Америкадики әң чоң мусулман тәшкилати хилтонни хотәндики меһманхана қурулушини тохтитишқа чақирди

Мухбиримиз әркин
2021-06-17
Share
Америкадики әң чоң мусулман тәшкилати хилтонни хотәндики меһманхана қурулушини тохтитишқа чақирди Бир ит чеқиветилгән мәсчитниң орниға бағлап қоюлған көрүнүш. 2021-Йили 29-апрел, қарақаш, хотән.
REUTERS

Американиң әң чоң мусулман тәшкилатлириниң бири болған "америка ислами мунасивәтләр кеңиши" хилтон ширкитиниң уйғур елиниң хотән шәһәр мәркизидики бир мәсчитниң ‍орниға селиниши пиланланған хилтон меиһманханисиниң қурулушини тохтитиши вә қурулушни бикар қилишини тәләп қилған. Йеқинда әнглийә "күндилик телеграф" гезитииң мухбири хотәнни зиярәт қилғанда хитай да‍ирилириниң бу мәсчитни чеқиветип, орниға хилтон меһманханисини өз ‍ичигә алған чоң сода мәркизи селишни пиланлиғанлиқини ашкарилиған.

Радийомиз ениқлаш елип берип, бу мәсчитниң хотән шәһәр мәркизидики дулиң мәсчити йәни ләнгәр иттипақ мәсчити ‍икәнликини муәйәнләштүргәниди.

Мәлум болушичә, "америка ислами мунасивәтләр кеңиши" ниң муавин директори едвард әхмәд мешел 15-июн баш штаби американиң виргинийә шитатидики "хилтон йәр шари" ширкитиниң иҗраийә директори кристофер насеттаға хәт йезип, уни "хилтонниң бу қурулушни бикар қилғанлиқини елан қилиши шундақла хитай һөкүмити милйонлиған бигунаһ хәлқни җазалашни тохтатмиғичә ‍өзиниң бу райондики барлиқ сода паалийәтлирини тохтитидиғанлиқини елан қииш арқилиқ тарихниң тоғра тәрипидә турушқа" чақирған.

Едвард әхмәд мешелниң ейтишичә, хилтонниң "ирқий қирғинчилиқ" боливатқан бир җайда меһманхана ечиши "әхлақсизлиқ" вә "қанунсизлиқ" икән.

У 16-июн бу һәқтики телефон зияритимизни қобул қилип мундақ диди: "бир америка ширкитиниң ирқий қирғинчилиқ боливатқан бир җайда меһманхана қурушини қобул қилғили болмайду. Бу әхлақсизлиқ шундақла қанунсизлиқ. Бу қанунсизлиқ болуши керәк. Биз даим һәргиз қайтиланмайду, дәп кәлдуқ. Бирақ биз бу сөзниң һәқиқи мәнисини тапқанлиқини көрмидуқ. Чүнки, биз дуняниң һәр қайси җайлирида вәһшиликниң йүз беришигә қарап туруп йол қойдуқ."

Едвард әхмәд мешел йәнә агаһландуруп, "хилтон тоғра иш қилиши, бу қурулуш түрини бикар қилиши керәк. Әгәр у бу қурулуш түрини давамлаштурса ирқий қирғинчилиққа шерик болған болиду" диди.

Хилтон меһманханисиниң қурулушиға йәнә америка хәлқара диний әркинлик комитетиму инкас билдүрди. Бу орган 16-июн радийомизға әвәткән бу һәқтики язма баянатида "хилтонни өз ичигә алған барлиқ америка ширкәтлирини хитай һөкүмитиниң шинҗаңдики уйғур вә башқа түрк мусулманлириға қилған дәпсәндичиликидин, болупму ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәт тәшкил қилған бастуруш сияситидин ‍әтраплиқ хәвәрдар болушқа чақиридиғанлиқи" ни ейтқан.

