Пахта тәргүчи уйғур ишчилар тәңсизликкә учримақта

Мухбиримиз гүлчеһрә
2013-11-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай пуқралириниң хитай өлкисидин түркүмләп уйғур елиға пахта териш үчүн кетиватқан көрүнүши. 2013-Йили 1-сентәбир, шүчаң.
Хитай пуқралириниң хитай өлкисидин түркүмләп уйғур елиға пахта териш үчүн кетиватқан көрүнүши. 2013-Йили 1-сентәбир, шүчаң.
EyePress News

Хитай пахта ишләпчиқириш омумий мәһсулатиниң 6 дин бир қисми уйғур елидин келиду, һазирғичә уйғур елиға җайлашқан хитай биңтуән кевәзликлириниң көлими 8 милйон 820 миң модин ашиду. Бу кевәзликләр һәр йили пәсиллик пахта териш ишчилириға еһтияҗлиқ болиду. Биңтуән хәвәрлиридин мәлум болушичә, бу йил биңтуәнгә хитайниң гәнсу, сәнши, ниңша, сичүән, хенән қатарлиқ җайлиридин вә аз бир қисим уйғур елидики йәрлик деһқанлардин болуп 560 миңдин артуқ пахтикар ишчи кәлтүрүлгән.

Гәрчә бу йил уйғур ели пахта мәһсулати илгирики йиллардин 10% әтрапида ашқан болсиму, әмма пахта тәргили кәлгән ишчиларниң тәләп қилидиған иш һәққиниң ешип бериши, тамақ вә ятақ шараитиға қойған тәләплириниң барғанчә юқири көтүрүлүши билән пахта териш чиқими ешип пахтидин киридиған пайда нисбәтән азлиған.

Шинҗаң гезити қатарлиқларниң пахта тәргүчи ишчилар һәққидә бәргән хәвәрлиридин мәлум болушичә, бу йил пахта тәргүчиләрниң иш һәққи бәш йил ичидә бир һәссә өрлигән болуп, 2008-йили бир кило пахта териш иш һәққи 1.2 Сом болған болса, бу йил 2.2-2.5 Сомғичә болған. Хитай пахта тәргүчиләрниң киши бешиға икки ай давамида қазанған әң юқири кирими 23 миң сомға қәдәр, һәр бир ишчиниң оттуричә кирими 6300 сом әтрапида болған. Уйғур елиға «алтун қазғили» кәлгән бу пахта тәргүчи ишләмчиләр бу йил уйғур елидин җәмий 2 милярд 500 милйон сомни юртлириға елип меңишқан.

Уйғур елидики томур йол даирилири ишләмчиләрниң юртиға қайтидиған нөвәттикидәк йолучилар долқунида мәхсус пахта тәргүчиләр үчүн мәхсус 210 вагон аҗритип, пахта териш үчүн йетип кәлгән йолучиларға болған тәшвиқат вә йетәкчилик хизмитини күчәйтип, хитай өлкилиридин йолучиларни хатирҗәм келип, хатирҗәм қайтишқа капаләтлик қилған.

Бир қанчә йилдин буян хитай даирилириниң уйғур елидики йәрсиз, ишсиз намрат деһқанларниму, йезилардики төвән киримлик деһқанларни өз юртлиридин йөткәп ишқа орунлаштуруш сиясити бойичә, пахта териш пәслидә биңтуән вә башқа пахта ишләпчиқириш базилириға пахта теришқа орунлаштуруп келиватқанлиқи мәлум. Әмма радиомизға уйғур деһқанлириниң йәткүзгән инкаслириға қариғанда, биңтуән кевәзликлиригә пахта теришқа орунлаштурған уйғурлар хитай ишләмчиләргә қариғанда төвән мааш билән ишләватқандин башқа, ятақ вә тамақ, турмуш, сақлиқ шараитлириму пәрқлиқ һалда начар болуп кәлмәктә, бу хил шараит чәклимилири пахта теришқа барған уйғур деһқанларниң иш үнүми шундақла кириминиң төвән болушиға сәвәб болған. Бу һәқтә йәниму тәпсилий мәлумат елиш үчүн ақсуда кевәзликни һөддигә алған бир уйғур деһқан билән алақиләштуқ, у кишиму амал бар уйғур кевәз тәргүчи издәватқанлиқини, биңтуәндә шараит хитай ишләмчиләргә яхши болғини билән, уйғурларниң чәткә қеқилидиғанлиқини оттуриға қойди вә охшаш әмгәктиму уйғурларниң охшашла кәмситилишкә, тәңсиз муамилигә учрап кәлгәнликини, нурғун уйғур деһқанларниң буниңдин нарази болсиму, намратлиқ, ишсизлиқ түпәйли мушу әмгәкни қилип болсиму җан беқишқа мәҗбур икәнликини билдүрди.

Биңтуән хәвәрлиригә қариғанда, адәм күчи арқилиқ пахта теришниң тәннәрхи барғанчә юқирилаватқан болғачқа, биңтуән 129 мәйданидики кевәз һөддигәрлири буниңдин кейин көлими зор пахта ишләпчиқириш мәйданлирида адәм күчигә тайинишни қошумчә орунға қоюп, юқири техникилиқ пахта йиғиш үскүнилирини көпләп киргүзүшни ойлашмақта икән. Чүнки улар бу йил пахта теришта 80% пахта териш машинисиға таянған болуп, һәр мо кевәзликтин пахта йеғиш чиқими 600 йүән төвәнлигән. Пахтиниң сап мәһсулати ашқандин сирт пахта йиғиш тәннәрхиниң зор дәриҗидә төвәнлиши билән бу йил йиллардикидин 30 милйон йүән артуқ кирим қилған. Һазир биңтуәнниң айрим ишләпчиқириш мәйданлирида пахта теришниң машинилишиши 98% гә йәткән. Уйғур елида пахта териш ишчилириға болған еһтияҗ келәр йилдин башлап тәдриҗий кемийиши мумкин икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт