Amérikadiki eng chong musulman teshkilati xiltonni xotendiki méhmanxana qurulushini toxtitishqa chaqirdi

Muxbirimiz erkin
2021-06-17
Share
Amérikadiki eng chong musulman teshkilati xiltonni xotendiki méhmanxana qurulushini toxtitishqa chaqirdi Bir it chéqiwétilgen meschitning ornigha baghlap qoyulghan körünüsh. 2021-Yili 29-aprél, qaraqash, xoten.
REUTERS

Amérikaning eng chong musulman teshkilatlirining biri bolghan "Amérika islami munasiwetler kéngishi" xilton shirkitining Uyghur élining xoten sheher merkizidiki bir meschitning ‍ornigha sélinishi pilanlan'ghan xilton méihmanxanisining qurulushini toxtitishi we qurulushni bikar qilishini telep qilghan. Yéqinda en'gliye "Kündilik télégraf" géziti'ing muxbiri xotenni ziyaret qilghanda xitay da'‍irilirining bu meschitni chéqiwétip, ornigha xilton méhmanxanisini öz ‍ichige alghan chong soda merkizi sélishni pilanlighanliqini ashkarilighan.

Radiyomiz éniqlash élip bérip, bu meschitning xoten sheher merkizidiki duling meschiti yeni len'ger ittipaq meschiti ‍ikenlikini mu'eyenleshtürgenidi.

Melum bolushiche, "Amérika islami munasiwetler kéngishi" ning mu'awin diréktori édward exmed méshél 15-iyun bash shtabi amérikaning wirginiye shitatidiki "Xilton yer shari" shirkitining ijra'iye diréktori kristofér naséttagha xet yézip, uni "Xiltonning bu qurulushni bikar qilghanliqini élan qilishi shundaqla xitay hökümiti milyonlighan bigunah xelqni jazalashni toxtatmighiche ‍özining bu rayondiki barliq soda pa'aliyetlirini toxtitidighanliqini élan qi'ish arqiliq tarixning toghra teripide turushqa" chaqirghan.

Édward exmed méshélning éytishiche, xiltonning "Irqiy qirghinchiliq" boliwatqan bir jayda méhmanxana échishi "Exlaqsizliq" we "Qanunsizliq" iken.

U 16-iyun bu heqtiki téléfon ziyaritimizni qobul qilip mundaq didi: "Bir amérika shirkitining irqiy qirghinchiliq boliwatqan bir jayda méhmanxana qurushini qobul qilghili bolmaydu. Bu exlaqsizliq shundaqla qanunsizliq. Bu qanunsizliq bolushi kérek. Biz da'im hergiz qaytilanmaydu, dep kelduq. Biraq biz bu sözning heqiqi menisini tapqanliqini körmiduq. Chünki, biz dunyaning her qaysi jaylirida wehshilikning yüz bérishige qarap turup yol qoyduq."

Édward exmed méshél yene agahlandurup, "Xilton toghra ish qilishi, bu qurulush türini bikar qilishi kérek. Eger u bu qurulush türini dawamlashtursa irqiy qirghinchiliqqa shérik bolghan bolidu" didi.

Xilton méhmanxanisining qurulushigha yene amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétimu inkas bildürdi. Bu organ 16-iyun radiyomizgha ewetken bu heqtiki yazma bayanatida "Xiltonni öz ichige alghan barliq amérika shirketlirini xitay hökümitining shinjangdiki Uyghur we bashqa türk musulmanlirigha qilghan depsendichilikidin, bolupmu irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet teshkil qilghan basturush siyasitidin ‍etrapliq xewerdar bolushqa chaqiridighanliqi" ni éytqan.

Bu organning mu'awin re'isi nuri türkel téléfon ziyaritimizni qobul qilip, xiltonning buningdiki "Mes'uliyiti intayin éghir" ikenlikini bildürdi. Nuri türkel: "Xiltonning mesilisige kelsek uning dewatqan gépi biz yerlik shirketler bilen qiliwatimiz, deydu. Lékin yerlik shirketler bilen tijaret qilghanda'weting', deydighan bir uqum bar. Bu yerlik qaysi tijaretning, qaysi shirketning qandaq yerge baghlan'ghanliqini, nime ish qilidighanliqini, maliye ehwalini, bu shirketning bashqurush ehwalini we ularning exlaqi prinsiplargha emel qilidighan-qilmaydighanliqini tekshürüp hemkarlishidighan ish bar" dédi.

Nuri türkelning éytishiche, bu mesilini hel qilishning eng ünümlük charisi amérika soda sahesini heriketke keltürüsh ‍iken. Biraq u nurghun amérika shirketlirining hazirgha qeder gheplet uyqusida ‍ikenliki, téxi oyghanmighanliqi, hazir amérika tashqi ishlar ministirliqining bu toghrisida amérika shirketlirige yene bir yéngi soda mesliheti höjjiti teyyarlawatqanliqini bildürdi.

"Amérika islami munasiwetler kéngishi" ning hökümet ‍ishilirigha mes'ul diréktori robért s. Mikkawning ilgiri sürishiche, eger xilton bu qurulushni toxtatmisa "Irqiy qirghinchiliq" ni yépishqa yardemleshken bolidiken. U 16-iyun bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghanda mundaq didi: "Buni toxtatmisa u Uyghur musulmanlirining irqiy qirghinchiliqqa uchrishidin payda tapqan, Uyghur musulmanlirining tarixi, ularning mediniyitini yoqutup, uning uning üstige qurulush qilish arqiliq irqiy qirghinchiliqni yépishqa yardemleshken bolidu."

Uning éytishiche, amérika hökümiti uning qanun'gha xilapliq qilghan-qilmighanliqini tekshürishi kérek ‍iken. Robért mikkaw: "Eger xilton yershari hessidarliq shirkiti özining pilanini dawamlashtursa, amérika hökümiti shinjangda ‍irqiy qirghinchiliq bolghanliqini étirap qilghanliqi, amérika shirketlirining buningdin payda élishigha bolmaydighanliqi üchün xiltonning amérika qanunlirigha xilapliq qilghan-qilmighanliqini tekshürishi kérek" didi.

Biz shu munasiwet bilen 16-iyun "Xilton yer shari hessidarliq shérkiti" ning bash shtabigha téléfon qilip, ularning inkasini élishqa tirishtuq. Mezkur shirketning ammiwi munasiwetler bashqarmisining ismini ashkarilashni xalimaydighan bir xadimi, özlirining ehwaldin xewerdar ‍ikenliki, biraq bizning su'allirimizgha alaqidar kishilerning élxet arqiliq jawap béridighanliqini bildürdi. Biraq ularning jawabi hazirgha qeder kelmidi.

"Amérika ‍slami munasiwetler kéngishi" ning mu'awin re'isi édward exmed méshélning éytishiche, ‍eger xilton bu qurulushni toxtatmisa, uning amérikadiki méhmanxanilirini bayqut qilish herkiti qozghishi mümkin ‍iken.

U: "Xiltonning pütün amérikada méhmanxaniliri bar. ‍Eger toghra ish qilishni xalimisa, irqiy qirghinchiliq boliwatqan jaygha méihmani'ana sélishni toxtatmisa, amérika xelqi xilton méhmanxanilirining aldigha bérip, xéridarlargha bu shirketning néme ish qiliwatqanliqi, kishilerning nime üchün bashqa méhmanxanida yétishi kéreklikini chüshendürüshi mümkin. Lékin biz ishning bu nuqtigha barmasliqini, xiltonning toghra yolni tallishini ümit qilimiz" didi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet