Әнглийәниң ексетер шәһиридә өткүзүлгән илмий муһакимә йиғинида уйғур мәсилисиму аңлитилди

Әнглийәниң ексетер университетида “аләмшумул мәркизий асия” темисида ечилған илмий муһакимә йиғинидин көрүнүш. 2019-Йили 27-29-июн.

27-29-Июн күнлири әнглийәниң ексетер университетида “аләмшумул мәркизий асия” темисида 16-қетимлиқ илмий муһакимә йиғини болуп өтти. Бу йиғинни явропа мәркизий асия тәтқиқати җәмийити уюштурди. Йиғинға явропа вә мәркизий асия дөләтлиридин кәлгән 200 дин ошуқ алим қатнашти.

“туран” университетиниң профессори, тарих пәнлири доктори абләт камалофниң ейтишичә, бу йиғиндики көплигән доклатлар уйғурлар мәсилисигә беғишланған икән.

Абләт камалоф мәзкур йиғинда йәнә юмилақ үстәл сөһбити уюштурулуп, улардиму уйғур мәсилисиниң муһакимә қилинғанлиқини оттуриға қойди вә мундақ деди: “бу йиғинда уйғур елидики йиғивелиш лагерлири алимларниң диққәт мәркизидә болди. юмилақ үстәл сөһбитигә қатнашқан алимлар милйонлиған уйғур, қазақ, қирғиз вә башқа йәрлик хәлқләр тутуп турулуватқан йиғивелиш лагерлириниң һәр хил амиллирини муһакимә қилди. Улар хәлқара илим саһәсидикиләрни уйғурларниң миллий кимликини вә мәдәнийитини йоқитишқа қаритилған хитай сияситини паш қилишқа чақирди.”

Абләт камалоф уйғурларниң бүгүнки паҗиәлик әһвалиниң мәзкур йиғинда нуқтилиқ мәсилә сүпитидә қаралғанлиқини алаһидә тәкитлиди. “дуня илим саһәсидикиләр уйғур елидики вәзийәттин қаттиқ әндишә қиливатиду. Буни мана мушу йиғиндин, униң қатнашқучилириниң уйғур хәлқигә, уларниң тарихиға вә бүгүнки әһвалиға болған қизиқишидин рошән көрүвелишқа болиду. Мушу йиғинда башқа мәмликәтләрдин кәлгән кәсипдашлирим мениң алдимға келип, өзлириниң һесдашлиқини билдүрди һәм хитай һакимийитиниң уйғур диярида елип бериватқан тәқипләш, қирғинчилиқ сияситини әйиблиди.”

Радийомиз зияритини қобул қилған лондон университети шәрқшунаслиқ вә африқа тәтқиқати институтиниң профессори рейчел һаррис ханим мундақ деди: “мән явропа мәркизий асия тәтқиқати җәмийитиниң бу йилқи йиғини уйғурлар үчүн наһайити яхши болди дәп ойлаймән. Мәзкур җәмийәт уйғурлар вәтинидики йиғивелиш лагерлири бойичә күчлүк баянат елан қилди. Мениң үчүн қазақистан уйғурлириға беғишланған бөлүмму қизиқарлиқ болди. Бу муһакимә нәтиҗилик болди һәм қазақистан уйғурлириға болған қизиқишниң қанчилик үстүн болғанлиқини көрсәтти. Бу қазақистан уйғурлириниң өз мәдәнийитини қандақ қилип сақлап келиватқанлиқидин дерәк бериду.”