Parchilan'ghan a'ile: "Dadam we akamning gunahi néme?"

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2020-01-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiye atatürk uniwérsitétida oquwatqan ilshat abdul'ehet dadisi abdulehet jume we akisi ababekri abdulehet uchun guwahliq bermekte.
Türkiye atatürk uniwérsitétida oquwatqan ilshat abdul'ehet dadisi abdulehet jume we akisi ababekri abdulehet uchun guwahliq bermekte.
RFA/Azigh

Xitayning Uyghur rayonidiki bisim siyasetlirining dawamliq küchiyishige egiship chet'eldiki Uyghurlar béshigha kelgen külpetlerni guwahliq widéyoliri arqiliq pütün dunyaning diqqitige sunmaqta. Parchilan'ghan a'ililerning chet'eldiki ezaliri herxil yollar bilen wetende türmige we lagérlargha solan'ghan qérindashlirining, ata-anilirining iz-dérikini qilmaqta.

Türkiye atatürk uniwérsitétida jem'iyetshunasliq kespide oquwatqan 22 yashliq ilshat abdul'ehetning a'ilisi xitay hökümitining biwasite ziyankeshlikige uchrighan a'ililerning biri.

Ilshat abdul'ehet 2015-yili 11-ayda misirgha oqushqa barghan bolup, 2016-yilining axiri anisi we singilliri misirgha uni körüp kélish üchün kelgen. Kiyin ilshatning dadisi abdul'ehet jüme ependimning tutulghanliqini anglighandin kéyin, qaytip kétish xiyalidin waz kechken. Ilshat abdul'ehet bu jeryanda misirda ereb tili we islam té'ologiyesidin ders alghan. Kéyin misirdiki weziyetning nacharlishigha egiship anisi we singilliri bilen birge istanbulgha yénip kelgen. 2017-Yilining axirliri wetendiki bir tughqinidin dadisining 18 yilliq, akisining 10 yilliq qamaq jazasigha mehkum qilin'ghanliqigha a'it uchur kelgen.

Ilshat abdul'ehetning dadisi abdul'ehet jüme (ablet hajim modung) ependim 1963-yili tughulghan. Xoten shehiridiki közge körün'gen chong tijaretchilerning biri bolup, tijaretliri ereb döletlirigiche kéngeygen iken. 2017-Yili birinchi ayda tutup kétilgen. Néme sewebtin tutup kétilgenliki, néme seweblik türmige solan'ghanliqi heqqide a'ilisige héchqandaq uchur bérilmigen.

Ilshat abdul'ehet ziyaritimiz dawamida dadisining özini misirgha oqushqa ewetkenliki yaki se'udi erebistan, misir qatarliq döletlerde tijaret bilen shughullan'ghanliqi üchün türmige solan'ghan bolushi momkin dep qaraydighanliqini éytti.

U yene dadisi heqqide toxtilip mundaq deydu: "Dadamning héchqandaq jinayiti yoq, dadam soda qilish üchün qanunluq pasport bilen türkiyege we se'udi erebistan'gha barghan. Men misirda oquyttim, méni ziyaret qilghili misirgha kelgen, héchqandaq jinayiti yoq idi. Dadam xotende tonulghan tijaretchi idi. Üch yildin biri dadamning héchqandaq xewirini alalmiduq. Biz üch yildin buyan türkiyede anam we singillirim bilen dadisiz, öyning tüwrikisiz yashawatimiz. Bizning pütkül iqtisadiy menbeyimizmu dadamning tutulushi bilen üzüldi. Biz özimiz ishlep, üch yildin biri jinimizni jan étip kétiwatimiz."

Ilshat abdul'ehetning akisi ababekri abdul'ehet 29 yashta bolup üch balisi bar iken. Salametlik ehwali intayin nachar bolup, burun bir nechche qétim opératsiye qilin'ghan iken. Uning üstige ong qoli méyip iken. U 2017-yili 4-ayda tutup kétilgen bolup, 2017-yili 3-ayda börekke tash chüshkenliki seweblik qayta opératsiye qilin'ghan iken. Téxi toluq saqaymighanliqi üchün ürümchige bérip dawalinishqa teyyarliq qiliwatqan iken. Ilshat 2017-yilining axirida akisining 10 yil késilgenlikige a'it uchur tapshurup alghan. Ilshat abdul'ehet ziyaritimiz dawamida akisi ababekri abdul'ehet heqqide endishisini tepsiliy otturigha qoydi.

Ilshat abdul'ehet üch yilning yaqi akisi we dadisining xewirini alalmaywatqan bolup, 2018-yilining axiri wetendiki bir tughqinidin kelgen yene bir uchurda dadisining 18 yil, akisining 20 yil késilgenlikini anglighan. Nöwette türkiyediki nurghun Uyghurlarning wetendiki a'ilisi we uruq tughqanliridin xewer alalmaywatqanliqi, téléfon alaqisining pütünley üzülgenliki melum bolmaqta.

Ilshat abdul'ehet hazir istanbulda üch singlisi we anisi bilen bille turidu. Uning éytishiche, ulargha wetendin kélidighan iqtisad üch yil burunla toxtighan bolup, tughqanliri we a'ilisi bilen bolghan alaqimu pütünley üzülgen iken.

Ilshat abdul'ehet xelq'ara jem'iyet we kishilik hoquq teshkilatlirigha xitab qilip mundaq dédi: "Men xelq'ara jem'iyettin her qaysiy kishilik hoquq teshkilatliridin manga yardem qilishini, naheq türmide yitiwatqan akam we dadamning erkinlikke chiqishigha yardem bérishini ümid qilimen we shuningdek naheq türmide yétiwatqan milyonlighan xelqimiz üchün awaz chiqirishini, bizge yardem qilishini ümid qilimen."

Igilishimizche, xitayning Uyghur rayonidiki bésim siyasetlirining éshishigha egiship, yighiwélish lagérliri we türmilerge solan'ghan Uyghurlarning chet'eldiki tughqanliri a'ilisi we uruq-tughqanlirining ehwalidin qattiq endishilenmekte iken.

Toluq bet