Түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоғанниң ваң йиниң қолиға уруп көрүшүши түркийәдә ғулғула пәйда қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-04-01
Share
Түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоғанниң ваң йиниң қолиға уруп көрүшүши түркийәдә ғулғула пәйда қилди Түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған хитай ташқи ишлар министири ваң йиниң қолиға уруп көрүшүмәктә. 2021-Йили 25-март, әнқәрә, түркийә.
fmprc.gov.cn

Алдинқи һәптә түркийә президенти рәҗәп таййип Әрдоғанниң хитай ташқи ишлар министири ваң йи билән қолиға уруп көрүшүши Түркийәдә қаттиқ ғулғула пәйда қилип кәлмәктә. Бу һәқтики инкаслар һазирғичә давамлашмақта.

Ваң йиниң түркийәгә қилған зиярити вә түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоғанниң униң билән қолини уруп туруп көрүшүши түркийәдики өктичи партийәләрниң вә бәзи аммиви тәшкилатларниң тәнқид қилишиға учриди. Ишәнчлик мәнбәләрдин игилигән мәлуматларға асасланған икки дөләтниң ташқи ишлар министирлири оттурисида өткүзүлгән учришишта уйғур мәсилиси тоғрисида музакирә елип берилған болсиму, түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоған ваң йини қобул қилғанда уйғур мәсилиси тилға елинмиған. Учришишта түркийә ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлу ваң йигә өзлириниң уйғур мәсилисидә ғәрб әллири билән бир мәйданда орун алмайдиғанлиқини тәкитлигән.

Түркийәдики өктичи партийәләрдин “ийи” партийәсиниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим 30-март күни түркийә парламентидики партийәсиниң йиғинида сөзлигән нутқида түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоғанниң ваң йи билән қолини уруп көрүшүшини қаттиқ тәнқид қилип мундақ деди: “уйғурларға зулум қиливатқан хитай ташқи ишлар министири ваң йини президент әрдоған билән униң кичик шерики дәвләт бағчәли балилар бағчисида ойнаватқан балилардәк күтүвалди. Номус қилмастин мухбирларниң алдида ваң йиниң қолиға ‛чақ‚ қилип уруп көрүшти. Бу сәмимий көрүнүшләрни көргәндин кейин мәндә бир әнсирәш пәйда болиду. Әрдоғанниң бундақ шәхси достлуқлири түпәйли түркийәниң бешиға кәлгәнләр ядимға келип техиму көп әнсирәймән. Худа буйруса бу учришишлар башқиларға охшимас. Бу сәмимий учришишларда уйғурлар тоғрисида һеч бирнәрсә дейәлмиди”.

У, парламенттики йиғинда қилған сөзидә түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоғандин шуларни сориди: “бу йәрдин рәҗәп тайип әрдоғандин шуларни соримақчимән. Силәр хитай билән мәхпий бир иш қиливатамсиләр? 4-5 милярд доллар пулни дәп шәрқий түркистан хәлқиниң һәқ-һоқуқини вә номусини хитайға бериватамсиләр? биз буларни давамлиқ көзитип туримиз”.

25-Март күни хитай ташқи ишлар министири ваң йи башчилиқидики һәйәт билән түркийә ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлу башчилиқидики һәйәт елип барған учришишта, түркийә билән хитай оттурисидики тиҗарий, иқтисадий вә мәдәний мунасивәтләр, район характерлик вә хәлқара мәсилиләр, түркийә хитайдин сетивалған 50 милйон корона ваксининиң қалған қисминиң түркийәгә қачан елип келинидиғанлиқи қатарлиқлар тоғрисида музакирә елип берилған болсиму, һечқандақ келишим түзүлмигән. Әмма ваң йи түркийәдин кейин иранға елип барған зияритидә иран билән 25 йиллиқ һәмкарлишиш келишимигә қол қоюлған.

Иран билән хитай оттурисидики бу келишимни қандақ чүшинишимиз керәк? әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти мудири истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди бурун хитай, иран билән мунасивәт орнатқанда америкадин тәп тартидиғанлиқини әмди тәптартмай бу хил келишимләрни түзүшкә башланғанлиқини илгири сүрди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди хитай ташқи ишлар министири ваң йидин кейин хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң түркийәни зиярәт қилиш еһтималлиқи барлиқини, у вақтида түркийә билән һәр хил тохтамнамиларни түзүшкә тәйярлиқ қиливатқанлиқини оттуриға қойди.

Хитай ташқи ишлар министири ваң йи 24-марттин 25-мартқичә сәуди әрәбистан, бирләшмә әрәб хәлипилики вә иран қатарлиқ дөләтләрни зиярәт қилип, бәзи келишимләрни түзгән болсиму, түркийә билән келишим түзмәй, көрүшүпла кетишиниң сәвәбини сориғинимизда? қарабүк университети тарих кәспи докторанти мамутҗан әркин әпәнди буниң әң муһим сәвәблиридин бириниң қәдимдин тартип хитайниң түркләргә ишәнмәйдиғанлиқини, түркийә миң хушамәт қилсиму хитайниң түркийәгә ишәнмәйватқанлиқини илгири сүрди.

Түркийә 2015-йилидин тартип хитай билән болған мунасивитини күчәйтиш сиясити елип бармақта болуп, бу йил хитай рәиси ши җинпиңниң түркийәгә елип баридиған зиярити җәрянида бәзи келишимләргә қол қоюлидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт