Һәптилик хәвәрләр (21-майдин 27-майғичә)

Мухбиримиз қутлан
2016-05-27
Share
erkin-asiya-radiosi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Рабийә қадир ханим японийә пайтәхти токйодики ахбарат елан қилиш мәркизидә баянат елан қилди

25-Май чүштин кейин японийәдә зиярәттә болуватқан дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим токйодики ахбарат елан қилиш мәркизидә уйғур мәсилиси бойичә баянат елан қилди.

Мәзкур ахбарат елан қилиш йиғиниға дуняниң һәрқайси җайлиридин кәлгән мухбирлар вә журналистлар қатнашти.

Рабийә қадир ханим баянатида нуқтилиқ һалда уйғур мусапирлар мәсилисини аңлатти һәмдә японийәдә ечиливатқан "тәрәққий тапқан йәттә дөләт йиғини" да бу мәсилисиниң оттуриға қоюлушини үмид қилидиғанлиқини билдүрди. Шуниң билән биргә йәнә ши җинпиң һакимийитиниң уйғур елида йүргүзүватқан юқири бесимлиқ сиясәтлирини тәнқид қилди.

Хәлқаралиқ тәшкилатлар илһам тохтиға мартен әнналс мукапатиниң берилишини қоллайдиғанлиқини билдүрди

Мартен әнналс фонди вә башқа бир қисим хәлқаралиқ тәшкилатлар илһам тохтиниң бу йиллиқ "мартен әнналс мукапати" ға ахирқи үч намзатниң бири сүпитидә көрситилгәнликигә инкас қайтурди.

"мартен әнналс фонди" ниң директори майкел хамбатта билән "хәлқара кәчүрүм тәшкилати" хитай бөлүминиң мудири софийә речардсон ханим бу һәқтә пикир баян қилди. Улар бирдәк: "гәрчә илһам тохти хитай түрмисигә өмүрлүк қамалған болсиму, лекин дуня һечқачан уни унтумайду. Дуня илһам тохти билән биллә!" деди.

"мартен әнналс фонди" ниң башқурушидики "мартен әнналс мукапати" 1993 - йили шиветсарийәдә тәсис қилинған болуп, кишиләр уни хәлқарадики инсан һәқлири паалийәтлириниң "нобел мукапати" дәп тәрипләйдикән.

Бу йил уйғур елиниң җәнубидики районларға пүтүн хитайдин 12 миңға йеқин оқутқучи орунлаштурулидикән

Йеқинда хитай һөкүмәт таратқулири хәвәр берип, пүтүн хитай миқясидин 11 миң 853 нәпәр оқутқучи тәклип қилип, уларни уйғур аптоном районидики асасий маарип системисиға орунлаштуридиғанлиқини билдүргән.

Игилинишичә, уларниң көп қисми уйғур елиниң җәнубидики вилайәт вә наһийәләргә сәплинидикән. Маарип назаритиниң билдүрүшичә, уларниң 70 % җәнубтики йеза-базар вә кәнтләрдики мәктәпләргә әвәтилидикән.

Көзәткүчиләр, бу, даириләрниң уйғур оқутқучиларни асасий маарип сепидин сиқип чиқирип, хитайчә йәккә тиллиқ маарипниң омумлишишни тезлитиш тәдбиридур, дәп қаримақта.

Явропадики уйғур карханичилар өз һекайилири арқилиқ уйғурларниң ғәрб дунясидики игилик тикләш роһини намаян қилди

Уйғур муһаҗирлириниң явропа әллиригә көчмән болуп келиши вә уларниң өз алдиға җамаәт болуп шәкиллиниш тарихи йерим әсирдин көпрәк бир җәрянни баштин өткүзди. Бу җәрянда улар җапалиқ издинишләр арқилиқ өзлири йәрләшкән иккинчи вәтинидә игилик тикләшниң қиммәтлик тәҗрибилирини мәйданға кәлтүрди.

Бүгүнки күндә германийәниң мюнхен вә франкфурт, фирансийәниң париж, голландийәниң амстердам вә роттердам вә шиветсийәниң ситокһолм шәһәрлиридә уйғур ресторанлири билән түрлүк дуканлар пәйда болмақта.

Уйғур карханичилириниң явропа әллиридә көрсәткән тиришчанлиқлири вә бу һәқтики баянлири уйғурларниң ғәрб дунясидики игилик тикләш роһини намаян қилмақта.

Куча алақағадики мәһәллә башлиқлири мал дохтур мәмәт ибраһимниң түрмидә өлгәнликини дәлиллиди

Шиветсийәдики "шәрқи түркистан тәшвиқат мәркизи" куча наһийәсиниң алақаға йезисида олтурушлуқ мал дохтур мәмәт ибраһимниң түрмидә өлгәнлики һәққидә тунҗи қетим хәвәр тарқатқан иди.

Һалбуки, алақаға йезилиқ сақчиханиниң хадимлири бу һәқтә мәлумат бериштин өзини қачурди. Әмма радийомиз зияритини қобул қилған алақаға йезисиниң қанас вә қитат кәнтлиридики икки нәпәр мәһәллә башлиқи мәмәт ибраһимниң түрмидә өлгәнликини дәлиллиди.

Улар йәнә түрмидә өлгән мал дохтур мәмәт ибраһимниң аяли вә балилири барлиқини, ата-анисиниң техи һаят икәнликини билдүрди.

Қирғизистан түрмисидә йетиватқан бәһрәм әхмәт өзиниң хата сотланғанлиқини билдүрди

Қирғизистан соти 2000‏-йили әсқәр тохти, бәһрам әхмәт қатарлиқ 2 уйғурни өз ичигә алған 4 нәпәр гумандарға өлүм җазаси, әли мәсум исимлик йәнә бир уйғурға 20 йиллиқ қамақ җазаси һөкүм қилған иди.

Қирғизистан соти әйни вақитта бу делони 1998‏‏-йили ош шәһиридә йүз бәргән "аптобус партлаш вәқәси" гә бағлиған. Һалбуки, әйни чағда қирғизистандики уйғур җамаити юқириқи 3 нәпәр уйғурниң аптобус партлаш вәқәси билән мунасивити йоқлуқини билдүргән иди.

2007-Йили өлүм җазаси муддәтсиз қамақ җазасиға өзгәртилгән мәһбус бәһрам әмәт түрмә һаяти 18-йилиға қәдәм қойған бүгүнки күндиму өзиниң наһәқ сотланғанлиқини билдүргән. Қирғизистандики иттипақ җәмийитиниң сабиқ башлиқи дилмурат әкбәр билән адвокат мәвлудә җалаливаму мәзкур дело һәққидә пикир баян қилди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт