Фирансийәдә аяллар һоқуқи гуруппилириниң "уйғурларға әркинлик" намлиқ зор көләмлик чақириқ һәрикити башланған

Мухбиримиз нуриман
2020-08-05
Share
xitay-konsulxanisi-uyghur-gha-horluk.jpg "аяллар дүшмәнликигә қарши париж сәпдашлар бирлики" (чоллагәс феминичидәс парис) намлиқ яш феминист гурупписи хитай консулиниң алдиған "уйғурларға әркинлик" дегән лозункиларни чаплиған. 2020-Йили 30-июл, париж.
Dilnur Reyhan teminligen

Доктор адриян зенизниң "уйғур аяллириниң мәҗбурий туғмас қилиниши" һәққидики доклати елан қилинғандин кийин, дуняниң һәр қайси җайлиридики аяллар уйғур аяллириға һесдашлиқ билдүрүшкә, хитай һөкүмитиниң инсанийәткә қарши җинайәтлиригә болған ғәзәп-нәпритини ипадиләшкә башлимақта.

Фирансийәдики уйғур зиялийси, явропа уйғур институтиниң рәиси дилнур рәйһан 23-июл фирансийәдики аяллар һоқуқини тәшәббус қилғучилар (феминистлар) ни уйғур аяллириға көңүл бөлмигәнлик билән әйипләб, фирансийәдики әң чоң гезит болған "дуня гезити" дә "мән техичә феминистларниң уйғур аяллириға қаяш болушини күтүватимән" сәрләвһилик бир мақалә елан қилған. Шуниңдин кейин фирансийәдики аяллар һоқуқини тәшәббус қилидиған тәшкилат вә шәхсләр арисида зор ғулғула пәйда болған. Бу мақалә елан қилинғандин кийин аяллар һоқуқини қоғдаш уюшмилири вә нурғунлиған аял паалийәтчиләр кәйни-кәйинидин мақалә елан қилип, хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан "ирқий қирғинчилиқ" лирини қаттиқ әйиблигән.

10 Дин артуқ парламент әзалири бирлишип, фирансийәдә чиқидиған "хафиңтон почта гезити" дә "дилнур рәйһанға җаваб" намлиқ очуқ хәт елан қилған. Очуқ хәттә "биз уйғур аяллириға әлвәттә қаяш болимиз, уйғур аяллириниң дәрди-һәмимизниң дәрди," дейилгән.

30-Июл күни "аяллар дүшмәнликигә қарши париж сәпдашлар бирлики" (Collages Féminicides Paris) намлиқ яш феминист гурупписиниң париж вә марсел шәһәрлиридики шөбә гуруппилири шу йәрдики хитай консулханилири вә зара, юниклоға охшаш уйғурларни қул қилип ишлитишкә четишлиқ орун вә маркилар магизинлириниң тамлириға уйғур қирғинчилиқи һәққидә там гезитлири чаплаш һәрикитини башлиған

Париж вә марселдики шоар чаплиғучи феминистларниң бу һәрикити фирансийә хәлқи арисида қизғин алқишланған. Шундин кийин, йәни 1-авғуст күни париждики "яшлар келимат үчүн" һәрикитиму бу шоар чаплаш һәрикитигә аваз қошқан. Улар париж сода мәркизидики асаслиқ хәлқаралиқ маркиларниң магизинлириға кирип, пүтүн малларниң баһа көрсәткүчигә: "бу мал 50 пирсәнт чүшүрүлди. Бу мал уйғур қуллири тәрипидин ишләп чиқирилған. Буни сетивелиш ирқий қирғинчилиққа һәмнәпәс болғанлиқ билән охшаштур" дегән хәтләрни чапливәткән.

Париж феминистлар гурупписиниң тәшкиллигүчиси камили зияритимизни қобул қилип мундақ деди: "дунядики аяллар аял болуш сүпитимиз билән биз охшаш бир гуруппиға тәвәмиз. Бизниң бәдинимиз даим һуҗум нишани, уруш қорали болуп қалиду. Нопус көпәйтиштә, қийнашта, өлтүрүштә йәнила бизниң бәдинимизни ишлитиду. Аялларниң азаб чекиватқан уйғур аяллирини қоллиши бәк муһим. Чүнки биз аяллар бу һәрикәтни өзимиз қилмисақ, һечким қилмайду. Чүнки һечкимниң бизниң һаятимиз билә кари йоқ. Һечким бизниң гепимизгә қулақ салмайду. Муһим нуқта шуки, биз авази боғулғанларниң авази болуш үчүн тәшкилләндуқ."

Дилнур рәйһанниң ейтишичә, бу қиз-аялларниң мәқсити уйғурларға "ирқий қирғинчилиқ" йүргүзүлүватқанлиқиға аит учурларни пүтүн фирансийәниң булуң-пучқақлириғичә чапливетиш икән.

Камили йәнә мундақ деди: "хәлқаралиқ комитетларниң һәрикәткә өтмәсликтин башқа чариси йоқ, чүнки бу хил зулум даим йүз бериватиду. Комитетларниң ‹буни һәл қилишниң чариси йоқ, қандақ қилишни билмидуқ' дегәнлири ялған. Әлвәттә, бир йоли бар. Әлвәттә қолида бар күчтин пайдилинип, бир ишларни өзгәрткили болиду, бу һазир бәк муһим."

Дилнур рәйһан өзиниң фирансийәдә бу қәдәр күчлүк инкас қозғиялишиниң сәвәби һәққидә мундақ деди: "иҗтимаий таратқулар, болупму фирансийәдә яшлар вә даңлиқ кишиләр асасән инистеграм ишлитидикән. Биз шуниңдин пайдиландуқ, һазир торда ‹уйғур армийә' миз бар. Бир учурни тәңла тарқиталаймиз. Үнүми бәк яхши болди. Биз йәнә давамлиқ хитай билән сода қилидиған даңлиқ маркиларға қаратмилиқ учур һәрикитимизни давамлаштуримиз вә һөкүмәтни бир қанун чиқарғузуш үчүн башқа пиланлиримизму бар."

Дилнур рәйһан 15 йилдин бири фирансийәдә уйғур мәсилисини чүшәндүрүп келиватқан болуп, йилда икки қетим фирансузчә чиқидиған "уйғурларға нәзәр" журнилиниң баш тәһрири икән. У тохтимастин һөкүмәт әмәлдарлири вә мухбирлар билән алақилишип, уйғур мәсилисиниң фирансийәдә күнтәртипкә келишигә түрткилик рол ойниған. У бу қетимқи фирансийәдә көтүрүлгән "уйғурларға әркинлик" долқуниниң қозғилишниң асаслиқ ролчиси болуп қалған. У бир сотсйологийә пәнлириниң докторанти болуш сүпити билән аялларниң бундақ һәлқилиқ пәйттә мәйданға чиқишини "аялларниң җәмийәттики бесилған орни вә уларниң түрлүк бесимларға қарши һаят қилиш җәрянида шәкилләнгән күчлүк характеридин кәлгән," дәп чүшәндүрди.

Дилнур рәйһан дуняниң һәрқайси җайлирида яшаватқан уйғур қизлириниң бу қийин күнләрдин һәмкарлишип биллә өтүшни үмид қилидиғанлиқини билдүрүп, мундақ деди: "уйғур давасида қизлар чоқум муһим йәрләргә қоюлуши керәк. Қизлар өзимизгә ишинишимиз, яхши оқуп юқири орунларға чиқишимиз керәк. Вәтән үчүн бир иш қилмиған адәм һәр қанчә яхши болсиму, толуқ адәм болмайду. Мәйли әр яки аял болайли, бир толуқ адәм болушқа тиришип бақайли."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт