Әнқәрәдә ечилған “нөвәттики хәлқара вәзийәт вә шәрқий түркистан мәсилиси” мавзулуқ йиғин ахирлашти

• Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
  2019-06-11

Түркийәниң пайтәхти әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти яш мутәхәссис уйғурларни чақирип: “нөвәттики хәлқара вәзийәт вә шәрқий түркистан мәсилиси” мавзулуқ муһакимә йиғини чақирди. 6-Айниң 7-күнидин 8-күнигичә әнқәрәдики институтниң ишханисида өткүзүлгән йиғинға түркийәниң һәрқайси шәһәрлиридин кәлгән 20 әтрапида мутәхәссис вә яш иштирак қилди. Булар түркийәдә алий мәктәп пүттүргән яки докторлуқ вә магистирлиқ үчүн оқуватқан яшлар арисидин талланған иди.

Икки күн давамлашқан муһакимә йиғинида хитайниң йүксилиши, ғәрб дөләтлириниң инкаси, хитайниң шәрқий түркистан сиясити вә уйғурларниң тәқдири, шәрқий түркистан вә уйғурларниң келәчики қатарлиқ темиларда музакирә елип берилди. Муһакимә йиғинидики музакиригә уйғур тәтқиқат институти мудири, истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди риясәтчилик қилди. Доктор әркин әкрәм бундақ бир муһакимә йиғини чақиришиниң икки муһим сәвәби барлиқини, буниң биринчисиниң соғуқ мунасивәтләр урушидин кейинки бүгүнки күндә дуня вәзийитиниң тезла өзгириватқанлиқини, америка қошма штатлири билән хитай оттурисидики сода урушиниң пул муамилиси, сиясий вә хәвпсизлик саһәлиригиму йейиливатқанлиқтин буни музакирә қилиш үчүн мәзкур йиғинни чақирғанлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди “нөвәттики хәлқара вәзийәт вә шәрқий түркистан мәсилиси” темисидики муһакимә йиғинини чақириштики иккинчи сәвәб болса, өткән йили 8-айда уйғур мәсилиси бирләшкән дөләтләр тәшкилатида оттуриға қоюлғандин бери көп санда дөләтләрдики һөкүмәт вә аммиви тәшкилатларниң бу мәсилигә көңүл бөлүшкә башлиғанлиқини, буниң уйғур мәсилисиниң хәлқаралашқанлиқиниң испати икәнликини, бундақ бир вәзийәттә бундақ бир йиғин чақиришниң зөрүр болғанлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди уйғур институти уюштурған бу йиғинда нуқтилиқ һалда 3 тема тоғрисида музакирә елип берилғанлиқини, йеқинда буларни хуласиләп бир доклат тәйярлап чиқидиғанлиқини тәкитлиди.

7-8-Июн күнлири әнқәрәдики уйғур институтида өткүзүлгән муһакимә йиғиниға истанбулдин келип қатнашқан шәрқий түркистан өлималар бирлики рәһбәрлик һәйәт әзаси, “оқу уйғур билик юрти мәктипи” ниң мудири һәбибуллаһ көсәни әпәнди йиғинға қатнашқанларниң хәлқара мунасивәтләр вә сиясәтшунаслиқ кәсиплиридә оқуватқан кишиләр болғачқа мәсилиләр һәққидә әтраплиқ музакирә елип берилғанлиқини яхши өткәнликини баян қилди.

Уйғур институти өткән йили 12-айниң ахирида “сиясәт вә истратегийә” темисида курс өткүзгән иди. Мәзкур курсқиму қатнашқан истанбул ибни халдун университети магистир оқуғучиси исмаил қурбан әпәнди уйғур институти чақирған икки қетимлиқ йиғинда “дәва дегән немә? қандақ елип бериш керәк? миллий аңни йетиштүрүш йоллири?” дегәндәк нурғун соалларниң җавабини тепивалғанлиқини баян қилди.

Бу хил паалийәтләргә актип қатнишиватқан әнқәрәдики һаҗи байрам университети магистир оқуғучиси мәхмутҗан әпәнди әнқәрәдә чақирилған “нөвәттики хәлқара вәзийәт вә шәрқий түркистан мәсилиси” мавзулуқ йиғинниң башқа йиғинларға охшимайдиған тәрипиниң илмийликиниң юқирилиқи вә мәзмуниниң системилиқ болуши икәнликини баян қилди.

Әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти 2018-йили 4-айда рәсмий қурулған болуп, һазирғичә бир қетим курс, бир қетим муһакимә йиғини, бир қетим хатириләш йиғини өткүзди.