Қәшқәрдики бир сақчи хадими: “самачиларни аһалиләр комитети тәшкиллиди, киши бешиға 120-150 йүәндин пул берилди”

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2022.05.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
heyt-namaz-heytgah-saqchi.jpg Һейтгаһ җамәсигә һейт намизи өтүш үчүн маңған уйғурлар вә чарлаватқан хитай сақчилири. 2017-Йили 26-июн, қәшқәр.
AFP

3-Май күнидин буян иҗтимаий таратқуларда тарқалған қәшқәр шәһиридики һейтгаһ алдидики сама көрүнүши муһаҗирәттики уйғурлар вә вәзийәт көзәткүчилирини һәйран қалдурди. Мухбиримизниң телефон зиярәтлири давамида, қәшқәрдики бир сақчи хадими, сама ойнаватқанларни аһалиләр комитетлириниң тәшкиллигәнлики; музтағ вә доңху аһалиләр комитетиниң сама ойниғанларға 120-150 йүән арисида пул тарқатқанлиқини ашкарилиди. Төвәндә мухбиримиз шөһрәт һошурниң бу һәқтә тәйярлиған программиси диққитиңларда болиду.

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, түнүгүн, йәни 3-майдин буян иҗтимаий таратқуларда, миңларчә кишиниң һейтгаһ алдида самаға чүшкән көрүнүши тарқалди. Әҗәблинәрлики 6 йилдин кейин уштумтут пәйда болған бу җанлиқ көрүнүштә, һейтгаһ мәсчитиниң ишики очуқтәк көрүнсиму, әмма мәсчиткә кирип чиқиватқанлар, болупму намаз оқуватқанлар көрүнмәйтти. Биз биз һейтгаһ алдида тасадипий пәйда болған бу қайнам ташқанлиқниң сирини ечиш үчүн, қәшқәрдики бирқисим аһалиләргә телефон қилип, һейт намизи оқуған-оқумиғанлиқини соридуқ. Аһалиләрдин бири өзиниң әзәлдинла һейт намизиға бармайдиғанлиқини билдүрсә, йәнә бири һейт намизиға бармиғини 10 йилчә болуп қалғанлиқини баян қилди.

Лагер шаһити зумрәт давут, илгири радийомизға қилған сөзидә, 2016- вә 2017-йиллири мәлум орунлардин тәкшүргүчиләр келидиған күнләрдә аһалиләр комитетиниң кишиләрни мәсчиттә намаз оқушқа тәшкиллигәнликини ашкарилиғаниди. У бүгүн, 4-май күни һейтгаһ алдидики мәзкур көрүнүшниң аһалиләр комитет тәрипидин тәшкиллигәнлик еһтималлиқини оттуриға қойди. Униң дейишичә, аһалиләр комитети йеқинқи йилларда “аһалиләрни бир телефонда йиғиш” түзүмини йолға қойған. Бу түзүм бойичә аһалиләр бирәр паалийәткә телефон яки үндидар арқилиқ дәвәт қилинғанда 20 минут ичидә нәқ мәйданда пәйда болуп болуш шәрт қилинған. Шуңа зумрәт давут, һейтгаһ алдидики бу кишиләрниң топлинишиниң әнә шу түзүмниң иҗрасиниң нәтиҗиси икәнликини илгири сүрди. Телефонимизни қобул қилған қәшқәр шәһәр ичидики бир сақчи хадими, өзлиригә бу йил һейт намизини назарәт қилиш вәзиписи берилмигәнлики, чүнки һейтгаһ мәсчитидә намаз оқушниң 2016-йилдин башлап тохтиғанлиқи, мәсчитниң пәқәт саяһәтчиләрниң сәйлигаһи орнида ишлитиливатқанлиқини ашкарилиди. Биз униңдин һейтгаһ алдидики сама һәққидә сориғинимизда, буни аһалиләр комитети тәшкиллигәнликини ашкарилиди. Униң дейишичә, у өзи сақчиханида нөвәттә туруватқан болғачқа, һейтгаһ алдиға баралмиған, әмма берип кәлгән хизмәтдашлири, самани аһалиләр комитетиниң тәшкиллигәнликини баян қилған. Йәни униң хизмәтдашлири һейтгаһ мәйданида бирқисим аһалиләр комитети хадимлирини учратқан; у хадимлар у йәргә адәм тәшкилләп әкәлгәнликини билдүргән. Мәзкур хадим, мәсул хадимлири билән өзи тонушидиған музтағ вә доңху аһалиләр комитетиниң алдинқи күнидики самаға 500-600 чә кишини елип чиққанлиқини билдүрди.

Лагер шаһити зумрәт давутниң дейишичә, 2017-йили униң дадиси аһалиләр комитети тәрипидин мәсчиткә апирилғанда, мәсчиттә бир күн туруп бериши үчүн қолиға 100 йүән пул тутқузулған.

Түркийәдики тоққузақлиқ муһаҗир мәмәттохти имин ака мунасивәтлик қаналлири арқилиқ юртидин игилигәнлиригә асасән, мәзкур самаға елип чиқилған бирқисим кишиләрниң дөләт ишчи-хизмәтчилири икәнлики вә уларниң бу самаға вәзипә сүпитидә қатнашқанлиқи, самаға қатнашқан йәнә бирқисим кишиләргә йерим күнлүк иш һәққи берилгәнлики вә зор бир түркүм кишиләрниң, төвән капаләт пули алидиған кишиләр болуп, уларниң буйруққа асасән кәлгәнлики вә уларға һәқ берилмигәнликини мәлум қилди.

Телефонимизни қобул қилған мәзкур сақчи хадими, музтағ аһалиләр комитетиниң самаға қатнашқанларға 120-150 йүән арисида пул бәргәнликини ашкарилиди. У йәнә аһалиләр комитетиниң һейтниң алдида самаға чүшидиғанлар һәққидә бир тизимлик турғузғанлиқи вә у тизимликини тәвәликтики аһалиләр бинасида тарқатқанлиқини тилға алди. У өзи көргән бир тизимликтә, өзи олтурушлуқ бинаниң һәр бир қәвитидин аз дегәндә 3-4 кишиниң исмини учратқанлиқини ашкарилиди.

У йәнә сама ойниғанларниң кәйпияти һәққидиму изаһат бәрди. Униң баян қилишичә, бәзи яшлар сама ойнашни сеғинғанлиқидин хушаллиқ билән ойниған болса, йәнә бирқисим кишиләр, аһалиләр комитетиниң тәшәббуси бойичә сама ойниғанда өзини җанлиқ вә хушал тутушқа тиришқан.

Муһаҗир мәмәттохти имин ака, 2017-йили вә униң алдидики юрт зиярәтлири давамида тәкшүргүчиләрниң көзини бояш үчүн тәйярланған сүний сәһниләрни көп қетимлап көргәнликини баян қилди. Униң дейишичә бир қетимда, униң оғли мәһәллә башлиқиниң бир телефонидин кейин катикидики тохуларни сиртқа елип маңған. У оғлидин нәгә маңғанлиқини сориғинида, оғли мәһәллидики мәлум бир кишиниң өйигә тәкшүргүчиләр келидиғанлиқи, шуларға мәзкур аилиниң турмушини яхши көрситиш үчүн кәнт мәсуллириниң әтраптин мал-варан топлатқанлиқини, өзиниң қолидики тохуларни әнә шу өй игисигә берип туридиғанлиқини ейтқан.

Учур вә инкаслардин мәлум болушичә, 2017-йилидики чоң тутқунда намаз оқуғанлар асасән дегүдәк җазасиз қалмиғачқа, 2020-йилидин башлап, хитай даирилири, һейт мәзгиллиридә намаз чәклимилирини бираз юмшитип баққан, һәтта бәзи тәкшүргүчиләр келидиған мәзгилдә бәзи мәсчитләрниң ишикини ечип аһалиләрни намаз оқушқа мәхсус риғбәтләндүрүп баққан болсиму, бирақ кишиләр мәсчиткә йеқинлишишқа җүрәт қилалмиған; нәтиҗидә аһалиләр комитети бәзидә буйруқ, бәзидә пул бериш арқилиқ, намаз вә саманиң сүний сәһнилирини пәйда қилған.

Юқирида қәшқәр һейтгаһниң алдида ойналған самани аһалиләр комитетиниң тәшкиллигәнлики, сама ойниғанларниң бирқисмиға 120-150 йүән арисида пул берилгәнлики һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт