“шәрқий түркистан җумһурийәт күни” дә һөрлүк үчүн җан бәргәнләр әсләнди

Бериндин ихтиярий мухбиримиз һәбибулла изчи тәйярлиди
2023.11.13
ikki-jumhuriyet-shiwetsariye-1 Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, шиветсарийә.
RFA/Hebibulla

12-Ноябир шивейтсарийә, голландийә вә норвегийә қатарлиқ явропа әллиридә икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийити қорулған тарихий күнни қутлуқлаш мунасивити билән бир қәдәр чоң көләмлик паалийәтләр тәшкиллигәниди.

Йәкшәнбә күни, шивейтсарийә пайтәхти берн шәһиридә шивейтсарийә уйғурлири бир йәргә җәм болуп, 12-ноябир җумһурийәт күнини хатирилиди. Паалийәттә шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәндим ечилиш сөзи қилип, шивейтсарийә уйғур җамаити вә яш әвладларға бу күнниң әһмийитини әслитип өтти.

Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, шиветсарийә.
Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, шиветсарийә.
RFA/Hebibulla

Паалийәттә йәнә хитайниң түрмилиридә, җаза лагерлирида бигунаһ изтирап чекиватқан уйғурларға атап дуа-тилавәт қилинди, шундақла икки җумһурийәт вә һөрлүк йолида җан бәргән әҗдадларниң роһиға атап хәтмиқуран оқулди.

Бу һәқтә нәқ мәйдандин радийомизниң зияритини қобул қилған шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң рәиси ризванай ханим, бу тарихий күнни хатириләш һәмдә икки җумһурийәт үчүн қурбан болғанларни яд етиш бу йиғилишниң асаслиқ мәқсәтлириниң бири икәнликини әскәртип өтти

 Паалийәт җәрянида йәнә, шивейтсарийә ана тил мәктипиниң оқуғучилири арқа-арқидин шеирларни декламатсийә қилип, йиғин әһлини һаяҗанға салди.

Голландийәдиму явропа шәрқий түркистан маарип тәшкилатиниң орунлаштурушида 12-ноябир “шәрқий түркистан җумһурийәт күни” хатириләнди. Бу қетимқи паалийәттики өзгичилик болса, голландийәдики йетиливатқан яш сиясәтчиләрдин әхмәтҗан қасим голландийә уйғурлириға, йеқинда елип берилидиған голландийә сайлими вә уйғурларниң һәқ һоқуқини қоғдиши һәққидә лексийә сөзлиди.

Әхмәтҗан радийомизниң зияритини қобул қилип йеқинлишиватқан голландийә сайлими вә голландийәдики уйғурларниң миллий мәнпәәти үчүн демократийәсигә қатнишишиниң зөрүрлүкини шәрһләп өтти.

Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, голландийә.
Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, голландийә.
RFA/Hebibulla

Голландийә йешиллар партийәси явропа комитетиниң мәсули, яш сиясәтчи аләркму бу қетимқи паалийәт қатнишип, голландийә уйғурлириға бихәтәрлик вә чәт әлдики уйғурларниң хитай тәһдитигә тақабил туруши, шундақла бу һәқтә ишлиниватқан хизмәтләр һәққидә доклат бериш билән биргә, қатнашқучиларниң соалларға җаваб бәрди.

 Аләрк әпәндимму радийомизниң зияритини қобул қилип, голландийә парламентиниң уйғур қирғинчилиқини етирап қилған болсиму, лекин мәвҗут һөкүмәтниң буни техи етирап қилмиғанлиқини билдүрди. У йәнә хитайниң дөләт һалқиған тәһдитлиригә қарита ишлиниватқан хизмәтләр һәққидә тохталди.

Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, голландийә.
Икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин көрүнүш. 2023-Йили 12-ноябир, голландийә.
RFA/Hebibulla

Охшаш вақитта йәнә голландийәниң дам мәйданида, уйғур паалийәтчи абдуреһим ғениниң тәшкиллишидә, уйғурлар, тибәтләр, хоңкоңлуқлар вә җәнубий моңғулийәликләрму икки җумһурийәтни хатириләш билән биргә, бирләшмә намайиш өткүзди.

 Бу һәқтә радийомиз зияритини қобул қилған абдуреһим ғени әпәнди уйғур хәлқиниң “һөрлүк истәйдиған, йүксәк демократик аңға игә бир хәлқ” икәнлики, бу йәрдә елип берилған паалийәтниң, уйғурларни “мустәқиллиқ арзусини голландийә хәлқигә, җүмлидин дуняға йәнә бир қетим билдүрүш” икәнликини билдүрди.

Дуня уйғур қурултийиму 12-ноябир хатирә күни мунасивити билән елан қилған баянатида: “гәрчә бу икки җумһурийәт әйни чағдики империялист күчләрниң сиясий суйиқәсти нәтиҗисидә, өзиниң мәвҗутлуқини сақлап қалалмиған болсиму” , әмма бу икки җумһурийәттин уйғур хәлқигә интайин қиммәтлик мираслар қалған лиқини көрсәтти.

Улар баянатида мундақ язди: “миллий мустәқиллиқимизниң символи ай-юлтузлуқ көк байрақ, ‛истиқлал марши‚ , дөләт герби, буларни кейинки әвладлириға мирас қалдуруш йолида қурбан болған сансизлиған қәһриманларниң күрәш ирадиси иди. ”

Уйғур хәлқи 1933-йили айниң 12-ноябир қәшқәрдә шәрқий түркистан ислам җумһурийитини, 1944-йили 12-ноябир ғулҗида шәрқий түркистан җумһурийитини қуруп, мустәқил яшаш арзусини дуняға намаян қилған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.