ayning 17-küni, en'giliye xelq'ara qanun adwokati maykol polak (Michael Polak), argénténaliq adwokatlardin  gebri'él kawallo (Gabriel Cavallo) , xu'an néto  Juan Nieto)) qatarliqlar dunya Uyghur qurultiyi we Uyghur kishilik hoquq qurulushigha wakaliten, argéntina jinayi ishlar sotigha xitayning irqiy qirghinchiliq jinayiti üstidin erz sun'ghan.

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa, Uyghur kishilik hoquq qurulushining diréktori ömer qanat we xelq'ara qanun adwokati maykol polak qatarliqlar bu munasiwet bilen argéntina paytexti bu'énos-ayrésqa yétip bérip, bir nechche kün teyyarliq xizmetlirini ishligen we 17-awghust küni argénténa jinayi ishlar sotigha bérip, xitay üstidin sun'ghan erzni yetküzgen. 

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysaning bildürüshiche, xitayning jinayiti nurghun mutexessisler, lagér shahidliri we Uyghur soti arqiliq delillen'gen bolsimu, jinayetning mewjut bolushi ayrim mesile, uningdin hésab sorash ayrim mesile iken. U bu qétim argéntina sotigha erz sunushining arqa körünüshini bayan qilip, xelq'ara qanun organliri arqiliq xitayni sotqa tartish mumkin bolmighan teqdirde, argéntina soti arqiliq jawabkarliqqa tartishning mumkin bolidighanliqini bayan qildi.

Bu erznamide xitayning Uyghur we bashqa türkiy xelqlerge élip bériwatqan xelq'araliq jinayiti hemde bu jinayetning eng chong jawabkarliri körsitilgen. Argéntina jinayi ishlar sotining irqiy qirghinchiliq jinayiti, insaniyetke qarshi jinayet we dunyaning her qandaq yéridiki adem qiynash jinayetliridin  hésab sorash hoquqi bar iken.

Bu erzning sunulushi deslepki muhim qedem bolup, eger sotchilar délo turghuzushni qarar qilsa, jinayetni tekshürüp tehqiqlesh basquchi bashlinidiken. Dunya Uyghur qurultiyi bilen Uyghur kishilik hoquq qurulushi sotqa téximu küchlük delillerni sunup, xitayning irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetlirini ispatlaydiken. Sot bu delillerge asasen jawabkar üstidin erz qilip, uning üstidin tutush buyruqi chiqiridiken we uninggha sot achidiken. Sot eger Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq yürgüzgen we insaniyetke qarshi jinayet ötküzgen eng chong shexsning délosini turughuzsa, guwahchilarni sotta ispat bérishke chaqiridiken.  

Bu erz Uyghurlarning xitayning jinayet ispatlirini xelq'ara sotqa resmiy sunushi, shundaqla tunji qétim xitay zorawanlirining qebih jinayetliridin hésab sorash yolidiki muhim qedem hésablinidiken.

8-Ayning 17-küni argéntina jinayi ishlar sotigha erz sunush munasiwiti bilen élan qilin'ghan axbarat bayanatnamiside, xelq'ara qanun adwokati maykél polak mundaq dégen: “Uyghurlar üchün éytqanda, bu ularning xitayning qorqunchluq xelq'ara jinayitidin hésab soraydighan, adalet telep qilidighan bir tarixiy peytidur. Irqiy qirghinchiliq qayta yüz bermisun dégen sho'ar yillarche tekrarlinip keldi. Emma bizde, 2022-yilda milliy we diniy qirghinchiliq yüz bériwatidu, Uyghurlarning kimliki we bay medeniyiti yoqitilishqa uchrawatidu”.  

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa mundaq dégen: “Bu erz Uyghurlarning heq-adalet telep qilish we jinayetchilerdin hésap élish yolidiki muhim bir qedimidur. Yillardin buyan Uyghurlar xelq'ara qanun organlirining hélihem dawam qiliwatqan irqiy qirghinchiliq jinayiti üstidin höküm chiqirishini kütüp axir ümidiszlen'genidi. Halbuki, bu qétim argéntina jinayi ishlar sotigha sun'ghan erzimiz Uyghurlar üchün tarixiy ehmiyetlik bir ish bolghusi”.

Uyghur kishilik hoquq qurulushining diréktori ömer qanat mundaq dégen: “Bizning bu erzimiz qebih jinayetlerni ötküzgen zorawan hakimiyetning so'al-soraqtin qéchip qutulalmaydighanliqini körsitip béridu. Eger xelq'ara sot mehkimisi, xelq'ara jinayi ishlar soti qatarliq xelq'ara sot organliri xitayning jinayet ispatlirini tekshürüp körüshke yarimisa, undaqta melum döletning sot mehkimisi xitayning jinayiti üstidin erz qilidu”.

Dolqun eysa ependi bu qétim argéntina sotigha xitay üstidin erz sunushning emeliy ehmiyiti we simwolluq ehmiyiti barliqini bildürdi.       

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.