Xitay jaza lagérlirini anglatqan 17 yashliq féruze ezizning tik-tok hésabati taqiwétilgen

Muxbirimiz gülchéhre
2019-11-27
Élxet
Pikir
Share
Print
17 Yashliq féruze ezizning tik-tokta Uyghur weziyitini özining egeshküchilirige tonushturuwatqan körünüshi. 2019-Yili 25-noyabir.
17 Yashliq féruze ezizning tik-tokta Uyghur weziyitini özining egeshküchilirige tonushturuwatqan körünüshi. 2019-Yili 25-noyabir.
Social Media

17 Yashliq bir musulman qizning tik-tok hésabati arqiliq 40 sékuntluq bir widéyoluq körünüsh tarqitip, Uyghurlar duch kéliwatqan éghir paji'elerni anglitishi küchlük inkas qozghidi.

Féruze eziz isimlik bu qiz "Qandaq qilip kirpikimizni téximu uzun körsiteleymiz" dep söz bashlap, güzellikke qiziqidighan qiz-ayallargha qandaq qilip kirpik qayrish usulini öginiwélishni tewsiye qilghan. U arqidin kirpik qayrighuchning bir yaqqa qoyup: "Téléfonunglardin paydilinip hazir xitayda némiler boluwatqanliqigha diqqet qilinglar," dégen. U kéyinki 40 sékuntluq widéyoda xitayning miliyonlighan Uyghurlarni lagérlargha solighanliqi, lagérlarda qiz-ayallargha basqunchiliq qilin'ghanliqi, tutqunlargha yene mejburiy choshqa göshi yégüzüsh, haraq ichküzüsh, ten jazasi qollinish qatarliq wehshiyliklerning élip bériliwatqanliqini qisqa we méghizliq halda chüshendürgen.

17 Yashliq musulman qiz féruze ezizning özgiche usulda torgha tarqatqan bu qisqa widéyosining körülüsh qétim sani bir yérim milyondin, behrligüchiler 500 mingdin, inkas qaldurghuchilar 600 mingdin éship ketken.

U tik-tok hésabati arqiliq oxshash usulda 3 qisqa wédiyo tarqatqan bolup, ikkinchi ulanma widéyosida kirpik qayrish usulidin söz bashlap arqidin xitayda néme ishlarning boluwatqanliqi, milyonlighan Uyghurlarning jaza lagérlirigha qamiliwatqanliqi heqqide kishilerni izdinishke chaqiridu. U yene dunyani Uyghurlarning jaza lagérlirigha qamilishigha qarap turmasliqqa, ulargha yardem bérishke dewet qilidu. U yene körürmenlerning meyli qanche yash bolushidin qet'iynezer, buni dunyagha anglitishqa küch qatalaydighanliqi heqqide sözleydu.

Üchinchi widéyoda féruze: "Milyonlighan bigunah Uyghurlarning xitayning lagérlirigha qamalghanliqi we ular uchrawatqan zulumlardin xewer tapqan bolsaq, emdi néme qilishimiz kérek ? qandaq qilghanda ulargha yardem béreleymiz?" deydu. U yene amérikada saylam bolush aldida xitaydiki mesililerni, yeni Uyghurlarning lagérlargha qamilishini öz ichige alghan barliq kishilik hoquq depsendichilikliri heqqide söz qilishqa, herqaysi dölet we hökümetlerni bu zulumlarni toxtitishqa küch chiqirishqa chaqiriq qilidu.

Bu widéyolar milyonlighan kishiler teripidin chékiliwatqan bir mezgilde, yeni 25-noyabir féruze özining bir aydin buyan qollinip kéliwatqan tik-tok hésabatining taqalghanliqi heqqide uchur qaldurghan. Tik-tok eslide xitaydiki "Dowyin" namliq epning xelq'araliq nusxisi hésablinidiken.

Fézuzening Uyghurlar heqqide gep qilghan bu widéyosi qoyulghan tik-tok hésabatining taqiwétilishi ijtima'iy taratqularda mushu bir-ikki kün ichide küchlük inkas peyda qilghan.

Féruzaning BBC, el-jezire qatarliq nopuzluq axbaratlargha bildürüshiche, uning tik-toktiki hésabati taqalghandin kéyinmu uning Uyghurlar uchrawatqan zulumlarni anglatqan widéyosining türlük ijtima'iy taratqularda 27-iyun'gha qeder körülüsh qétim sani 6 milyon 500 mingdin éship ketken.

Uning jaza lagérlirini dunyagha anglitish yolidiki bu xil özgiche we ijadiy usuli Uyghur yashlirighamu zor ilham bolghan.

Tik-tokning bayanatchisi amérikadiki "Bazféd" xewer tori muxbirining féruzening hésabatining taqilip qélishi heqqide sorighan so'aligha jawab bergen. U tik-tokning féruzening hésabatini taqap qoyghanliqini inkar qilmighan bolsimu, emma uning hésabatini taqap qoyushqa ilgiri uning osama bin ladinni yumurlashturghan bir widéyoni köchürüp tarqatqanliqining muhim seweb bolghanliqini ilgiri sürgen.

Féruze özining xitayning bashqurushidiki tik-toktin achqan shexsiy hésabatining "Ottura mektep oqughuchiliri arisida keng tarqalghan bir muzikiliq yumur sewebidin taqalghanliqini külkilik ish," dégen. Emma u özining jaza lagérliri heqqidiki widéyosining nurghun ademlerning diqqitini tartqanliqidin memnun ikenlikini bildürgen.

Féruzening "Buz féd" muxbirigha bildürüshiche, u Uyghurlar uchrawatqan kirizislarni 2018-yildin bashlap bilgen bolup, shundin buyan u etraptiki kishilerge anglitishqa bashlighan iken. Emma u kishilerning bu mesilige anche köngül bölmeywatqanliqini bayqap, téximu tarqilishchan wasitilerdin paydilinish üstide oylan'ghan iken.

U axbaratlargha qilghan sözide nahayiti semimiy we kichik pé'illiq bilen: "Men peqetla bu arqiliq öz küchümge tayinip, Uyghurlargha qanchilik yardem qilalisam, shuni qilip körey dédim," dégen.

Özi Uyghur bolmisimu, emma Uyghurlarning derdini dadilliq bilen yéngi uslub yaritip anglatqan we pewqul'adde yuqiri inkas qozghighan bu qizning herikiti Uyghurlarni qattiq tesirlendürgen. Muhajirettiki Uyghur yashliri nöwettiki Uyghurlarning éghir paji'elirini dunyagha anglitishta téximu özgiche we ünümlük usullirining barliqini hés qilishqa bashlighan.

Féruzening tik-tok hésabati hazirmu taqaqliq bolup, u bashqa xil taratqulardin paydilinip kishilerni Uyghur mesilisige köngül bölüshke dawamliq chaqirmaqtiken.

Féruze bügün özining tiwéttér hésabida mundaq dep yazghan: "Tik-tok méning Uyghurlarning qirghinchiliqqa uchrawatqanliqi we dunyaning buninggha köngül bölüsh lazimliqi heqqide chaqiriq qilghan widéyolirimni cheklidi. Bu xitayning heqiqetning ashkarilinip kétishini tosuwatqanliqining ispati. Démek, xitay qorquwatidu."

Toluq bet