Sabiq bash ministér exmet dawut'oghlu Uyghurlar bilen birlikte Uyghur doppa medeniyet bayrimini tebriklidi

Dunya Uyghur qurultiyi bash teptishi ablikim idris ependi türkiyening sabiq bash ministiri exmet dawut'oghligha doppa teqdim qilmaqta. 2020-Yili 15-noyabir, enqere.

Uyghur doppa medeniyet bayrimi 2009-yilidin buyan dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar teripidin qizghin tebriklinip kelmekte. Mezkur teshebbus otturigha qoyulghandin kiyin Uyghur xelqi we ziyaliyliri teripidin qizghin alqishqa érishken bolup, Uyghur milliy medeniyitini küchlendürüsh we qoghdashni teshebbus qilip kéliwatqan Uyghur ziyaliyliri we jama'et erbabliridin merhum imin tursun, yarmuhemmed tahir tughluq we bashqilarning qollishi bilen xelq teripidin keng qobul qilin'ghan.

Bu yilqi doppa medeniyet bayrimi dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghurlar teripidinmu daghdughuluq alqishlandi. Uyghur doppa medeniyet bayrimi türkiyediki bir qisim öktichi partiyeler we ammiwi teshkilatlar teripidinmu alqishlandi.

Türkiye kélechek partiyesining re'isi we türkiyening sabiq bash ministiri ehmed dawut'oghlu we kélechek partiyesining bayanatchisi selchuq özdagh qatarliqlar 5-may küni tiwittér arqiliq Uyghur doppa medeniyet bayrimini qizghin tebrikligen bolup, ehmed dawut'oghlu mundaq dégen: “Sherqi türkistanliq qérindashlirimizning xitay zulumi seweblik tebrikliyelmigen doppa bayrimini-erkin tebrikleydighan künlirining kélishni tilesh bilen birlikte uni tebrikleymen”.

Bu qétimliq bayram tebriknamisi sabiq bash ministir ehmed dawut'oghluning teshebbusi bilen kilechek partiyesining ijtima'iy taratqu wastilirida keng tarqalghan bolup, kilechek partiyesining qurghuchiliridin tonulghan ma'aripchi doktor serwet haliji xanim tiwittér arqiliq mundaq dégen:

“Zulum astidiki sherqi türkistanliq qérindashlirimizning tebriklesh imkaniyiti bolmighan, 2009-yilida ürümchide Uyghur ziyaliyliri teripidin Uyghur medeniyitini qoghdash meqsitide békitken doppa bayrimi mubarek bolsun! sherqiy türkistan musteqilliqqa ériship qizghin tebirikleydighan künlerge az qaldi.”

Türkiyening aq partiye yétekchilikidiki mewjut hökümitining xitay bilen bolghan munasiwetlirining yéqinlishishigha egiship Uyghur mesilisi dölet teripidin diqqetke ilinmaywatqan bolsimu, iyi partiyesi, kilechek partiyesi we dawa partiyesi qatarliq öktichi partiyilerning izchil qizghin qollishigha ériship kelmekte.

Ghazi uniwéristéti qedimki Uyghur tili we edebiyati kespining magéstir aspiranti mehmud yasin ependim ziyaritimizni qobul qilip, doppa bayrimining milliy medeniyitimizni qoghdash we dunyagha anglitishtiki roli heqqide tepsiliy toxtaldi.

Dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur herikiti, Uyghur akadémiyisi we sherqiy türkistan teshkilatlar birliki qatarliq teshkilatlar we “Millet nöwette” pa'aliyitini teshkillep kéliwatqan lagér qurbanliri jem'iyitining ezaliri doppa medeniyet bayrimi munasiwiti bilen Uyghur xelqini qizghin tebriklidi.

Mezkur bayram xitayning Uyghurlargha qaratqan keng kölemlik qirghinchiliq we medeniyet buzghunchiliqigha qarshi Uyghur xelqining medeniyet jehettin xitaygha qayturghan inkasi we jawabi dep teriplinip kelmekte.

Amirikadiki Uyghur ziyaliysi tahir imin ependi ziyaritimizni qobul qilip Uyghur doppa medeniyet bayrimi shekillen'gen dewrning tarixi we ijtima'iy arqa körüshi toghrisida tepsiliy toxtaldi.

Istanbulda Uyghur medeniyitige a'it medeniyet mehsulatliri dukini ichiwatqan tijaretchi we sha'ir amine sedef xanim ziyaritimizni qobul qilip, muhajirettiki Uyghurlarning milliy medeniyet mehsulatlirigha bolghan qiziqishi we telipining yuqiri ikenlikini, Uyghur xelqide öz milliy medeniyitini kücheytish we qoghdash xahishining küchlük ikenlikini éytti.

Programmimizning axirida sha'ir amine sedef xanim doppa medeniyet bayrimi munasiwiti bilen qelemge alghan shé'irini biz bilen ortaqlashti.

Doppa

Amine sedef

Her renggige pütülgen

Paji'elik bir qismet

Yaki bardur gülliride

Séhirlik bir muhebbet

Her xiligha mujessem

Tarixtiki riwayet

Badam doppa

Chimen doppa‌

Gül doppa

Gül qollardin keshtilen'gen uz doppa

Shan-sheriping, izzitingni yuqattuq

Bügün senmu bizge oxshash xar doppa

Doppa tikken qollar bügün baghlaqta

Doppa kiygen bashlar ketti qayaqqa

Sen bilen teng yuqattuq biz özlükni

Temtireshte yürüymiz biz her yaqta

Doppa medeniyet bayrimi Uyghurlarning étnik kimlikige bolghan qiziqishini kücheytkenliki üchün xitay hökümiti teripidin izchil qarshi élinmighan. 2013-Yildin bashlap xitay da'irilirining doppa medeniyet bayrimigha qarshi chaqiriq we heriketliri küchiyishke bashlighan. Chong tiptiki doppa medeniyet bayrimi pa'aliyetliri cheklen'gen.

2017-Yildin bashlap Uyghur diyarida doppa medeniyet bayrimining tebriklinishi omumiy jehettin cheklen'gen bolup, közetküchiler xitay hökümitining Uyghurlarning étnik kimlikige a'it herqandaq pa'aliyet we amilni pütünley yoqitishqa bel baghlighanliqini éytmaqta.