Түркийәдики өктичи партийәләр һөкүмәтни “уйғур ирқий қирғинчилиқи” ни тохтитиш үчүн һәрикәткә өтүшкә чақирди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.07.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Түркийәдики өктичи партийәләр һөкүмәтни “уйғур ирқий қирғинчилиқи” ни тохтитиш үчүн һәрикәткә өтүшкә чақирди Түркийә парламент әзаси исмаил қонҗуқ әпәнди йиғинда сөзлимәктә.
RFA/Erkin Tarim

2021-Йилиниң башлиридин буян америка һөкүмити һәмдә әнглийә, канада, голландийә, белгийә, чихийә, литва, франсийә қатарлиқ 8 дөләт парламенти хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан бесим сияситини “ирқий қирғинчилиқ” дәп бекитиши, түркийәдики чоң-кичик өктичи партийәләрни һәрикәткә кәлтүрди. Түркийә парламентидики өктичи партийәләрдин болған “ийи” партийәсидин сайланған парламент әзаси исмайил қонҗуқ әпәнди башчилиқидики бир қисим парламент әзалири түркийә парламентида изчил һалда бу мәсилини оттуриға қоюп, һөкүмәтни һәрикәткә өтүшкә чақирмақта. Түркийәниң сабиқ баш министири әхмәт давутоғлу қурған “келәчәк” партийәсиниң аммивий тәшкилатларға мәсул муавин рәиси һәқвәрди алтуғ әпәндиму түркийә җамаәтчиликиниң диққитини “уйғур ирқий қирғинчилиқи” ға тартиш үчүн зор тиришчанлиқ көрсәтмәктә. Биз бу мунасивәт билән йоқуриқи икки нәпәр сиясәтчи билән сөһбәт елип бардуқ.

Түркийә “келәчәк” партийәсиниң аммиви тәшкилатларға мәсул муавин рәиси һәқвәрди алтуғ әпәнди йиғинда сөзлимәктә.
Түркийә “келәчәк” партийәсиниң аммиви тәшкилатларға мәсул муавин рәиси һәқвәрди алтуғ әпәнди йиғинда сөзлимәктә.
RFA/Erkin Tarim

Бовиси уйғур елидин түркийәниң адана вилайитигә келип олтурақлишип қалған парламент әзаси исмайил қонҗуқ әпәнди, хитайниң уйғурларға елип бериватқан бастуруш сияситиниң бурундин тартип давам қиливатқанлиқини баян қилип, мундақ деди: “әпсуски, шәрқий түркистанлиқлар дучар болуватқан зулум вә бесимлар түгимәйватиду. Хитай пүтүн дуняниң көз алдида уйғурларға қарита ‛ирқий қирғинчилиқ‚ елип бериливатиду. Шуни яхши билишимиз керәкки, шәрқий түркистан хитайлар тәрипидин бесивелинған бир земиндур. Тарихта шәрқий түркистанда нурғун қетим қирғинчилиқ елип берилған. Бүгүнки күндә хитай һөкүмити ‛тәрбийәләш мәркизи‚ намида җаза лагерлирини қуруп, уйғурларға қарита қирғинчилиқ елип бериватиду. Бизниң буни қобул қилишимиз, шундақла буниңға қарап турушимиз әсла мумкин әмәс.”

Парламент әзаси исмайил қонҗуқ әпәнди “ийи” партийәсиниң қурулған күндин тартип уйғурларни қоллап келиватқанлиқини, бундин кейинму уйғурлар таки мустәқиллиққа еришкичә һәр даим уларни қоллайдиғанлиқини баян қилип, мундақ деди: “биз ‛ийи‚ партийәси болуш сүпитимиз билән түркийә парламентида вә башқа сорунларда шәрқий түркистан дәвасини қоллайдиғанлиқимизни тәкитләп келиватимиз. Уйғурлар түркийә түрклириниң қан-қериндашлиридур, мустәқил вә әркин яшаш уларниң тәбиий һәққидур. Уйғурлар тарихта қалдурған шанлиқ мәдәнийәтлири билән дуня мәдәнийитигә зор төһпә қошқан бир милләттур. Шуңа уларниң дәрди әмәлийәттә инсанийәтниң дәрди болуши керәк.”

Исмайил қонҗуқ әпәнди ғәрбтики демократик әлләрниң әксичә түркийәниң уйғур мәсилисидә һелиһәм сүкүттә туруватқанлиқини әйибләп мундақ деди: “ғәрб әллири бу қирғинчилиқни тохтитиш үчүн чарә-тәдбирләрни еливатқан бүгүнки күндә, түркий милләтлири әң ишинидиған түркийәниң ‛уйғур ирқий қирғинчилиқи‚ темисида сүкүттә турувелишини әсла қобул қилғили болмайду. Биз ‛ийи‚ партийәси болуш сүпитимиз билән алдимиздики күнләрдә түркийә парламентида ‛уйғур ирқий қирғинчилиқи‚ ни етирап қилиш тоғрисида қарар мақуллитишқа тиришчанлиқ көрситимиз. Мән әң ахирида шәрқий түркистанниң ичи вә сиртидики барлиқ уйғур қериндашлиримниң келиватқан қурбан һейтини тәбрикләймән!”

“келәчәк” партийәсиниң аммивий тәшкилатларға мәсул муавин рәиси һәқвәрди алтуғ әпәнди хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситиниң “ирқий қирғинчлиқ” икәнликини, буни тохтитиш үчүн “келәчәк” партийәсиниң изчил һалда күч чиқириватқанлиқини, бундин кейин техиму көп күч чиқиридиғанлиқини тәкитләп, мундақ деди: “мән уйғур қериндашлиримға шуни демәкчимәнки, силәр һәргиз үмидсиз болмаңлар. Түркийә һөкүмити һазир сүкүттә туруватқан болсиму, әмма түрк хәлқи һәм биз ‛келәчәк‚ партийәси һәр даим силәрниң йениңларда туримиз. Партийәмиз 2020-йили қурулған күндин тартип рәисимиз әхмәт давутоғлуниң рәһбәрликидә ‛уйғур қирғинчилиқи‚ ни оттуриға елип чиқишта нурғун паалийәтләрни қилдуқ. Бундин кейинму шундақ қилишни давам қилимиз. Түркийә һөкүмитини һәрикәткә өтүшкә чақиримиз. Әгәрдә 2023-йили өткүзүлидиған сайламда партийәмиз утуп чиқип һакимийәтни қолға алалиса, уйғур мәсилисини әң муһим мәсилә сүпитидә оттуриға қоюшқа вә уни һәл қилишниң йоллирини издәшкә вәдә бериду.”

“ийи” партийәси 2018-йили, “келәчәк” партийәси 2020-йили қурулған болуп, бу 2 партийә изчил һалда уйғурларни қоллап кәлмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.