Ilshat hesen: "Tutqundiki singillirimning lagérdiki ehwalini muxbirning xewiridin bildim"

Muxbirimiz méhriban
2021-04-14
Share
Ilshat hesen: Uyghur pa'aliyetchisi, d u q ning xitay ishliri mudiri ilshat hesen ependining üch singlisi. (Soldin onggha: zulpiye, 2017-yili tutqun qilin'ghan, ilnur, 2014-yili tutqun qilin'ghan we ünzire, ehwali éniq emes.)
Ilshat Hesen teminligen

Xitayning Uyghur diyaridiki lagérlarda yüz bériwatqan qiyin-qistaqlar we chet'ellerdiki Uyghurlarning tutqundiki tughqanlirining ehwalliri lagérlardin qutulup chiqqan shahitlarning guwahliq bérishi bilen amérika we yawropa döletliridiki xelq'ara taratqularda köplep ashkarilanmaqta.

Ötken hepte amérikadiki "Nyu-yorkluqlar" zhurnilida élan qilin'ghan "Shinjangdiki zerbidin qutulush" namliq ziyaret xatiriside, xitayning Uyghur diyaridiki bingtu'en'ge qarashliq küytun shehiridiki jaza lagéridin qutulup chiqqan anar sabit isimlik bir qazaq qizining guwahliq bayanliri bérildi.

Ikki sa'ettin artuq dawamlashqan ziyaret xatiriside bayan qilinishiche, lagérda körgen ehwallar we u yerdiki tutqunlar heqqide guwahliq bergen qazaq qizi anar sabit, bayanida yene amérikadiki Uyghur pa'aliyetchiliridin dunya Uyghur qurultiyining xitay ishliri mudiri ilshat hesen ependining küytundiki lagérgha qamalghan ikki singlisi heqqidimu özi bilgen ehwallarni anglatqan.

Ilshat hesen ependining bügün radiyomizgha bildürüshiche, u mezkur xewerdin, uning 2014-yili tutqun qilin'ghan chong singlisi élnur we 2016-yili axiridin buyan alaqisi üzülüp qalghan ikkinchi singlisi zulpiye, uning éri alimjan we chong qizi zumuray qatarliqlarning a'ile boyiche küytun lagérigha qamalghanliqidin xewer tapqan.

Ilshat hesen ependi küytun tömüryol doxturxanisida séstraliq xizmitini ishleydighan chong singlisi élnur hesenning özining amérikadiki pa'aliyetliri seweblik 2014-yili 8-ayning 15-küni tutqun qilin'ghanliqini bildürdi.

Ilshat hesen ependi eyni chaghda bu ehwalni erkin asiya radiyosi qatarliq birqanche taratqular ziyaritini qobul qilghanda ashkarilighanidi.

Ilshat hesen ependining bildürüshiche, chong singlisi tutqun qilin'ghandin kéyin, yeni 2016-yili 8-ay mezgilide apisi bilen téléfonda axirqi qétim körüshkendin kéyin, a'ile ezaliri bilen bolghan alaqisi pütünley üzülgen.

Uning bildürüshiche, shunga u ikkinchi singlisi zulpiye qatarliqlarning 2017-yili tutqun qilin'ghanliqi heqqidiki uchurni, aridin 4 yil ötkendin kéyin "Nyu-yorkluqlar" zhurnilida élan qilin'ghan "Shinjangdiki zerbidin qutulush" namliq ziyaret xatirisidin bilgeniken.

Ilshat hesen ependi yene "Nyu-yorkluqlar" zhurnilida élan qilin'ghan ziyaret xatirisidin özi seweblik singillirining küytun lagérida tehditke uchrash, qiyin-qistaqqa élinish, ikkinchi singlisi zulpiyening qiyin-qistaq sewebidin hoshidin kétish, chong singlisi élnurning lagérdin birqanche ay ghayib qilin'ghandin kéyin éghir rohiy zerbige uchrashtek ehwallarni bilgenlikini éytti.

U yene, meyli chet'ellerde pa'aliyet qiliwatqan Uyghurlar bolsun, yaki özining normal oqush xizmet hayatini dawamlashturuwatqan Uyghurlar bolsun, ularning wetendiki uruq-tughqanlirining xitay da'iriliri teripidin her xil tehdit, hetta qanunsiz tutqun qilinish qismetlirige uchrawatqanliqini tekitlidi. Uning bildürüshiche xitay hökümiti muhajirettiki Uyghurlarning wetendiki uruq-tughqanlirigha zerbe bérish arqiliq Uyghurlargha qaritilghan rohi jehettiki bésimnimu hessilep kücheytmektiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet