Istanbulda ötküzülgen oqush püttürüsh murasimida Uyghur medeniyet kimlikini qoghdap qélish tekitlendi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.08.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Istanbul-Oqush-Puttursh-Murasimi-1 Merkizi istanbulgha jaylashqan sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpisining tarmiqidiki telim –terbiye merkezliride oquwatqan ottura we bashlan'ghuch mektep oqughuchilirining 2021-2022- yilliq oqush püttürüsh murasimi. Türkiye, istanbul, 2022-yili awghust
RFA/Arslan

Xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi  hidayetullah oghuzxan, “Hör dunyada muhajirette yashawatqan Uyghurlarning alimliri, ziyaliyliri we teshkilatlarning ortaq küch chiqirishi bilen Uyghur kimliki, milliy medeniyiti, örp - adetliri we islamiy étiqadini qoghdap qélish üchün telim – terbiyege ehmiyet bérishi kérek”, dédi.

U bu sözlerni 8 – awghust küni merkizi istanbulgha jaylashqan sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpisining tarmiqidiki telim –terbiye merkezliride oquwatqan ottura we bashlan'ghuch mektep oqughuchilirining 2021-2022- yilliq oqush püttürüsh murasimida otturigha qoydi.  

Murasimgha sherqiy türkistan teshkilatlirining rehberliri, ezaliri we istanbulda yashawatqan Uyghur ata – anilar we oqughuchilar bolup 500 din artuq kishi qatnashti.

Murasimgha sherqiy türkistan teshkilatlirining rehberliri, ezaliri we istanbulda yashawatqan Uyghur ata – anilar we oqughuchilar bolup 500 din artuq kishi qatnashti.
Murasimgha sherqiy türkistan teshkilatlirining rehberliri, ezaliri we istanbulda yashawatqan Uyghur ata – anilar we oqughuchilar bolup 500 din artuq kishi qatnashti.
RFA/Arslan

2012- Yili qurulghandin bashlap Uyghur oqughuchilarning ma'arip, telim – terbiye xizmetliri bilen shughullinip kéliwatqan sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpisi  qarmiqidiki sutuq bughraxan telim-terbiye merkizining mudiri seypulla ezizi, bu bir yérim yil jeryanida élip barghan oqu – oqutush programmisi toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Bu bir yérim yil ichide 5 oqutquchi we 50 oqughuchidin terkib tapqan sutuq bughraxan telim – terbiye merkizi hazir 25 oqutquchi bilen 350 oqughuchigha ilim bériwatqan, küchlük oqutquchilar qoshuni we sistémiliq oqu-oqutush programmisigha ige bolghan bir telim-terbiye merkizige aylandi. Bashlan'ghuch 1- 2- 3- 4- yilliq oqughuchilirimiz netijisi eng yaxshi oqughuchilar qataridin orun aldi. Merkizimiz ulni eng desleptiki basquchtin bashlashni meqset qilip, 4- yilliq oqughuchilirini nuqtiliq toluqsiz ottura mekteplerge teyyarliq qildurush üchun sinip tesis qilduq, buningda ular alahide netijilerni we muweppeqiyetlerni qolgha keltürdi. Bir yil teyyarliq qilghan we imtihan'gha qatnashqan 25 oqughuchidin 20 oqughuchi döletlik nuqtiliq  ottura mekteplerge ötti. 5-, 6-, 7-yilliq sinip oqughuchiliridin merkizimizde oqughan 50 oqughuchidin 38   nepiri oquwatqan sinipini elachi belgisi bilen püttürdi”.

Seypulla ezizi sözide yene chet'ellerdiki Uyghur perzentlirining ma'arip ishlirigha köngül bölüsh kéreklikini tekitlep mundaq dédi: “Ma'arip- bir milletning mewjut bolup turushi, tereqqiy qilishi we yüksilishidiki eng muhim amillarning biridur. Ghayige yitish üchün kéreklik  bolghan aliy melumatliq oqutquchilar,   siyasiy erbablar, herbiy qomandanlar, dini alimlar, her sahe mutexessisliri, ilim-pen serxilliri, doktor- inzhénérlar jümlidin diniy we milliy kimlikini tonuydighan yaramliq iz-basarlar peqet ma'arip saheside terbiyelinip yétiship chiqidu. Buning üchün yashawatqan dölitimizning ma'arip sistémisi bilen teng qedemde mangalaydighan we hetta uningdinmu éship chüshidighan téximu mukemmel, téximu sistémilashqan bir ma'arip sistémisi, oqu-oqutush programmisi tüzüp chiqilishi we muhajirette ilip bériliwatqan mewjut oqutush programmiliri millitimizning éhtiyaji hem zamanimizning tereqqiyatigha mas halda yéngilinip turushi kérek”.

Murasimda yene sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpisi pexriy re'isi proféssor jelal erbay, sherqiy türkistan ölimalar birliki re'is wekili mehmudjan damollam, jama'et erbabi abduqadir yapchan qatarliqlar sehnige chiqip söz qildi we Uyghur oqughuchilarni tebriklesh bilen birge, Uyghur perzentlerni milliy medeniyet bilen yétishtürüsh we Uyghur kimlikini, medeniyitini qoghdash kéreklikini tekitlidi.

Murasimda herqaysi siniplardiki Uyghur oqughuchilar guruppa halette sehnige chiqip herxil témilarda shé'ir oqup, nomur körsitip pa'aliyetni téximu janlandurdi.

Murasim axirida elachi oqughan Uyghur oqughuchilargha somka qatarliq her xil maddiy boyum  teqdim qilindi.

Murasim axirida elachi oqughan Uyghur oqughuchilargha somka qatarliq her xil maddiy boyum  teqdim qilindi.
Murasim axirida elachi oqughan Uyghur oqughuchilargha somka qatarliq her xil maddiy boyum teqdim qilindi.
RFA/Arslan

Ziyaritimizni qobul qilghan sapaköy telim-terbiye merkizi yétekchisi alimjan sabiri, Uyghur oqughuchilarning oqush ehwali we oqutush derslikliri toghrisida toxtaldi.

Uning bildürüshiche, bashlan'ghuch we ottura mektep Uyghur oqughuchiliri döletlik mekteptiki dersni tügitip  qaytip kelgendin kéyin ulargha kücheytish we toluqlima dersi ögitip kélinmekte.  Heptide üch kün, her küni üch sa'et  matématika, pen bilimliri we türk tili dersliri ötilidighan bolup,  yene üch kün  din – exlaq , qur'an kerim , ana til we  medeniyet dersliri ötülidiken.

Alimjan sabrining bildürüshiche, sutuq bughraxan telim – terbiye merkizide oghul – qiz bolup 160 Uyghur bala ders oquwatqan bolup, yazliq tetildiki derslikke qatnashqan balilarning sani 350 din éship ketken . Ularning 200 nepiri bashlan'ghuch mektep oqughuchisi, 150 nepiri ottura mektep oqughuchisi iken.

Alimjan sabiri,  özlirining Uyghur oqughuchilarning penniy jehettin hem Uyghurlarning örp – adet we medeniyiti jehettimu yétiship chiqishi üchün teng nisbette derslik programmisi tüzüp ögitip kéliwatqanliqini,  oqughuchilarning utuq qazinish üchün tirishchanliq körstiwatqanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.