Истанбулда сәнәт паалийити уюштурған хитай наразилиқ намайишқа дуч кәлди

Истанбулдин ихтиярий мухбиримиз арслан тәйярлиди
2024.06.03
istanbul-namayish-3 Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
RFA/Arslan

2-Июн, йәкшәнбә күни хитайниң истанбулдики баш консоли вей шявдоңниң баш болуп уюштуруши билән “хитай хәлқ нахша музика сәнити” нами астида истанбулниң шишли җәмал рәшит рәй консер салони(Cemal Reşit Rey Konser Salonu) тиятирханисида үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша-уссул паалийити өткүзүлди. Бирақ хитайниң бу қилмишлириға наразилиқ билдүрүп залниң сиртиға җәм болған уйғурлар наразилиқ вә ғәзәп нәпрәтлирини билдүрүп намайиш елип барди. Намайишчилар наразилиқини ипадиләп, “террорчи хитай қирғинчилиқни тохтат” , “террорчи хитай ялғанчилиқни тохтат” , “қатил хитай шәрқий түркистандин чиқип кәт” дегәнгә охшаш шоарлар товлиди.

Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
RFA/Arslan

Түркийәниң йеңи рифа партийәси күчүкчәкмәҗә шөбиси, алпәрән истанбул шөбиси, анадоло нәфәрлири җәмийити, көктүрк бодун җәмийити қатарлиқ түрк җәмийәтлириниң мәсуллири вә әзалириму намайиш мәйданиға келип уйғурларни қоллап-қуввәтлиди һәм хитайға қарши баянат елан қилди.

Уйғур сәнәтчиләр вә хитай хадимлар олтурған аптобус залға йеқинлап кәлгәндә намайишчилар аптобусниң алдини тосушқа урунди, бирақ түрк сақчилар уларни тосуп алдиға өткүзмиди. Бу әснада намайишчилар “террорчи хитай ялғанчилиқни тохтат” , “террорчи хитай қирғинчилиқни тохтат” ! дегәндәк шоарлар товлиди.

Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
RFA/Arslan

Залниң үстүнки қәвитидин сиртқа чиққан бир қанчә хитай киши уйғур намайишчиларни рәсимгә тартти, намайишчиларму уларни рәсимгә тартиватқанда улар залниң ичигә кирип кәтти.

Намайиш җәрянида ахбарат елан қилиш йиғини өткүзүлди, анадолу нәфәрлири җәмийити рәиси кубилай кәрәм бурақ баянатини оқуп өтти.

У наразилиқини ипадиләп мундақ деди: “залим хитай уйғур мәдәнийитини хитай мәдәнийити дәп тонуштуруватиду, йүргүзүватқан ассимилятсийә вә қирғинчилиқ сиясәтлирини йепиш үчүн уйғур сәнәтлирини хитай хәлқ усули, уйғур музикисини хитай хәлқ музикиси дәп тонуштуруватиду, уйғурларниң мәдәнийитини хитай мәдәнийити дәп көрсәтмәктә, шәрқий түркистанни хитайниң бир парчиси дегән сәпсәтисини инсанларниң зеһнигә сиңдүрүшкә урунуватиду, хитай бу йәрдә бу рәсвачилиқ паалийитини өткүзүватқан пәйтләрдә, шәрқий түркистанда қошмақ туғқан нами астида уйғурларниң өйлиригә хитай җасуслар орунлаштурулуватиду, уйғур қериндашлиримиз тутқун қилинип йиғивелиш лагерлириға қамиливатиду вә қийин-қистаққа учраватиду. Бу йиғивелиш лагерлирини, уйғурларниң меңилиридә кесәллик бар, уларниң меңилирини давалаш үчүн бу лагерларни ачтуқ дәп атиған хитай баш консули қандақ болуп бу йәрдә бу рәсва паалийәтни уюштурушқа җүрәт қилиду? немә үчүн түркийә һөкүмити буларға рухсәт бериду? бу рәсвачилиқ паалийитини уюштурушни қоллиған вә залим хитайниң дәвитини қобул қилип буниңға қетилған пүтүн әмәлдарлар номус қилсун! уларни әйибләймиз! ” .

Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
Хитай үрүмчидин кәлтүрүлгән уйғур сәнәтчиләрниң орунлишида нахша - усул пирограммиси өткүзмәкчи болған шишли җәмал рәшит бәй тиятирханисиниң алдида намайишчилар. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
RFA/Arslan

Намайишта сөз қилған көктүрк бодун җәмийити рәиси көкбөрә әпәнди хитайға болған наразилиқини ипадиләп мундақ деди: “түркистанда зулум вә қирғинчилиқ болуватиду, түркистанда әрләрни тутқун қилип лагерларға қамаватиду, уларниң өйлиригә хитай әрлирини кәлтүрүп орунлаштуруватиду, қачанғичә сүкүт қилимиз, нами түрк болған түркийә җумһурийити дөлити, бизниң алдимизға түрк сақчилирини қоюп йолимизни тосуватиду, биз бу йәрдә қатил хитайни тохтитиш үчүн бир иш қилишимиз керәк, түркийә җумһурийити бизниң алдимизға сақчи қоюшниң орниға хитайниң зулумини тохтитиш керәк! ” .

Намайиш җәрянида сөз қилған “хитай йиғивелиш лагери қурбанлири мунбири” ниң мәсуллиридин мирзәхмәт иляс әпәнди хитайниң истанбулда паалийәт қилишиға рухсәт бәргән түркийә һөкүмитини вә хитайни әйибләп мундақ деди: “ислам дунясиниң пайтәхти дәп сүпәтлиниватқан түркийәдә хитайниң бу қилмишлириға рухсәт берилмәслики керәк иди, мәҗбурий һалда бу йәргә кәлтүрүлгән бизниң сәнәтчилиримизгә салам йоллаймиз, улар бизниң қериндашлиримиз, әмма қийин әһвалда қалғанлиқи үчүн мәҗбурий кәлтүрүлгәнлики ениқ, уларниң йүрәклириниң қандақ һес туйғуда болуватқанлиқини яхши билимиз, мениң иним вә башқа туғқанлирим, түркийәдә магистирлиқ үчүн оқушни пүттүргән достлирим һазирму йиғивелиш лагерлирида тутуп турулуватиду, шу тиятирханида хитайниң қайси әмәлдари болса вә азрақ виҗдани болса кәлсун биз билән йүзләшсун, бизни тохтитиш үчүн бу йәргә қайси түрк әмәлдар тосақ қурдурған болса, әслидә бу тосақни бизгә әмәс шу залниң ичидики залим, қирғинчи хитайға қуруп тохтитиш керәк, чүнки хитай йиғивелиш лагерлириға қериндашлиримиз қамап қойди. Хитай алди билән йиғивелиш лагерлирини тақисун, лагердики қериндашлиримизни әркин қоюп бәрсун вә ирқий қирғинчилиқни тохтатсун, униңдин кейин бу йәрдә көргәзмә ечишқа рухсәт бериңлар, бирақ биз уруқ-туғқанлиримиз билән алақә қилалмай йүрикимиз ечишиватса, у йәрдә ата-анилиримиз, уруқ-туғқанлиримиз, қериндашлиримиз йиғивелиш лагерларға қалған турса хитайларниң бу йәрдә паалийәт қилишиға рухсәт бәрмәслики керәк” .

Истанбул шишлидики тиятирхана усти қәвәттин уйғур намайишчиларға қараватқан хитай дипломатлар вә әгәшкүчилири. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
Истанбул шишлидики тиятирхана усти қәвәттин уйғур намайишчиларға қараватқан хитай дипломатлар вә әгәшкүчилири. 2024-Йили 2-июн, истанбул.
RFA/Arslan

Паалийәт җәрянида истанбулдики һәрқайси уйғур тәшкилатлири вәкиллири вә мәсуллириму сөз қилип, хитайниң аталмиш хитай хәлқ нахша музика сәнити намидики паалийәтлирини вә уйғур елидики қирғинчилиқ сияситини қаттиқ әйиблиди.

Хитайниң бу паалийитигә қарши истанбулдики хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлири бирликини өз ичигә алған бир қатар җәмийәт вә тәшкилатларму мәхсус баянат елан қилип наразилиқлирини ипадилиди.

Биз, хитай консулханиси уюштурған нахша-музика паалийити өткүзүлидиған залға кириш үчүн залниң ишикигә барған болсақму, лекин ишикни тосқанлар тәрипидин киришкә рухсәт қилинмидуқ.

Хитайниң истанбулдики баш консули вей шявдоңниң өз намида тарқатқан тәклипнамисидә йезилишичә, вей шявдоң өзи халиған кишиләргә мәхсус тәклипнамә әвәткән болуп, тәклипнамини тапшурувалғучи залға кириштә буни көрситип кириши керәклики, тәклипнамини башқиларға өтүнүп беришкә болмайдиғанлиқи тәкитләнгән. Тәклип қилинған кишиләрдин қатнишишини халайдиғанларниң 5-айниң 30-күнидин бурун телефон яки елхәт арқилиқ тизимлитиши керәклики тәкитләнгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.