Awstiraliyening adélayd shehiride ikki jumhuriyetni xatirilesh pa'aliyiti ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz uchqun
2019-11-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Awstiraliyening adélayd shehiride ötküzülgen ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirilesh murasimi. 2019-Yili 12-noyabir.
Awstiraliyening adélayd shehiride ötküzülgen ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirilesh murasimi. 2019-Yili 12-noyabir.
RFA/Uchqun

11-Ayning 12-küni awstiraliyening adélayd shehiridimu 1933-yili we 1944-yili qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirilesh murasimi ötküzüldi. Murasim adélayid shehiridiki "Qedimi bazar" pa'aliyet zalida ötküzülgen bolup, igilinishiche bu pa'aliyetke adélaydta yashawatqan 100 din artuq Uyghur qatnashqan.

Bu pa'aliyet awstiraliye sherqiy türkistan jem'iyitining orunlashturushi bilen ötküzülgen bolup, mezkur pa'aliyet aldi bilen ikki jumhuriyet üchün jénini pida qilghan shéhitlarning rohigha atap "Qur'an" tilawet qilish bilen bashlan'ghan. Pa'aliyette yene jenubiy awstraliye Uyghur tili mektipining oqughuchiliri türlük sen'et nomurlirini orundighan.

Biz bu munasiwet bilen awstraliye sherqiy türkistan jem'iyitining re'isi nurmemet türkistani ependimni ziyaret qilduq. U bu toghrisida melumat bérip mundaq dédi: "12-Noyabir seyshenbe küni 1933-yili qeshqerde qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitining 86 yilliqini, 1944-yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining 75 yilliqini xatiriliduq. Bu murasim awstraliye sherqiy türkistan jem'iyitining bu yilliq muhim pa'aliyitining biri hésablinidu."

Nurmemet ependi yene tarixtiki sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirileshning ehmiyiti heqqidimu toxtilip mundaq dédi: "Mezkur pa'aliyet muhajirettiki hayatimizda tariximizni, en'enimizni ewladlirimizgha yetküzidighan we özimizni weten tupraqlirigha baghlap turidighan muhim pa'aliyettur. Uningdin bashqa yene bu pa'aliyitimiz nuqulla tarixni xatirilesh bolupla qalmastin, belki yene barliq wetendashlirimizgha yoqatqan jumhuriyitimizni qaytidin qurup chiqish üchün rohi ozuq béridighan sorundur."

Adélayda yashawatqan péshqedem edib exmet igemberdi pa'aliyet heqqide toxtilip mundaq dédi: "Biz ötken esirning aldinqi yérimida qurulghan ikki jumhuriyetimizning shanliq tarixini esligen waqtimizda rehberlirimizning, xelqimizning baturane rohini medhiyelesh bilen birge öz waqtida ötküzülgen xataliqlardinmu sawaq élishni öginishimiz lazim."

Exmet igemberdi yene üchinchi qétimliq jumhuriyet qurush üchün ichki jehette ittipaq bolushning muhimliqinimu tekitlep mundaq dédi: "Hazir sherqiy türkistanning ichki we tashqi weziyitide köp özgirishler meydan'gha keldi. Tashqi jehette bizge paydiliq shara'itlarmu meydan'gha kéliwatidu. Emma ichki jehette yenila ittipaqliq, hemkarliq qatarliq tereplerde yétersizlikler köp. Eger biz üchinchi qétimliq jumhuriyetni qurmaqchi bolsaq, özimizni islah qilishimiz, dunya weziyitige maslishishimiz lazim."

Awstiraliyening adélayd shehiride yillardin buyan tarixta qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirilesh pa'aliyiti ötküzülüp kélinmekte.

Toluq bet