Һәптилик хәвәрләр (18-майдин 24-майғичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-05-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
.
.
Photo: RFA

Уйғур дияридики рамазанлиқ чәклимилири юқири пәллигә чиқмақта

Уйғур диярида йиллардин буян түрлүк шәкилләрдә иҗра болуп кәлгән рамазанлиқ чәклимиләрниң бу йил тарихтики әң юқири пәллигә чиққанлиқи мәлум болмақта. Мухбиримизниң бу һәқтики әһвал игилиши җәрянида һөкүмәт хизмәтчилири, оқутқучи вә оқуғучилардин роза тутқанларниң сақчи орунлириға мәлум қилинидиғанлиқи ашкара болди.

Хитай һөкүмитиниң рамазан мәзгилидә уйғурларни чошқа гөши йейишкә мәҗбурлаштәк қилмишлирини қаттиқ әйиблигән д у қ ниң рәиси долқун әйса вә башқа хадимлири гуруппиларға бөлүнүп ислам тәшкилатлириға бу һадисиләрни аңлатқан.

Уйғурлар дуч келиватқан нөвәттики рамазанлиқ чәклимиләрниң «әл-җәзирә» телевизийә қанилида мәхсус муһакимә қилиниши болса ислам дунясидики техиму көп кишиләрни бу зулумдин хәвәрдар қилди.

Уйғурларниң аилә мәдәнийити мәҗбурий өзгәртилмәктә

Йеқиндин буян уйғурларниң тили вә мәдәнийитини чәкләшниң кеңийишигә әгишип, уйғурларниң әнәниви аилә мәдәнийәт қурулмисини өзгәртиш паалийитиниң омумлишиватқанлиқи диққәт қозғашқа башлиди.

Түрлүк учурлардин мәлум болушичә, һәрқайси җайлардики аммиви йиғинларда хитай даирилири уйғур аилилиридики әсирләр бойи давам қилип кәлгән өйләргә гиләм есиш, супа вә каң қоюш қатарлиқ адәтләрни «қалақлиқ» вә «мәдәнийәтсизлик» дәп җакарлиған һәмдә буларни чөрүп ташлашни тәрғиб қилған.

Уйғур мәдәнийити билән тонушлуқ болған затлар бу һәқтә пикир қилип буни уйғурларниң мәниви мәдәнийитини хитайчә шәкилгә өзгәртишниң йеңи қәдими, деди.

Атақлиқ уйғур боксчи абдурешит абдурахманов вапат болди

Қазақистандики атақлиқ тәнһәрикәтчи, даңлиқ боксчи вә кино артиси абдурешит абдурахманоф 72 йешида алмутада вапат болди.

Мәлум болушичә, абдуришит абдурахманов 1970-йиллардин башлап сабиқ совет иттипақи бойичә өткүзүлгән бокс мусабиқилиридә вә башқа хәлқаралиқ мусабиқиләрдә көп қетим чемпийон болған икән.

Буниңдин башқа абдурешит абдурахманов 20 гә йеқин филимда рол алған болуп, 1996-йили берлиндики кино фестивалида «алтун камера» мукапатиға еришкән икән.

«Уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» америка кеңәш палатаси ташқи мунасивәтләр комитетида мақуллуқтин өтти

Мушу һәптидә «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» америка кеңәш палатаси қармиқидики ташиқи мунасивәтләр комитетида мақуллуқтин өтти. Кеңәш палата әзалиридин марко рубийо бу мунасивәт билән мәхсус сөз қилип, буниң интайин әһмийәтлик бир қәдәм болғанлиқини билдүрди.

Кеңәш палата әзалиридин бом менендезму бу һәқтә сөз қилип: «хитайниң уйғурларға селиватқан системилиқ зулумлири маһийәттә инсанларға қилинған һақарәт. Биз бүгүн һәммимиз уйғур болдуқ» деди.

Мәзкур қанун лайиһисиниң ташқи мунасивәтләр комитетида мақуллуқтин өтүши униң америка дөләт мәҗлисидә мақуллиниши үчүн елинған дәсләпки қәдәм болуп, зор иҗабий әһмийәткә игә икән.

Америка ташқи ишлар министирлиқи хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруш һәрикитини ашкара әйиблиди

22-Май күни америка ташқи ишлар министирлиқидики юқири дәриҗилик әмәлдарлардин сам бровнбәк вә нейсин сәйлс «вашингтон почтиси» гезитидә елан қилған «хитайниң уйғурларға қиливатқини ‹террорлуққа қарши туруш' күриши әмәс, бәлки бир йиргинчлик бастуруш» сәрләвһилик бирләшмә мақалисидә хитай һөкүмити ашкара йосунда қаттиқ әйибләнди.

Мақалида хитай һөкүмитиниң йиллардин буян уйғурларниң әң әқәллий һәқ вә һоқуқлирини «террорлуқ вә әсәбийлик» кә бағлап бастуруп келиватқанлиқи җанлиқ мисаллар арқилиқ тәпсилий баян қилинди.

Мәзкур мақалә елан қилинип икки күндин кейин униң хитайчә тәрҗимиси америкиниң хитайдики әлчиханиси вә консулханилириниң тор бетигә чапланди.

Туйғун абдувәли «анатолийә ислам мәркизи» ниң мукапатиға еришти

22-Май күни канада шәрқий түркистан җәмийитиниң рәиси туйғун абдувәли «анатолийә ислам мәркизи» ниң 2019-йиллиқ кишилик һоқуқни қоғдаш мукапатиға еришти.

Торонто шәһиридики ифтарлиқ паалийәттә өткүзүлгән мукапат тарқитиш мурасимида «анатолийә ислам мәркизи» ниң мәсуллиридин мустафа әпәнди сөз қилип «канада шәрқий түркистан җәмийити уйғурлар дуч келиватқан түрлүк зулумларни һәр саһә кишилиригә аңлитишта зор тиришчанлиқ көрсәтти» деди.

Мәлум болушичә, «анатолийә ислам мәркизи» өткән йигирмә йилдин буян «кишилик һоқуқни қоғдаш мукапати» ни һәр бәш йилда бир қетим тарқитип келиватқан болуп, канададики уйғурлар бу йил тунҗи қетим бу мукапатқа еришкән.

Толуқ бәт