Бу органниң муавин рәиси нури түркәл телефон зияритимизни қобул қилип, хилтонниң буниңдики "мәсулийити интайин еғир" икәнликини билдүрди. Нури түркәл: "хилтонниң мәсилисигә кәлсәк униң дәватқан гепи биз йәрлик ширкәтләр билән қиливатимиз, дәйду. Лекин йәрлик ширкәтләр билән тиҗарәт қилғанда'вәтиң‹, дәйдиған бир уқум бар. Бу йәрлик қайси тиҗарәтниң, қайси ширкәтниң қандақ йәргә бағланғанлиқини, нимә иш қилидиғанлиқини, малийә әһвалини, бу ширкәтниң башқуруш әһвалини вә уларниң әхлақи принсипларға әмәл қилидиған-қилмайдиғанлиқини тәкшүрүп һәмкарлишидиған иш бар" деди.

Нури түркәлниң ейтишичә, бу мәсилини һәл қилишниң әң үнүмлүк чариси америка сода саһәсини һәрикәткә кәлтүрүш ‍икән. Бирақ у нурғун америка ширкәтлириниң һазирға қәдәр ғәпләт уйқусида ‍икәнлики, техи ойғанмиғанлиқи, һазир америка ташқи ишлар министирлиқиниң бу тоғрисида америка ширкәтлиригә йәнә бир йеңи сода мәслиһәти һөҗҗити тәйярлаватқанлиқини билдүрди.

"америка ислами мунасивәтләр кеңиши" ниң һөкүмәт ‍ишилириға мәсул директори роберт с. Миккавниң илгири сүришичә, әгәр хилтон бу қурулушни тохтатмиса "ирқий қирғинчилиқ" ни йепишқа ярдәмләшкән болидикән. У 16-июн бу һәқтики зияритимизни қобул қилғанда мундақ диди: "буни тохтатмиса у уйғур мусулманлириниң ирқий қирғинчилиққа учришидин пайда тапқан, уйғур мусулманлириниң тарихи, уларниң мәдинийитини йоқутуп, униң униң үстигә қурулуш қилиш арқилиқ ирқий қирғинчилиқни йепишқа ярдәмләшкән болиду."

Униң ейтишичә, америка һөкүмити униң қанунға хилаплиқ қилған-қилмиғанлиқини тәкшүриши керәк ‍икән. Роберт миккав: "әгәр хилтон йәршари һәссидарлиқ ширкити өзиниң пиланини давамлаштурса, америка һөкүмити шинҗаңда ‍ирқий қирғинчилиқ болғанлиқини етирап қилғанлиқи, америка ширкәтлириниң буниңдин пайда елишиға болмайдиғанлиқи үчүн хилтонниң америка қанунлириға хилаплиқ қилған-қилмиғанлиқини тәкшүриши керәк" диди.

Биз шу мунасивәт билән 16-июн "хилтон йәр шари һәссидарлиқ шеркити" ниң баш штабиға телефон қилип, уларниң инкасини елишқа тириштуқ. Мәзкур ширкәтниң аммиви мунасивәтләр башқармисиниң исмини ашкарилашни халимайдиған бир хадими, өзлириниң әһвалдин хәвәрдар ‍икәнлики, бирақ бизниң суаллиримизға алақидар кишиләрниң елхәт арқилиқ җавап беридиғанлиқини билдүрди. Бирақ уларниң җаваби һазирға қәдәр кәлмиди.

"америка ‍слами мунасивәтләр кеңиши" ниң муавин рәиси едвард әхмәд мешелниң ейтишичә, ‍әгәр хилтон бу қурулушни тохтатмиса, униң америкадики меһманханилирини байқут қилиш һәркити қозғиши мүмкин ‍икән.

У: "хилтонниң пүтүн америкада меһманханилири бар. ‍Әгәр тоғра иш қилишни халимиса, ирқий қирғинчилиқ боливатқан җайға меиһманиана селишни тохтатмиса, америка хәлқи хилтон меһманханилириниң алдиға берип, херидарларға бу ширкәтниң немә иш қиливатқанлиқи, кишиләрниң нимә үчүн башқа меһманханида йетиши керәкликини чүшәндүрүши мүмкин. Лекин биз ишниң бу нуқтиға бармаслиқини, хилтонниң тоғра йолни таллишини үмит қилимиз" диди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт