Ereb birleshme xelipikining namzati intérpolning yéngi nöwetlik re'isi bolup saylan'ghan

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021-11-26
Share
Ereb birleshme xelipikining namzati intérpolning yéngi nöwetlik re'isi bolup saylan'ghan Intérpolning yéngi nöwetlik re'islikige saylan'ghan, ereb birleshme xelipiliki ichki ishlar ministirliqining bash mupettishi exmet nassar el-re'isi intérpol omumiy yighinida sözlimekte. 2021-Yili 25-noyabir, istanbul, türkiye.
Photo: RFA

Bügün, yeni 25-noyabir küni intérpol-xelq'ara saqchi teshkilatining saylimi istanbulda ötküzülgen.

Saylam netijisi bügün intérpolning resmiy tor bétide we tiwéttér hésabida élan qilin'ghan. Melum bolushiche, ereb birleshme xelipiliki ichkiy ishlar ministirliqining bash mupettishi exmet nassar el-re'isi intérpolning yéngi nöwetlik re'islikige saylan'ghan.

Exmet nassar el-re'isi buningdin kéyinki töt yil jeryanida intérpolning re'islik wezipisini öteydiken. El-re'isi intérpol-xelq'ara saqchi teshkilatigha re'is bolup saylan'ghan tünji ereb namzat hésablinidiken.

BBC Türkche axbaratining xewiride bildürüshiche, intérpol saylimida el-re'isi 68.9 Prsent awaz bilen re'is bolup saylan'ghan.

Intérpolning resmi taratqusida bildürüshiche, intérpolgha re'is bolup saylan'ghan exmet nassar el-re'isi mezkur yighinda söz qilip: “Intérpol-xelq'ara saqchi teshkilatigha re'is bolush men üchün shereplik bir wezipe, men kishiler we jem'iyetler üchün téximu bixeter dunya berpa qilish üchün tirishmen,” dégen.

89-Nöwetlik intérpolning qurultayida mezkur teshkilatning bash katipi yürgén stok söz qilghan we muxbirlarning so'allirigha jawap bergen. Bir muxbir uningdin: “Xitayning Uyghurlarni tutush üchün intérpolda ‛qizil tashliq tutush buyruqi‚ chiqirishqa orun'ghanliqi toghrisida eybleshlesh mewjut, siz bu heqte néme deysiz?” dep sorighanda, u mundaq jawab bergen: “Sizgimu melum bolghinidek, méning bu teshkilatqa alaqidar tejribem bar, men 2005-yili xizmetke kirdim, besh yil téxnika komitétining ezasi boldum, kéyin bash katip bolup wezipe ötidim, bizning bu teshkilatning siyasiy bir teshkilat emeslikini tekitleymen. Elwette, teshkilatqa eza her bir döletning qaysi jinayetchini qandaq tutush toghrisida oxshimighan yolliri we usulliri mewjut, xelq'ara saqchi-teshkilati intérpolning özige xas belgilirimiliri bar. Intérpol nahayiti cheklik hoquq da'irisi ichide ishleydu. Biz uzun zamandin buyan siyasiy we herbiy mesilige arilashmay kelduq. Bizning hoquqimizmu cheklik. Bizning yene bir mes'uliyitimiz bar bolup, u bolsimu döletning igilik hoquqidin yiraq turush. Bizge eza döletlerning milliy mesililiri toghriliq tekshürüsh élip barmaymiz we eyiblimeymiz. Bu biz yiraq turushimiz kérek bolghan bir sahe. Emma bizning kishilik hoquqni qoghdash mesiliside küchlük belgilimilirimiz we kélishimimiz bar. Eger eza döletler intérpol qanilini ishiltishni qarar qilsa, ular choqum bizning tüzüm we ölchemlirimizge emel qilishi kérek, eger ‛qizil tashliq tutush buyruqi‚ da siyasiy arqa körünüsh asas qilin'ghan bolsa, biz héch bir shekilde heriketke ötmeymiz.”

Türk adwokat gülden sönmez xanimning qarishiche, meyli ereb birleshme xelipilikining namzati bolsun, meyli xitayning namzati bolsun, her ikkisining iskenje we qiyin-qistaq bilen tonulghan shexsler iken. U özining her ikki namzatning intérpolgha re'is bolup saylishinigha qarshi ikenlikini bildürüp, mundaq dédi: “Ularning qayisi biri re'is bolup saylinishidin qet'iynezer, ölüm jazasi, qiynash we nachar mu'amililer tügimeydu.”

Intérpol, yeni xelq'ara saqchi teshkilatigha xitay namzatning re'is bolup saylinalmighanliqining sewebi néme? xitay namzati re'islikke saylanmighanliqi üchün kishilik hoquq teshkilatliri bilen Uyghurlarning endishiliri yoqaydu déyishke bolamdu? biz bu toghriliq dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi doktur erkin ekrem bilen xelq'ara sherqiy teshkilatlar birlikining re'isi hidayetullah oghuzxanni ziyaret qilduq.

Doktur erkin ekrem xitay namzatining intérpolgha re'is bolup saylinalmasliqining sewebliri toghrisida toxtaldi. Uning qarishiche, xitay namzatining saylinalmasliqidiki seweblerning biri, xitayning sherqiy türkistanda yürgüziwatqan zulum siyasitining xelq'arada irqiy qirghinchiliq dep eyibliniwatqanliqi, tibet we xongkongluqlargha qarshi élip barghan siyasitining wehshiyliki tüpeylidin xitayning xelq'arada obrazini yoqatqanliqi iken.

Doktur erkin ekrem, xitayning jahan'gir bir döletke aylinish üchün G20 we intérpol dégen'ge oxshash xelq'araliq teshkilat we organlargha singip kirishke orniwatqanliqini, özige muxalip her qandaq küchlerni yoqitish üchün xelq'araliq teshkilatlardin paydilinishqa orniwatqanliqini bildürdi. U yene kishilik hoquq teshkilatliri we shundaqla sherqiy türkistan teshkilatlirining bu heqte hoshyar bolush kéreklikini, xitayning xelq'araliq teshkilatlargha eza bolup kérishige her zaman qarshi turup heriket qilishi kéreklikini tekitldi.

Xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining re'isi hidayetullah oghuzxan, gerche Uyghurlar xitay namzatining intérpolgha re'is bolup saylanmighanliqidin memnun bolghan bolsimu, emma bu buningdin kéyin xitay intérpoldin paydillinip sherqiy türkistan teshkilatlirining rehberlirige we muhajirettiki Uyghurlargha héch ish qilalmaydu dégen menani bermeydu, dédi. U yene xitayning iqitisadiy küchige tayinip bezi döletlerge pul bérish arqiliq b d t ge oxshash xelq'araliq teshkilatlarda özining tesirini ashurup kéliwatqanliqini bildürdi. U axirida buninggha qarita Uyghurlarning qolidin kélishiche tedbir élishi kéreklikini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet