G7" ibadet nashtiliqi" pa'aliyitide Uyghur mesilisi alahide orun aldi

Muxbirimiz nur'iman
2021-06-14
Share
G7 En'gliyening kornwal shehirining tiruro rayonida truroning épiskopi we HE bash popi an'gélos sahibxaniliq qilghan "G7 Ibadet nashtiliqi" pa'aliyitige d uq re'isi dolqun eysa we d u q london ishxanisining mudiri rehime mehmut xanimlar qatnashti. 2021-Yili 13-iyun.
Rehime Mexmut teminligen

En'gliyede échilghan G7, yeni "7 Dölet guruppisi" ning aliy derijilik rehberliri uchrishishida amérika prézidénti jow baydén Uyghur mejburiy emgiki mesilisini tilgha alghan we G7 rehberlirini xitayning kishilik hoquq depsendichilikige téximu qattiq zerbe bérishke chaqirghanidi.

G7 Ning aliy derijilik rehberliri xelq'aradiki muhim témilarda söhbet qiliwatqan waqitta, 13-iyun küni en'gliyening kornwal shehirining tiruro rayonida truroning épiskopi we HE bash popi an'gélos sahibxaniliq qilghan "G7 Ibadet nashtiliqi" pa'aliyiti ötküzülgen. Bu pa'aliyetning asasiy témisi "Dölet qollighan ziyankeshlik: G7 ning diniy erkinlikni qoghdashtiki roli" bolup, dunyaning her qaysi jaylirida hökümet teripidin basturulushqa uchrawatqan diniy topluqlarning mesililiri otturigha qoyulghan.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa we dunya Uyghur qurultiyi london ishxanisining mudiri rehime mehmut xanimmu bu pa'aliyetke teklip bilen qatnashqan. Rehime mehmut xanim radiyomizning ziyaritini qobul qilip bu pa'aliyet heqqide qisqiche chüshenche berdi.

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining komissari nuri türkel ependimu bu pa'aliyetke tor arqiliq qatniship dunyaning her qaysi jaylirida yüz bériwatqan diniy mesililerni, bolupmu xitay hakimiyitining Uyghurlargha yürgüzüwatqan basturushi üstide alahide toxtalghan.

U mundaq dégen: "Xitayda yüz bériwatqan diniy erkinlikke qaritilghan zorawanliq we xitay kompartiyesining tesiri xitayning chégrasidin halqip ketti. Xitay kompartiyesining künsayin éship bériwatqan din düshmenliki islam dinini we xitaydiki bashqa dinlarni xitaylashturushqa kücheshte ipadilendi. Nöwette Uyghurlar 'sherqiy türkistan' dep ataydighan shinjang rayonida Uyghurlarni asas qilghan musulman türkiy milletlerge qarita keng kölemlik basturush siyasiti yürgüzülmekte. Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitéti amérika tashqi ishlar ministiri bu yil yanwarda élan qilghan 'xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan siyasiti irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet' dégen qararini qollaymiz. Xitay kommunist hakimiyiti özining iqtisadi we jughrapiyewi-siyasiy tesiridin paydilinip, dunyaning herqaysi jayliridiki diniy erkinlik we kishilik hoquq erkinlikige tehdit élip kelmekte".

"G7", yeni "7 Dölet guruppisi" amérika, kanada, italiye, firansiye, en'gliye, gérmaniye we yaponiye qatarliq sana'etleshken döletlerdin terkib tapqan. Mezkur "G7 Ibadet nashtiliqi" pa'aliyiti dini rehberler uyushturghan "7 Dölet guruppisi" yuqiri derijilik rehberlerning muzakirisige yandash bir pa'aliyet bolup hésablinidiken.

Bash pop an'gélos bu pa'aliyetning ehmiyiti heqqide toxtilip mundaq dégen: "Kornwalda ötküzülüwatqan G7 yighin mezgilide dini-étiqad erkinlikini asas qilghan pa'aliyetning bolushi bizge dunyaning herqaysi jayliridiki barawersizlik we ziyankeshlikke diqqet tartish pursiti béridu G7. Yighini jeryanda men tedbir belgiligüchilerning özlirining xuda bergen hoquqidin we biz ortaq behrilinidighan insaniy izzet-hörmitidin mehrum qilin'ghanlar üchün qararlar élishini ümid qilimen".

Nuri türkel ependi sözide "G7" rehberlirige bir qanche teklip sun'ghan bolup, u mundaq dégen: "Men bu pursettin paydilinip, G7 ezalirigha töwendiki bir qanche teklipimni otturigha qoymaqchimen. Aldi bilen baydén hökümitining amérikaning kishilik hoquq sistémisida diniy-étiqad erkinlikini aldinqi orun'gha qoyushini, G7 ezaliri bolghan ittipaqdashliri bilen birleshken döletler teshkilatidimu dini-étiqad erkinlikini qoghdash üchün ortaq heriket qilishini tewsiye qilimiz. Uningdin bashqa ittipaqdashliqning yene bir belgisi bolsa kishilik hoquq depsendichiliki yürgüzgenlerge birlikte iqtisadiy jaza tedbiri yürgüzüsh. Mart éyida amérika, en'gliye, kanada we yawropa ittipaqi birlikte Uyghurlarni asas qilghan musulman milletlerning diniy étiqad erkinlikige zorawanliq qilghan xitayning ikki yuqiri derijilik emeldarigha jaza tedbiri élan qilghanidi. Bu birleshme jaza tedbiri arqiliq xitaygha bolghan pozitsiyesini nahayiti éniq ipadilidi, yeni bu: 'xelq'ara xitayning zorawanliqlirigha süküt qilmaydu. Uyghur rayonida yürgüzülüwatqini basturush, irqi qirghinchiliq'dégendin ibaret".

Rehime mehmut xanim axirda mushundaq muhim waqitta muhim bir orunda ötküzülgen pa'aliyetning ehmiyiti heqqide mundaq dédi: "Bu pa'aliyet Uyghurlarning weziyitini we teleplirimizni yene bir qétim anglitidighan yaxshi bir purset boldi".

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet